Хәлқара төмөр содиси қиливатқан бир нәврә ака-укиларға ғулҗадики лагерда ашпәз-навайлиқ “өгитилмәктикән”

Хитайниң уйғур райондики аталмиш “кәспий тәрбийәләш мәркәзлири” гә соливелинғанлар арисида көп санда илмий тәтқиқатчилар вә пән-техника хадимлири болғинидәк, хәлқара тиҗарәтниң һәрқайсий саһәлиридә илгириләп кетиватқан тәҗрибилик тиҗарәтчиләрниңму барлиқи йеңи-йеңи пакитлар билән ашкариланмақта. Дәлиллинишичә, ғулҗада узун мәзгил түмүр содиси билән шуғулланған вә кейин теиҗаритини қазақситанға кеңәйткән бир нәврә ака-ука тиҗарәтчиләрдин әкбәр йүсүп билән абдуслам абдувәли ғулҗа шәһиридики йеңийәр лагерида ашпәз вә навайлиқ өгәнмәктикән

Қазақистанда туруватқан уйғур тиҗарәтчиләрниң инкас қилишичә, қазақистан билән төмүр содиси қиливатқан бир нәврә ака-ука тиҗарәтләрдин әкбәр йүсүп билән абдусалам абдувәли 2017-йили юрти ғулҗаға қайтқандин кейин из-дерәксиз ғайип болған. Уларниң қазақистандики уруқ-туғқанлири сүрүштә қилиш арқилиқ бу иккисиниң айрим-айрим һалда 2018-йили 12-айниң 26-күни вә 2019‏-йили 4‏-айниң 4-күнлири тутуп кетилгәнликидин хәвәр тапқан. Әмма улар һәрқанчә қилипму у иккисиниң немә сәвәптин тутулғанлиқи вә нәдә тутуп туруливатқанлиқидин хәвәр алалмиған.

Бу икки ака-ука тиҗарәтчиниң қолимизға йәткүзүлгән салаһийәт кенишкисидики учурлардин мәлум болушичә, әкбәр йүсүп бу йил 48 яш болуп, ғулҗа шәһири шинхуа 12-йили 11 ‏-қоруда олтурушлуқтур. Абдусалам абдувәли болса бу йил 38 яш болуп, ғулҗа шәһириниң бәхт кочиси19-қорусиға олтурушлуқтур. Биз бу тәвәликтики аһалиләр кометити вә сақчиханиларға телефон қилип, бу ака-укиларниң нөвәттики әһвали һәққидә мәлумат соридуқ. Хадимлардин бириниң ашкарилишичә, бу ака-укилар тутулғандин буян, боз, ямачаң вә йеңийәр қатарлиқ үч орундики “тәрбийәләш мәркизи” дә бир мәзгилдин турған. Йәнә бир хадимниң дейишичә, булар нөвәттә нөвәттә ғулҗа шәһириниң “йеңийәр тәрбийәләш мәркизи” дә тутуп турулмақтикән.

Қазақистандики әһвалдин хәвәрдар тиҗарәтчиниң мәлум қилишичә, әкбәр билән абдусаламниң дадилири ғулҗада тақичилиқ билән шуғуллинип кәлгән кона төмүрчиләрдин болуп, бу ака-ука йеқинқи йилларда тақичилиқтин ибарәт бу ата мирас кәспини төмүр ришатка ясашқа өзгәрткән. Йеқинқи йилларда бәлгилик дәриҗидә тәрәққий қилған ғулҗаниң миллий бинакарлиқ вә һойла-арам қурулуши бу ака-укиларниң тиҗаритигә тез гүллиниш пурсити яритип бәргән. Улар ясиған төмүр ришаткиларға қазақистандиму херидар чиққан. Шуниң билән улар тиҗаритини 2010-йилдин кейин қазақистанға кеңәткән.

Икки дөләт арисида үзлүксиз сода қиливатқан бу ака-ука 2017-йилиға кәлгәндә ғулҗадики сақчилар тәрипидин юртиға чақиртилған. Өзлириниң тиҗарәттин башқа һечқандақ бир ишқа арилашмиғанлиқиға ишинип юртиға дәрһал қайтқан ака-укилар чиградила бешиға қара халта кийдүрүлүп тутуп кетилгән. Тунҗи тутулушида бир һәптичә сорақтин кейин қоюветилгән ака-укилар, 2018- вә 2019-йиллири қайтидин тутулуп, учури аилә-тавабиатлириға берилмигән.

Биз йәниму илгириләп елип барған телефон зиярәтлиримиз давамида, бу ака-ука тиҗарәтчиләрниң мәзкур аталмиш “тәрбийәләш мәркизи” дә немә өгиниватқанлиқини соридуқ. Алақидар хадим йеңийәр лагериниң улар соланған бинасида пәқәт ашпәз-навайлиқниңла өгитиливатқанлиқини әскәртип, әкбәр билән абдусаламниңму шу кәспни өгиниватқанлиқини баян қилди. Әмма әкбәр вә абдусаламниң ашпәз-навайлиқни қачандин башлап өгәнгәнлики вә бу өгинишниң қачан түгәйдиғанлиқи һәққидә мәлумат берәлмиди.