Türkiyediki Uyghurlar wetinide azap chékiwatqan qérindashlirini eslesh ichide héyt ötküzdi

Bursa shehirede héyt namizidin kéyin sama. 2019-Yili 4-iyun, türkiye.

4-Iyun küni islam dunyasining eng chong héytliridin biri bolghan rozi héytning birinchi küni. Héyitlar, insanlar arisidiki adawetlerni untup, kélishidighan, öz-ara hemkarlishishni kücheytidighan qérindashlardek quchaqliship héytlishidighan kündur. Bu héyt islamning besh shertidin biri bolghan 30 kün rozini ada qilghandin kéyin, uruq-tughqan, el-aghine, el-yurt, dost-yarenler jem bolidighan, chong-kichik hemme kishi söyünidighan kün.  Bezi Uyghurlarning éytishiche, bu kün chet'ellerde yashawatqan Uyghurlar üchün bolsa köprek mung, qayghu we ghem basidighan, séghinish, hijran otliri yenimu küchiyidighan, köngli yérim bolidighan peytler iken.

Bu yil rozi héytta türkiyede 9 kün tetil bolidu. Türkiyening paytexti enqere bilen Uyghur oqughuchilar  eng köp bolghan bursa, kastamonu shehirliridiki Uyghurlar rozi héytini qandaq ötküzüwatidu?

Biz bu heqte melumat igilesh üchün türkiyening enqere, bursa  we kastamonu  sheherliride yashawatqan Uyghurlar bilen söhbet élip barduq.

Biz türkiyening enqere shehiride yashawatqan Uyghurlarning héyt ötküzüsh ehwali toghrisida melumat igilesh üchün Uyghur akadémiyesi mes'uli abdulxemit qaraxan  ependige mikrofonimizni uzattuq. U, gerche enqerede Uyghurlarning sani az bolsimu, etigen héyt namizi qilip, chüshte enqere sirtidiki mogan köli boyigha yighilip, birlikte ghizalinip  opche héytlashqanliqini éytti.

Kéyinki yillarda türkiyediki her qaysi uniwérsitétlarda oquwatqan Uyghur oqughuchilarning sanimu tézla köpeydi. Türkiye ma'arip ministirliqining ashkarilishiche türkiyede oquwatqan Uyghur oqughuchilarning sani 2080 etrapida iken. Türkiyening gherbiy rayonigha jaylashqan bursa shehiridiki uludagh uniwérsitétida 120 etrapida Uyghur oqughuchi oqumaqta. Bügün, yeni  héytning birinchi küni Uyghur  oqughuchilar bursa shehirining tarixiy meschitliridin biri  bolghan ulugh jameside bir yerge jem bolup héyt namizi qilghan.  Namazdin kéyin tarixiy meschitning aldigha kök bayraqni ésip, hemme birdek samagha  bolup, sama jama'etning qattiq alqishigha érishken. Sama axirlashqandin kéyin Uyghur oqughuchilarning wekili abdulqadir abdukérim muxbirlargha bayanat bérip, Uyghurlarning hazirqi éghir weziyiti toghrisida melumat bergen. Bursa uludagh uniwérsitétidiki Uyghur oqughuchilarning wekili abdulqadir abdulkérim bu heqte melumat berdi.

Arqidin bursa osman'gazi rayonluq hökümet bashliqi mustafa dündar ependi bayanat bérip türklerning her da'im Uyghur qérindashlirini qollap quwwetleydighanliqini, bu ikki qérindash xelq otturisidiki hemkarlishishni héch kimning buzalmaydighanliqini  tekitligen.  Abduqadir abdulkérim bu heqte melumat berdi.

Türkiyening shimaliy qaradéngiz rayonigha jaylashqan kastamoni  uniwérsitétidimu 110 etrapida Uyghur oqughuchi oqumaqta. Bu yerdiki oqughuchilarmu bir yerge jem bolup, héyti namizi oqup özara  héyitlashqan. Uyghur oqughuchilarning wekili mexmutjan ependi bu heqte melumat berdi.  

Bursa shehiridiki uludagh uniwérsitétida oquwatqan Uyghur oqughuchilarning héyt namizidin kéyin meschit aldida sama usuli oynap, bayanat élan qilghanliqi toghrisida  bursadiki axbarat wasitiliri “Uyghurlar xitay teripidin cheklen'gen örp-adetlirini bursa shehride namayen qildi” témisida xewer qilip tarqatti.   

Türkiye qazaqistandin qalsa eng köp Uyghur olturaqlashqan dölet hesablinidu. 4-Iyul küni Uyghurlar zich olturaqlashqan istanbul we qeyseridiki Uyghurlarmu öz en'eniliri boyiche rozi héyitini ötküzüwatqan bolup, Uyghurlarning wetinidiki uruq-tughqanliri bilen bolghan alaqisi üzülüp qalghan bolghachqa  ular rozi héyitni burun körülüp baqmighan halda köngli yérim ötküzmekte iken. Istanuldiki sherqiy türkistan ma'arip we hemkariq jemiyiti re'isi idayetullah oghuzxan ependi bu heqte melumat berdi.