Түркийә язғучилар җәмийитиниң рәиси ши җинпиңға хәт йезип, уйғурларниң әркин яшишини арзу қилидиғанлиқини билдүргән

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021-08-16
Share
Түркийә язғучилар җәмийитиниң рәиси ши җинпиңға хәт йезип, уйғурларниң әркин яшишини арзу қилидиғанлиқини билдүргән Түркийә язғучилар җәмийитиниң рәиси, әнқәрә иҗтимаий билимләр университетиниң мудири, диний илимләр кәспиниң  профессори, язғучи муса қазим ариҗан әпәнди
TYB/ Erkin Tarim

Түркийә язғучилар җәмийитиниң рәиси, әнқәрә иҗтимаий билимләр университетиниң мудири, диний илимләр кәспиниң  профессори, язғучи муса қазим ариҗан әпәнди  10-авғуст күни хитай дөләт рәиси ши җинпиңға хәт йезип, шәрқий түркистандики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликиниң интайин еғир икәнликини, хитай дөлитиниң буни дәрһал тохтитиши керәкликини тәкитлигән. 

Хәт мундақ башланған: "қиммәтлик хитай дөләт рәиси ши җинпиң, шинҗаң уйғур аптоном райони дәп аталған түркләрниң қәдимий юрти шәрқий түркистандин кәлгән хәвәрләр билән түркийәдә туруватқан җаза лагерлири шаһитлириниң аңлатқанлиридин райондики мусулман түркий хәлқләрниң, болупму уйғурларниң диний вә миллий кимлики түпәйли еғир кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә учраватқанлиқини, милйонлиған адәмниң лагерға ташланғанлиқини, буниң сәвәбидин нурғун аилиләрниң вәйран болуп кәткәнликини һәмдә уларниң ишләш вә оқуш һоқуқидин мәһрум қалғанлиқини билдуқ. Уйғурларниң бу еғир вәзийити хәлқара ахбаратларда вә хәлқара сиясәттә күнтәртипкә келишкә давамлашмақта.  Биз шәрқий түркистандики кишилик һоқуқ дәпсәндичилики тоғрисида 2021-йили 6-айниң 20-күни университет оқутқучилири, язғучилар, тарихчилар, журналистлар вә шәрқий түркистан аммивий тәшкилатлириниң мәсуллири қатнашқан  музакирә йиғини өткүзүп, бу һәқтә доклат тәйярлидуқ". 

Түркийә язғучилар җәмийитиниң рәиси язған бу хәттә хитайниң уйғурларға елип бериватқан бу хил бесим сияситини өзгәртмисә түркийә билән хитай оттурисидики мунасивәткә сәлбий тәсир көрситидиғанлиқи баян қилинип мундақ дейилгән: "қиммәтлик дөләт рәиси ши җинпиң, дуняда иқтисадий вә сиясий җәһәттин муһим орунға игә болған дөлитиңиз билән түркийә оттурисидики мунасивәт узун тарихқа игә болуп, бу мунасивәт бүгүнму давамлашмақта. Һазир хитай пуқраси болуп яшаватқан уйғурлар билән биз  түркләр қан-қериндаш. Шуңа уйғурларниң өз земинида әркин, барлиқ һәқ вә һоқуқлириға игә яшишини үмид қилимиз. Уйғурлар зулум астида яшиса,  милйонлиған түрк хәлқи биарам болуш билән бирликтә икки дөләт оттурисидики  мунасивәткиму сәлбий тәсир көрситиду. Әгәр һөкүмитиңиз уйғурларға қарита елип бериватқан инсан қелипидин чиққан сияситини өзгәртип, уйғурларниң кишилик һоқуқиға һөрмәт қилса, дөлитиңизниң хәлқарадики абройи өсиду." 

Түркийә язғучилар җәмийити 2020-йили 7-айда "шәрқий түркистанда кишилик һоқуқ дәпсәндичилики" темисида доклат тәйярлап, явропа кишилик һоқуқ сотиниуң рәиси роберт спано әпәндигә, бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң баш катипи антонио гутеррес әпәндигә вә шималий атлантик әһли тәшкилатиниң баш катипи җенс столтәнберг әпәндиләргә әвәтип, уйғур мәсилисидә хитайни агаһландурушқа чақирған. 

Бундақ хәтләрниң йезилиши нөвәттики уйғурларниң вәзийитигә қандақ тәсирләрни пәйда қилиши мумкин? түркийә дөләтлик радийо-телевизйә идарисиниң мухбири, тәтқиқатчи миркамил қәшқәрли әпәнди түркийә язғучилар җәмийитиниң нурғун даңлиқ язғучилар әза болған тәсири күчлүк аммивий тәшкилат икәнликини, улар язған хәт вә доклатларниң уйғур дәвасиниң түркийәдә вә чәт әлдә тонулушиға зор пайдиси болидиғанлиқини тәкитлиди. 

Шәрқий түркистан кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатиниң баш катипи нуриддин избасар әпәнди хитай мусулман дөләтлиригә қарита тәшвиқатини күчәйтип, уйғурларға қиливатқан зулумини йошурушқа тиришиватқан бир пәйттә, бу хил хәтләрниң йезилишиниң зор әһмийәткә игә икәнликини тәкитлиди. 

Мәркизи әнқәрә шәһридә турушлуқ түркийә язғучилар җәмийити 1978-йили қурулған болуп, бу җәмийәткә көп санда даңлиқ язғучилар вә әдибләр әза икән. 

 

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт