Milletchi heriket partiyesining mu'awin re'isi yashar yildirim: “Uyghurlar choqum erkinlikke érishidu”

Enqeredin ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim teyyarlidi
2024.01.05
Yashar-Yildirim-turkiye-parlament-ezasi-1024 Türkiye parlaméntidiki üchinchi chong partiye bolghan milletchi heriket partiyesining mu'awin re'isi we parlamént ezasi yashar yildirim türkiye parlaméntida sözlewatqan körünüsh. 2024-Yili 3-yanwar, enqere
RFA/Erkin Tarim

 Türkiye parlaméntidiki üchinchi chong partiye bolghan milletchi heriket partiyesining mu'awin re'isi we parlamént ezasi yashar yildirim ependi 600 neper parlamént ezasi qatnashqan omumiy yighinda söz qilip, musulmanlarning mesilisining peqetla pelestin mesilisi emeslikini, Uyghurlarghimu köngül bölüsh kéreklikini, Uyghurlarning axiri bir kün choqum musteqilliqqa érishidighanliqini tekitlidi.

 Uning türkiye parlaménti omumiy yighinda qilghan sözi türkiye dölet téléwiziyesi teripidin neq meydandin tarqitildi.

 Yashar yildirim ependi mundaq dédi: “Ümmetning mesilisi peqetla ghezzedimu? zulumgha uchrawatqan musulmanlar peqetla ghezzedimu? undaq emes. Bizning sherq teripimizmu bar. 5 Ming kilométir uzaqliqta sherqiy türkistan bar, Uyghurlar bar” .

Yashar yildirim ependi türkiye parlaméntidiki sözide, özining 15 yéshidin tartip Uyghur mesilisige köngül bölüp kéliwatqanliqini, milletchi idiyeni ilgiri sürüp kéliwatqan partiyesining Uyghurlar üchün bedel töleshke teyyar ikenlikini ilgiri sürdi. U, mundaq dédi: “Biz yash waqtimizda, 15 yéshimizdin tartip, sherqiy türkistan dewasini qiliwatimiz. U waqtidiki sho'arimiz ‛esir türkiy xelqlerge erkinlik‚ idi. 1970-Yillarda yashighanlar buni yaxshi bilidu. Biz eyni zamanda türkiyening hemmila jayigha bundaq lozunkilarni asqan iduq. Sabiq sowét ittipaqi ichidiki esir türkler erkinlikige érishti, bügün türk döletliri teshkilatini qurdi. Emma sherqiy türkistan téxiche xitayning qol astida turmaqta. Biz türkiyediki milletchiler bu dewaning bedilini töliduq, yene töleshke teyyar” .

Yashar yildirim ependi Uyghurlarning choqum erkinlikke érisheleydighanliqini tekitlep mundaq dédi: “Uyghurlarni, sherqiy türkistanliqlarni ümmetning eng bicharilirini biz untumiduq. Biz ularni untuldurmaymiz we untumaymiz. Untusaq alla bizni jazalisun. Ular bizning dindishimiz, irqdéshimiz we musulmanlarning eng bicharisidur. Xudayim buyrusa sowét ittipaqi qandaq tarqilip, esir türkiy xelqler musteqil bolghan bolsa, kelgüside Uyghurlarmu xitay zulumdin qutulup, erkinlikige érishidu. Xudayim buyrusa bu choqum emelge ashidu” .

Türkiye parlaméntidiki üchinchi chong partiye bolghan milletchi heriket partiyesining mu'awin re'isi we parlamént ezasi yashar yildirim türkiye parlaméntida sözlewatqan körünüsh. 2024-Yili 3-yanwar, enqere
Türkiye parlaméntidiki üchinchi chong partiye bolghan milletchi heriket partiyesining mu'awin re'isi we parlamént ezasi yashar yildirim türkiye parlaméntida sözlewatqan körünüsh. 2024-Yili 3-yanwar, enqere
RFA/Erkin Tarim

 Milletchi heriket partiyesining qurulush pelsepisi türkiy xelqlerning erkinliki üchün küresh qilishtin ibaret bolup, burundin tartip Uyghur mesilisige köngül bölüp kéliwatqan partiye idi. U, 2018-yili ötküzülgen dölet re'islik saylimida hakimiyet béshidiki adalet we tereqqiyat partiyesi bilen ittipaqdashliq ornatqachqa hökümetning xitay bilen bolghan munasiwetni kücheytish siyasiti tüpeylidin ‛jaza lagérliri‚ toghrisida hazirghiche tüzük inkas qayturmighanidi.

 Bu partiyening 1-ayning 3-küni bu mesilini parlaméntta bundaq qattiq otturigha qoyushi némining béshariti? uzun yillardin buyan türkiyediki her qaysi siyasiy partiyelerning Uyghur siyasitini közitip kéliwatqan péshqedem Uyghur pa'aliyetchi hamutxan köktürk ependi ziyaritimizni qobul qilip, “Türkiye parlaméntining omumiy yighinida milletchi heriket partiyesining mu'awin re'isi yashar yildirim ependining Uyghur mesilisini bundaq shekilde otturigha qoyushi 3-ayning axirida türkiyede ötküzülmekchi bolghan sheher, kent we yéza bashliqliri saylimi jeryanida, Uyghurlarning éghir weziyitining türkiyening kün tertipige kélidighanliqining bir béshariti” dédi.

Istanbul uniwérsitétining tarix dotsénti ömer qul ependi, bu toghriliq ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi: “Türkiye jama'etchilikining pelestin mesilisige qattiq naraziliq bildürüp xitayning sherqiy türkistanda élip bériwatqan assimilyatsiye, bésim we irqiy qirghinchiliq siyasitige inkas qayturmasliqi türk xelqini bi'aram qilmaqta. Shunga milletchi heriket partiyesi mu'awin re'isi parlamént ezasi, yashar yildirimmu bu naraziliqini ipadilesh üchün bu mesilini otturigha qoydi dep oylaymen. Ézilgen milletlerning hemmisige oxshash mu'amile qilish kérek. Eger hökümet, siyasiy partiye we ammiwi teshkilatlar melum bir ézilgen milletke ige chiqip, bashqa ézilgenlerge ige chiqmisa naheqchilik bolidu. Hazir türkiyede qaytidin sherqiy türkistan mesilisige köngül bölüsh yuqiri kötürülüwatidu. Parlamént ezasi yashar yildirimning bu sözlirimu buning béshariti dep oylaymen. ”

 2017-Yili jaza lagérliri mesilisi ashkarilan'ghandin kéyin türkiye parlaméntidiki “Iyi” partiyesining re'isi meral aqshener xanim, mezkur partiyening parlaménttiki wekilliri, jumhuriyet xelq partiyesidin bolghan az sandiki parlamént ezaliri, “Sa'adet”, “Yéngidin refah” we “Kélechek” partiyelirining parlamént ezaliri türkiye parlaméntida Uyghurlarning éghir weziyitini otturigha qoydi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.