Түркийәдики 3 алий мәктәп оқуғучилири охшаш күндә уйғурларни қоллап намайиш өткүзди

Әнқәрәдин ихтиярий мухбиримиз әркин тарим тәйярлиди
2024.05.16
sheyx-edebali-uniwersiteti.jpg Түркийәниң биләҗик шәһридики шәйх әдәбали университетиниң мәктәп рәһбәрлири, оқутқучи-оқуғучилири вә көп сандики хәлқ аммиси мәзкур университетта намайиш өткүзди. 2024-Йили 14-май.
RFA/Erkin Tarim

Түркийәниң биләҗик шәһридики шәйх әдәбали университетиниң мәктәп рәһбәрлири, оқутқучи-оқуғучилири вә көп сандики хәлқ аммиси мәзкур университетта намайиш өткүзүп, хитайниң уйғурларни асас қилған түркий хәлқләргә елип бериватқан зулум вә қирғинчилиқ сияситигә наразилиқ билдүрди. 14-Май күни өткүзүлгән намайишқа мәзкур университетниң мудири, пирофессор доктор шүкрү бәйдәмир, университетниң һәр дәриҗилик рәһбәрлириму иштирак қилип, оқуғучилар уюштурған намайишни қоллайдиғанлиқини билдүрүшкән.

Намайишчилар қоллирида шәрқий түркистанниң ай-юлтузлуқ көк байриқини көтүргән һалда, “залимлар чоқум һесаб бериду!”, “мусулманлар ухлима, қериндишиңға игә чиқ!”, “һәқ-һоқуқ, адаләт, уйғурларға һөррийәт!”, “шәрқий түркистанға мустәқиллиқ!”, “хитай, ирқий қирғинчилиқни тохтат!” дегәндәк шоарларни товлиған.

Намайиш ахирида оқуғучиларға вакалитән иқтисад кәспиниң оқуғучиси зияттин үнал мәтбуат баянатини оқуп өткән, униңда мунулар дейилгән: “сиясий, иқтисадий вә һәрбий күчигә тайинип һәр қайси дөләтләрни вә хәлқара тәшкилатларни сүкүттә турушқа қиставатқан хитай, бүгүнки күндә шәрқий түркистанда инсан қелипидин чиққан вәһший сиясәтләрни йүргүзмәктә. Йүрики шәрқий түркистан үчүн селиватқан виҗданлиқ түрк хәлқи һәр хил паалийәтләр билән шәрқий түркистан хәлқиниң авази болушқа тиришмақта. Бизму виҗданлиқ түрк хәлқигә охшашмиз, биз шәйх әдәбали университетиниң оқуғучилири болуш сүпитимиз билән шәрқий түркистандики вә ғәззәдики қирғинчилиққа наразилиқ билдүрүш үчүн миңлиған оқуғучи қатнашқан бу намайишқа қатнаштуқ. Биз һәр даим шәрқий түркистан хәлқиниң авази болидиғанлиқимизға, һәр даим шәрқий түркистан хәлқиниң йенида болидиғанлиқимизға вәдә беримиз. Дуня җамаитини балдуррақ бу ирқий қирғинчилиқни тохтитиш үчүн һәрикәткә өтүшкә чақиримиз.”

Ахирида миңлиған намайишчи уйғурларни қоллап, хитайға ләнәт оқуйдиған шоарларни товлап намайиш мәйданидин айрилишқан.

Охшаш күндә, йәни 14-май күни түркийәниң испарта шәһиридики сулайман демирәл университети билән билим университетиниң оқуғучилириму бирликтә намайиш өткүзүп, түркийә һөкүмитини уйғурларға игә чиқишқа, хитайни уйғурларға елип бериватқан ирқий қирғинчилиқни тохтитишқа чақирған. “ихлас” хәвәр агентлиқиниң хәвиридә ейтилишичә, намайишқа һәр қайси факултетларниң мәсуллири вә бәзи оқутқучиларму иштирак қилған. Қоллирида түрк байриқи билән ай-юлтузлуқ көк байрақ көтүргән намайишчилар “шәрқий түркистанға әркинлик”, “шәрқий түркистанлиқлар билән пәләстинликләр ялғуз әмәс” дегәндәк шоарларни товлиған. Ахирида пәләстинни қоллаш гурупписиниң мәсули доктор муһәммәт рашит санҗар әпәнди сөз қилип, дуня дөләтлирини хитайниң уйғурларға қарита елип бериватқан ирқий қирғинчилиқни тохтитишқа чақирған.

