Türkiye parlamént ezasi fahrettin yoqush: "Xitay oydurma teshwiqatliri bilen bizni ishendürelmeydu"

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-08-05
Share
D u q ning parlamént ezalirigha yazghan xéti türkiye parlaméntidiki omumiy yighinda oqup ötüldi Türkiye "Iyi" partiyesi parlamént ezasi fahrettin yoqush ependi türkiye parlaméntidiki omumiy yighinda d u q re'isi dolqun eysa ependining nami bilen özige ewetilgen xetni oqup ötti. 2021-Yili 29-yanwar, enqere.
Social Media

2-Awghust küni xitayning enqerede turushluq elchixanisining twittér adrésidin "Kölenggidiki jeng" témisidiki filimdin ariyeler tarqitishi türklerning qattiq naraziliqigha uchridi. Bezi türkler "Térrorchi xitay, xitay séning türkiyede néme ishing bar?, sherqiy türkistandin chiqip ket" dégen'ge oxshash inkaslarni yazghan.

Uyghur, qazaq qatarliq türkiy xelqler duch kéliwatqan éghir bésim siyasiti amérika hökümiti we bezi dölet parlaméntliri teripidin irqiy qirghinchiliq dep qobul qilin'ghan, gerche türkiye hökümiti ipade bildürmigen bolsimu, emma türkiyediki öktichi partiyeler, ammiwi teshkilatlar we türk xelqi xitayni qattiq tenqid qiliwatqan bir peytte xitay hökümiti lagér-türmilerge qamalghan birqisim Uyghurlarning rastinila "Jinayetchi" we "Térrorchi" ikenlikini ispatlash teshwiqat heriketlirini bashlighanidi. Ular birqisim kishilerning qaysi "Térrorluq" teshkilatliri bilen munasiwiti barliqini, xitay dölitining heqiqeten bir "Qanun döliti ikenlikini" özliri ishligen "Kölenggidiki jeng" témisidiki höjjetlik filim qatarliqliri arqiliq körsitishke urun'ghanidi.

"Kölenggidiki jeng" namliq höjjetlik filim 2021-yili 4-ayda tarqitilghanidi. 2-Awghust küni xitayning enqerede turushluq elchixanisi twittér adrési arqiliq mezkur filimdin ariye tarqatti. Xitay elchixanisi bu filimni mundaq chüshendürgen: "Kölenggidiki térrorchilarni otturigha chiqirishni özige wezipe qilghan shinjangdiki xewpsizlik xadimlirining küreshliri anglitilghan 'kölenggidiki jeng'namliq höjjetlik filim shinjangdiki térrorluq hujumlirining arqa körünüshini otturigha qoyidu".

Twittérdiki bu teshwiqatqa qarita türkler: "Irqiy qirghinchiliq qiliwatqan xitay biz séning bu yerde turushungni xalimaymiz, térrorchi xitay" dégen'ge oxshash inkaslarni yazghan.

Türkiyede sherqiy türkistanning éghir weziyiti izchil halda kün tertipke kéliwatqan bir peytte xitayning enqerede turushluq elchixanisining "Kölenggidiki jeng" témisidiki höjjetlik filimning birqismini tarqitishidiki meqset néme? buning türkiyede qandaq tesiri bolar? bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan "Iyi" partiyesi parlamént ezasi fahrettin yoqush ependi bu heqte toxtilip mundaq dédi: "Hemmimizge melum bolghinidek, xitay sadir qiliwatqan jinayetlirini yoshurush üchün burundin tartip bu xil teshwiqatlarni élip bériwatidu. Xitay buning üchün nahayiti köp chiqim qiliwatidu. Sherqiy türkistan mesilisi xitayning eng chong mesilisidur. Chünki uzundin buyan u yerde éghir kishilik hoquq depsendichiliki barliqini xelq'ara kishilik hoquq teshkilatliri nahayiti yaxshi bilidu. Xitay kishilik hoquq teshkilatlirigha ishikini achmaywatidu. Bezi dölet parlaméntliri xitayning Uyghurlargha irqiy qirghinchiliq élip bériwatqanliqini qobul qildi. Bügün 3 milyon etrapida sherqiy türkistanliq lagérda, bularning hemmisi toluq ispatlandi. Biz ikki yil burun xitay elchisi bilen körüshkende umu lagér barliqini qobul qilghanidi. Türkiye hökümiti sükütte turuwalghan bilen türk xelqi we türkiyediki öktichi partiyeler, ammiwi teshkilatlar bu mesilige alahide köngül bölüp kéliwatidu. Shunga xitay bu xil oydurma teshwiqatlar bilen bizni ishendürelmeydu. Uning üstige sherqiy türkistan xitay bésiwalghan zémin".

Xitay hazirghiche "Kölenggidiki jeng" témisidiki filimgha oxshaydighan 4 höjjetlik filim ishlep tarqatqan bolsimu, dunya jama'etchilikini ishendürelmigen. Xitay tashqi ishlar ministirliqi ötküzgen muxbirlarni kütüwélish yighinida xitay da'iriliri buni öz éghizidin qobul qilghan. Enqerediki hajettepe uniwérsitéti oqutquchisi, Uyghur tetqiqat instituti mudiri doktor erkin ekrem ependi bu heqte toxtilip xitayning 2018-yilidin tartip Uyghur mesiliside xelq'araning bésimigha qarita jawab bérishke tirishiwatqanliqini, lékin xitayning qilmishliri heqqide ispatlar ashkarilinip ketkechke dunya jama'etchilikining buninggha ishenmeywatqanliqini bayan qildi.

Doktor erkin ekrem ependining éytishiche, xitay bu xil höjjetlik filimlar, doklat bérish, bayanat élan qilish yighinlirigha oxshash usullar bilen xelq'arani ishendürüshke tirishqan bolsimu, lékin ünümlük netije qazinalmidi.

Doktor erkin ekrem ependi Uyghurlar bilen türklerning étnik, medeniyet we bashqa jehetlerdin chongqur tarixiy rishtinsi'ing barliqini, "Kölenggidiki jeng" témisidiki höjjetlik filimgha oxshash filimlargha az sanda kishi ishensimu türk xelqining köpining hergiz ishenmeydighanliqini otturigha qoydi.

Xitay türkiyediki bezi partiye, axbarat organliri, guruh we shexsler arqiliq öz teshwiqatini élip barghandin sirt, ijtima'iy taratqular arqiliqmu Uyghurlarning "Térrorchi" ikenlikini körsitip özlirini aqlashqa tirishmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet