Түркийә парламент әзаси фаһрәттин йоқуш: "хитай ойдурма тәшвиқатлири билән бизни ишәндүрәлмәйду"

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021-08-05
Share
Д у қ ниң парламент әзалириға язған хети түркийә парламентидики омумий йиғинда оқуп өтүлди Түркийә "ийи" партийәси парламент әзаси фаһрәттин йоқуш әпәнди түркийә парламентидики омумий йиғинда д у қ рәиси долқун әйса әпәндиниң нами билән өзигә әвәтилгән хәтни оқуп өтти. 2021-Йили 29-январ, әнқәрә.
Social Media

2-Авғуст күни хитайниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиханисиниң твиттер адресидин "көләңгидики җәң" темисидики филимдин арийәләр тарқитиши түркләрниң қаттиқ наразилиқиға учриди. Бәзи түркләр "террорчи хитай, хитай сениң түркийәдә немә ишиң бар?, шәрқий түркистандин чиқип кәт" дегәнгә охшаш инкасларни язған.

Уйғур, қазақ қатарлиқ түркий хәлқләр дуч келиватқан еғир бесим сиясити америка һөкүмити вә бәзи дөләт парламентлири тәрипидин ирқий қирғинчилиқ дәп қобул қилинған, гәрчә түркийә һөкүмити ипадә билдүрмигән болсиму, әмма түркийәдики өктичи партийәләр, аммиви тәшкилатлар вә түрк хәлқи хитайни қаттиқ тәнқид қиливатқан бир пәйттә хитай һөкүмити лагер-түрмиләргә қамалған бирқисим уйғурларниң растинила "җинайәтчи" вә "террорчи" икәнликини испатлаш тәшвиқат һәрикәтлирини башлиғаниди. Улар бирқисим кишиләрниң қайси "террорлуқ" тәшкилатлири билән мунасивити барлиқини, хитай дөлитиниң һәқиқәтән бир "қанун дөлити икәнликини" өзлири ишлигән "көләңгидики җәң" темисидики һөҗҗәтлик филим қатарлиқлири арқилиқ көрситишкә урунғаниди.

"көләңгидики җәң" намлиқ һөҗҗәтлик филим 2021-йили 4-айда тарқитилғаниди. 2-Авғуст күни хитайниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиханиси твиттер адреси арқилиқ мәзкур филимдин арийә тарқатти. Хитай әлчиханиси бу филимни мундақ чүшәндүргән: "көләңгидики террорчиларни оттуриға чиқиришни өзигә вәзипә қилған шинҗаңдики хәвпсизлик хадимлириниң күрәшлири аңлитилған ‹көләңгидики җәң‹намлиқ һөҗҗәтлик филим шинҗаңдики террорлуқ һуҗумлириниң арқа көрүнүшини оттуриға қойиду".

Твиттердики бу тәшвиқатқа қарита түркләр: "ирқий қирғинчилиқ қиливатқан хитай биз сениң бу йәрдә турушуңни халимаймиз, террорчи хитай" дегәнгә охшаш инкасларни язған.

Түркийәдә шәрқий түркистанниң еғир вәзийити изчил һалда күн тәртипкә келиватқан бир пәйттә хитайниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиханисиниң "көләңгидики җәң" темисидики һөҗҗәтлик филимниң бирқисмини тарқитишидики мәқсәт немә? буниң түркийәдә қандақ тәсири болар? бу һәқтә зияритимизни қобул қилған "ийи" партийәси парламент әзаси фаһрәттин йоқуш әпәнди бу һәқтә тохтилип мундақ деди: "һәммимизгә мәлум болғинидәк, хитай садир қиливатқан җинайәтлирини йошуруш үчүн бурундин тартип бу хил тәшвиқатларни елип бериватиду. Хитай буниң үчүн наһайити көп чиқим қиливатиду. Шәрқий түркистан мәсилиси хитайниң әң чоң мәсилисидур. Чүнки узундин буян у йәрдә еғир кишилик һоқуқ дәпсәндичилики барлиқини хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилатлири наһайити яхши билиду. Хитай кишилик һоқуқ тәшкилатлириға ишикини ачмайватиду. Бәзи дөләт парламентлири хитайниң уйғурларға ирқий қирғинчилиқ елип бериватқанлиқини қобул қилди. Бүгүн 3 милйон әтрапида шәрқий түркистанлиқ лагерда, буларниң һәммиси толуқ испатланди. Биз икки йил бурун хитай әлчиси билән көрүшкәндә уму лагер барлиқини қобул қилғаниди. Түркийә һөкүмити сүкүттә турувалған билән түрк хәлқи вә түркийәдики өктичи партийәләр, аммиви тәшкилатлар бу мәсилигә алаһидә көңүл бөлүп келиватиду. Шуңа хитай бу хил ойдурма тәшвиқатлар билән бизни ишәндүрәлмәйду. Униң үстигә шәрқий түркистан хитай бесивалған земин".

Хитай һазирғичә "көләңгидики җәң" темисидики филимға охшайдиған 4 һөҗҗәтлик филим ишләп тарқатқан болсиму, дуня җамаәтчиликини ишәндүрәлмигән. Хитай ташқи ишлар министирлиқи өткүзгән мухбирларни күтүвелиш йиғинида хитай даирилири буни өз еғизидин қобул қилған. Әнқәрәдики һаҗәттәпә университети оқутқучиси, уйғур тәтқиқат институти мудири доктор әркин әкрәм әпәнди бу һәқтә тохтилип хитайниң 2018-йилидин тартип уйғур мәсилисидә хәлқараниң бесимиға қарита җаваб беришкә тиришиватқанлиқини, лекин хитайниң қилмишлири һәққидә испатлар ашкарилинип кәткәчкә дуня җамаәтчиликиниң буниңға ишәнмәйватқанлиқини баян қилди.

Доктор әркин әкрәм әпәндиниң ейтишичә, хитай бу хил һөҗҗәтлик филимлар, доклат бериш, баянат елан қилиш йиғинлириға охшаш усуллар билән хәлқарани ишәндүрүшкә тиришқан болсиму, лекин үнүмлүк нәтиҗә қазиналмиди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди уйғурлар билән түркләрниң етник, мәдәнийәт вә башқа җәһәтләрдин чоңқур тарихий риштинсииң барлиқини, "көләңгидики җәң" темисидики һөҗҗәтлик филимға охшаш филимларға аз санда киши ишәнсиму түрк хәлқиниң көпиниң һәргиз ишәнмәйдиғанлиқини оттуриға қойди.

Хитай түркийәдики бәзи партийә, ахбарат органлири, гуруһ вә шәхсләр арқилиқ өз тәшвиқатини елип барғандин сирт, иҗтимаий таратқулар арқилиқму уйғурларниң "террорчи" икәнликини көрситип өзлирини ақлашқа тиришмақта.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт