Тәйвәндә өткүзүлгән “хәлқара диний әркинлик муһакимә йиғини” да уйғур мәсилиси алаһидә оттуриға қоюлған

Тәйвәнниң пайтәхти тәйбейда өткүзүлгән “хәлқара диний әркинлик муһакимә йиғини” ниң ахирқи күни, йәни 12-март күни уйғур мәсилиси тоғрисида мәхсус музакирә елип берилған болуп, америкада турушлуқ уйғур адвокат нури түркәл әпәнди билән уйғур инсан һәқлири тәтқиқатчиси тим грос әпәнди уйғурлар тоғрисида доклат берип, уйғур дияриниң қисқичә тарихи, хитайниң уйғур вә мусулман түркий милләтләргә елип бериватқан сиясити, аталмиш тәрбийәләш мәркизиниң арқа көрүнүши қатарлиқ мәсилиләр һәққидә тәпсилий мәлумат бәргән.


Йиғин ахирида хитайниң бу бесим сияситигә қарши немиләрни қилиш тоғрисида музакирә елип берилған. Бу һәқтә телефон зияритимизни қобул қилған адвокат нури түркәл әпәнди бүгүнки йиғинниң биринчи бөлүминиң уйғурларға мәркәзләшкәнликини, йиғинда уйғур инсан һәқлири тәтқиқатчиси тим грос христиан муритлириниң рәһбири бафу вә өзиниң сөз қилғанлиқини, өз нутқида уйғур мәсилисини бир қанчә нуқтиға бөлүп, оттуриға қойғанлиқини баян қилди.

Адвокат нури түркәл әпәнди 21-әсирдә уйғурларниң бунчивала еғир бир вәзийәткә дучар болуватқанлиқини, уйғурлар бундақ бир ирқий айримичилиққа дучар болуватқан бүгүнки күндә хитайға қандақ реаксийә көрситиш тоғрисида тохталған.

Хитайниң уйғурларға елип бериватқан бесим сиясити күчәйгәнсери чәтәлгә қечип чиқиватқан уйғурларниң саниму көпәйгән иди. Бу уйғурлар түркийә вә башқа бәзи дөләтләрдә қийинчилиқларға дучар болмақта. Адвокат нури түркәл әпәнди тәйвәндә чақирилған “хәлқара диний әркинлик йиғини” да қилған сөзидә демократийә билән башқурулуватқан ғәрб әллирини бу уйғурларға игә чиқишқа чақирған. Йиғинниң ахирида нури түркәл әпәнди “җаза лагерлири” мәсилиси һәққидиму көз қарашлирини баян қилғандин кейин йиғинға иштирак қилғанлар билән бундин кейин немиләрни қилиш тоғрисидиму музакирә елип барғанлиқини тәкитлиди.

Йиғинға американиң сабиқ кеңәш палата әзаси, һазирқи трумп һөкүмитиниң алий диний әркинлик әлчиси сам бровинбак әпәнди қатнишип муһим сөз қилған. Нури түркәл әпәнди тәйвәнниң пайтәхти тәйвәндә чақирилған икки күн давамлашқан йиғинниң уйғурлар үчүн зор әһмийәткә игә икәнликини тәкитлиди.

3-Айниң 11-күндин 12-күнигичә давамлашқан “хәлқара диний әркинлик йиғини” ниң, ечилиш мурасимида тәйвән президенти сәй йиңвен сөзлигән сөзидә җаза лагерлири мәсилисиниму тилға елип, хитайниң аталмиш тәрбийәләш мәркизини ечиш арқилиқ өзиниң сиясий мәқситигә йетиш уяқта турсун мәғлубийәт тәрипигә қарап қәдәм басидиғанлиқини тәкитләп өткән иди.