Милләтчи һәрикәт партийәсиниң муавин рәиси яшар йилдирим: “уйғурлар чоқум әркинликкә еришиду”

Әнқәрәдин ихтиярий мухбиримиз әркин тарим тәйярлиди
2024.01.05
Yashar-Yildirim-turkiye-parlament-ezasi-1024 Түркийә парламентидики үчинчи чоң партийә болған милләтчи һәрикәт партийәсиниң муавин рәиси вә парламент әзаси яшар йилдирим түркийә парламентида сөзләватқан көрүнүш. 2024-Йили 3-январ, әнқәрә
RFA/Erkin Tarim

 Түркийә парламентидики үчинчи чоң партийә болған милләтчи һәрикәт партийәсиниң муавин рәиси вә парламент әзаси яшар йилдирим әпәнди 600 нәпәр парламент әзаси қатнашқан омумий йиғинда сөз қилип, мусулманларниң мәсилисиниң пәқәтла пәләстин мәсилиси әмәсликини, уйғурларғиму көңүл бөлүш керәкликини, уйғурларниң ахири бир күн чоқум мустәқиллиққа еришидиғанлиқини тәкитлиди.

 Униң түркийә парламенти омумий йиғинда қилған сөзи түркийә дөләт телевизийәси тәрипидин нәқ мәйдандин тарқитилди.

 яшар йилдирим әпәнди мундақ деди: “үммәтниң мәсилиси пәқәтла ғәззәдиму? зулумға учраватқан мусулманлар пәқәтла ғәззәдиму? ундақ әмәс. Бизниң шәрқ тәрипимизму бар. 5 Миң километир узақлиқта шәрқий түркистан бар, уйғурлар бар” .

Яшар йилдирим әпәнди түркийә парламентидики сөзидә, өзиниң 15 йешидин тартип уйғур мәсилисигә көңүл бөлүп келиватқанлиқини, милләтчи идийәни илгири сүрүп келиватқан партийәсиниң уйғурлар үчүн бәдәл төләшкә тәйяр икәнликини илгири сүрди. У, мундақ деди: “биз яш вақтимизда, 15 йешимиздин тартип, шәрқий түркистан дәвасини қиливатимиз. У вақтидики шоаримиз ‛әсир түркий хәлқләргә әркинлик‚ иди. 1970-Йилларда яшиғанлар буни яхши билиду. Биз әйни заманда түркийәниң һәммила җайиға бундақ лозункиларни асқан идуқ. Сабиқ совет иттипақи ичидики әсир түркләр әркинликигә еришти, бүгүн түрк дөләтлири тәшкилатини қурди. Әмма шәрқий түркистан техичә хитайниң қол астида турмақта. Биз түркийәдики милләтчиләр бу дәваниң бәдилини төлидуқ, йәнә төләшкә тәйяр” .

Яшар йилдирим әпәнди уйғурларниң чоқум әркинликкә еришәләйдиғанлиқини тәкитләп мундақ деди: “уйғурларни, шәрқий түркистанлиқларни үммәтниң әң бичарилирини биз унтумидуқ. Биз уларни унтулдурмаймиз вә унтумаймиз. Унтусақ алла бизни җазалисун. Улар бизниң диндишимиз, ирқдешимиз вә мусулманларниң әң бичарисидур. Худайим буйруса совет иттипақи қандақ тарқилип, әсир түркий хәлқләр мустәқил болған болса, кәлгүсидә уйғурларму хитай зулумдин қутулуп, әркинликигә еришиду. Худайим буйруса бу чоқум әмәлгә ашиду” .

Түркийә парламентидики үчинчи чоң партийә болған милләтчи һәрикәт партийәсиниң муавин рәиси вә парламент әзаси яшар йилдирим түркийә парламентида сөзләватқан көрүнүш. 2024-Йили 3-январ, әнқәрә
Түркийә парламентидики үчинчи чоң партийә болған милләтчи һәрикәт партийәсиниң муавин рәиси вә парламент әзаси яшар йилдирим түркийә парламентида сөзләватқан көрүнүш. 2024-Йили 3-январ, әнқәрә
RFA/Erkin Tarim

 Милләтчи һәрикәт партийәсиниң қурулуш пәлсәписи түркий хәлқләрниң әркинлики үчүн күрәш қилиштин ибарәт болуп, бурундин тартип уйғур мәсилисигә көңүл бөлүп келиватқан партийә иди. У, 2018-йили өткүзүлгән дөләт рәислик сайлимида һакимийәт бешидики адаләт вә тәрәққият партийәси билән иттипақдашлиқ орнатқачқа һөкүмәтниң хитай билән болған мунасивәтни күчәйтиш сиясити түпәйлидин ‛җаза лагерлири‚ тоғрисида һазирғичә түзүк инкас қайтурмиғаниди.

 Бу партийәниң 1-айниң 3-күни бу мәсилини парламентта бундақ қаттиқ оттуриға қоюши неминиң бешарити? узун йиллардин буян түркийәдики һәр қайси сиясий партийәләрниң уйғур сияситини көзитип келиватқан пешқәдәм уйғур паалийәтчи һамутхан көктүрк әпәнди зияритимизни қобул қилип, “түркийә парламентиниң омумий йиғинида милләтчи һәрикәт партийәсиниң муавин рәиси яшар йилдирим әпәндиниң уйғур мәсилисини бундақ шәкилдә оттуриға қоюши 3-айниң ахирида түркийәдә өткүзүлмәкчи болған шәһәр, кәнт вә йеза башлиқлири сайлими җәрянида, уйғурларниң еғир вәзийитиниң түркийәниң күн тәртипигә келидиғанлиқиниң бир бешарити” деди.

Истанбул университетиниң тарих дотсенти өмәр қул әпәнди, бу тоғрилиқ зияритимизни қобул қилип мундақ деди: “түркийә җамаәтчиликиниң пәләстин мәсилисигә қаттиқ наразилиқ билдүрүп хитайниң шәрқий түркистанда елип бериватқан ассимилятсийә, бесим вә ирқий қирғинчилиқ сияситигә инкас қайтурмаслиқи түрк хәлқини биарам қилмақта. Шуңа милләтчи һәрикәт партийәси муавин рәиси парламент әзаси, яшар йилдиримму бу наразилиқини ипадиләш үчүн бу мәсилини оттуриға қойди дәп ойлаймән. Езилгән милләтләрниң һәммисигә охшаш муамилә қилиш керәк. Әгәр һөкүмәт, сиясий партийә вә аммиви тәшкилатлар мәлум бир езилгән милләткә игә чиқип, башқа езилгәнләргә игә чиқмиса наһәқчилик болиду. Һазир түркийәдә қайтидин шәрқий түркистан мәсилисигә көңүл бөлүш юқири көтүрүлүватиду. Парламент әзаси яшар йилдиримниң бу сөзлириму буниң бешарити дәп ойлаймән. ”

 2017-Йили җаза лагерлири мәсилиси ашкариланғандин кейин түркийә парламентидики “ийи” партийәсиниң рәиси мәрал ақшәнәр ханим, мәзкур партийәниң парламенттики вәкиллири, җумһурийәт хәлқ партийәсидин болған аз сандики парламент әзалири, “саадәт”, “йеңидин рәфаһ” вә “келәчәк” партийәлириниң парламент әзалири түркийә парламентида уйғурларниң еғир вәзийитини оттуриға қойди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.