Түркийәниң испарта шәһиридики сулайман демирәл университети билән билим университетиниң оқуғучилири бирликтә намайиш өткүзди. 2024-Йили 14-май.
Түркийәниң испарта шәһиридики сулайман демирәл университети билән билим университетиниң оқуғучилири бирликтә намайиш өткүзди. 2024-Йили 14-май.
RFA/Erkin Tarim

Истанбулдики ибни халдун университети хәлқара мунасивәтләр кәспиниң докторанти мәвлан тәңриқут әпәнди, түркийәдә охшаш бирла вақитта 3 университетта уйғурларни қоллап намайиш өткүзүшниң, җамаәт пикрини уйғурлар дуч келиватқан еғир вәзийәткә қаритишта муһим әһмийәткә игә икәнликини тәкитлиди: “йеқинқи бир йилдин буян пәләстин тоғрисида елип берилған паалийәтләргә қарайдиған болсақ, әрәб дөләтлиридә бу тоғрилиқ намайиш елип берилған вақитта уйғурлар көп тилға елинмайду. Лекин түркийәдә пәләстин тоғрисида елип берилған һәрқандақ намайиш вә паалийәтләрдә уйғурларму биллә тилға елинип меңиватиду. Буниң сәвәбигә кәлсәк, түркийәдә милләтчи партийә вә тәшкилатлар болсун, исламий партийә вә тәшкилатлар болсун, һәр иккилиси интайин күчлүк орунда туриду. Уйғурлар бу икки көз қараштики тәшкилат вә партийәләр билән көп мунасивәт қилип кәлгән, шундақла көз қарашлиридиму мәлум охшашлиқлар бар. Униң үстигә уйғур мәсилиси бурундин тартип түркийәдә көп тилға елиниватқан, һәр қайси партийәләр түркийә парламентида оттуриға қоюватқан вә һөкүмәтни тәнқид қиливатқан бир мәсилә болғачқа, пәләстин мәсилисиниң тилға елинип уйғур мәсилисиниң тилға елинмаслиқи әйиблинип келиватқан мәсилә иди. Һазир әмди буниңдин ешип, уйғурларму пәләстин билән тәң тилға елиниватиду. Буниң йәнә бир сәвәби түркийәдики уйғур тәшкилатлириниң тиришчанлиқи, йәнә бири ғәрб дөләтлири һәм тәшкилатлар уйғурлар һәққидә көп издинишләрни елип бериватиду. Бу җәһәттин хитайға бәзи бесимларни ишлитиватиду.”

Мәвлан тәңриқут әпәнди түркийәдики университетлар, аммивий тәшкилатлар вә сиясий партийәләр уйғур ирқий қирғинчилиқини изчил һалда оттуриға қоюп наразилиқ билдүрсә, уйғур мәсилисиниң дуняда билиниш дәриҗисиниң техиму юқири болидиғанлиқини илгири сүрди. У, мундақ деди: “буниң пайдиси немә дегән вақтимизда, пәләстин мәсилиси түркийәдә әң көп тилға елинидиған мәсилә. Уйғурларниңму бу мәсилә билән биллә тилға елиниши, уйғурларниң бешиға кәлгән палакәтниң түркийәдә билиниши үчүн пайдилиқ. Йәнә бирси, бу уйғур мәсилисиниң хәлқара сәвийәдә билинишини күчәйтиду.”

Шәрқий түркистан вәхписиниң сабиқ рәиси, пешқәдәм паалийәтчи һамутхан гөктүрк әпәнди шәрқий түркистан дәвасиниң әслидә түрк вә ислам дунясиниң мәсилиси икәнликини, түркийәдики университет оқуғучилириниң бу мәсилә бойичә оттуриға чиқишиниң яхши бир йүзлиниш икәнликини илгири сүрди.

Игилинишичә, бундин кейин түркийәдики һәр қайси алий мәктәпләрдә “ирқий қирғинчилиқларни тохтат” намида намайиш паалийәтлири өткүзүлидикән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.