Washin'gitonda "Xitayning yalghan teshwiqati we Uyghur kirizisi" namliq tor muhakime yighini ötküzüldi

Muxbirimiz méhriban
2020-09-14
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay hökümiti bir guruppa chet'el muxbirlirini teshkillep, "Qayta terbiyelesh merkezliri" ni ziyaret qilduruwatqan körünüsh. 2019-Yili 4-yanwar.
Xitay hökümiti bir guruppa chet'el muxbirlirini teshkillep, "Qayta terbiyelesh merkezliri" ni ziyaret qilduruwatqan körünüsh. 2019-Yili 4-yanwar.
REUTERS

10-Séntebir küni washin'gtonda Uyghur kishilik hoquq qurulushining orunlashturulushida "Xitayning yalghan teshwiqati we Uyghur krizisi" témisida xitay tilida tor muhakime yighini ötküzüldi.

Uyghur kishilik hoquq qurulushining yighin heqqidiki élanida mezkur yighinda xitay hökümitining Uyghur weziyiti we bashqa kishilik hoquq mesililerdiki yalghan teshwiqatigha baghlinip qélishning Uyghurlar uchrawatqan basturushning heqiqiy mahiyitini xelq'aragha tonutushta we xitayning Uyghurlarni basturush siyasitige qarita tedbir qollinishta élip kelgen selbiy tesiri muhakime qilinidighanliqi otturigha qoyulghan.

Yighin dunya Uyghur qurultiyi xitay ishliri komitétining mudiri, weziyet analizchisi élshat hesen ependining riyasetchilikide élip bérilghan.

Élshat hesen ependi 11-séntebir küni radiyomiz ziyaritini qobul qilip, yighin qatnashchiliri we yighinda nuqtiliq muzakire qilin'ghan témilar heqqide toxtaldi.

Élshat hesen ependining bildürüshiche, yighin 10-séntebir küni washin'gton waqti etigen sa'et 10-din 11:30 ghiche dawamlashqan. Yighinda kishilik hoquqni közitishi teshkilatining tetqiqatchisi wang yachyu xanim, teywendiki muxbir yang xawwéy we lagér tutquni muxbir erkin tursunning amérikadiki oghli arafat erkinler pikir qatnashturghan.

Yighin heqqidiki neq meydan sin körünüshidin melum bolushiche, awwal söz nöwiti alghan wang yachyu xanim sözide nuqtiliq halda xitay kommunist hökümitining Uyghurlar heqqidiki bir tereplime, yalghan teshwiqatlirining chetellerde peyda qilghan selbiy tesiri heqqide toxtalghan.

Wang yachyu xanim özining yéqinqi yillarda élip barghan tetqiqat izdinishlirini otturigha qoyup, xitay hökümitining Uyghurlar heqqidiki yalghan teshwiqatining iqtisadiy jehettin xitay dölitige yéqindin baghlinip qalghan pakistan, se'udi erebistan qatarliq musulman döletliri, türkiye we ottura asiyadiki türkiy tilliq jumhuriyetler we afriqa elliride alahide ünüm körsetkenlikini bildürgen.

Yighinda yene amérikadiki yash Uyghur pa'aliyetchisi arafat erkinmu söz qilghan. U sözide xitay hökümitining özi we a'ilisi heqqide yalghan xewer tarqatqanliqi toghriliq guwahliq bergen.

Arafat erkin bayanida xitay hökümet da'irilirining yalghan xewerlerni tarqitish bilen birlikte yene arafatqa we uning yurtidiki a'ile ezalirigha her xil bésim we tehditlerni qilghanliqini bayan qilip ötken.

Élshat hesen ependining bildürüshiche, yighin'gha teywendin qatnashqan muxbir yang xawwéy ependi yéqinqi birqanche yilda mexsus chet ellerdiki Uyghur guwahchilirini ziyaret qilip, Uyghurlar heqqide xitay tilliq taratqularda maqale élan qilip kelgen muxbirlarning biri iken.

Muxbir yang xawwéy ependi sözide özi ikki yildin buyan nuqtiliq ziyaret qilghan Uyghurlarning bayanliri bilen xitay hökümitining teshwiqati otturisida zor perqlerning barliqini bildürgen.

Yang xawwéy ependi sözide chet ellerdiki Uyghur teshkilatlirining doklatliri, a'ilisi heqqide guwahliq bergen Uyghurlar we xitay hökümiti öz teshwiqati üchün mexsus Uyghur rayonigha ziyaretke teklip qilin'ghan albaniyelik muxbir olrix yazijigha oxshash kishilerning xewerliri arqiliq xitay taratquliridiki Uyghurlar heqqidiki yalghan teshwiqatlirining mahiyitining dunyagha ashkarilan'ghanliqini bayan qildi.

Élshat hesen ependi ziyaritimiz axirida yene yighinda otturigha chüshken so'allar heqqidimu toxtaldi.

U 10-séntebir échilghan "Xitayning yalghan teshwiqati we Uyghur krizisi" namliq muhakime yighinining xitay hökümitining bir tereplimilik yalghan teshwiqatlirining mahiyitini muweppeqiyetlik yorutup bergenlikini bildürdi. U yene bügünki kündimu chet'ellerde turup, xitay hökümet taratquliri we xitayning ündidar, tik-tok qatarliq ijtima'iy alaqe wasitilirini qolliniwatqan xitay puqralirining, hetta bir qisim Uyghurlarning barliqini tilgha élip, chet'ellerde xitay hökümitining bir tereplimilik yalghan teshwiqatining ziyinidin saqlinish üchün köp menbelik xewer qanallirigha étibar bérishining muhimliqini tekitlidi.

Toluq bet