Түркийәниң хитайдин 50 милйон ваксина сетивалмақчи болуши ғулғула пәйда қилди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-12-07
Share
Түркийәниң хитайдин 50 милйон ваксина сетивалмақчи болуши ғулғула пәйда қилди Әнқәрәдики йилдирим бәязит университети медитсина факултети аммиви сағламлиқ кафедраси оқутқучиси доктор намәтҗан мәмәт әпәнди. 2020-Йили декабир, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Түркийә сәһийә министири фаһрәттин қоҗа әпәнди 2-декабир күни мухбирларға баянат берип, хитайниң биологийилик дора ширкити билән 50 милйон данә корона вируси ваксиниси сетивелиш һәққидә тохтамнамә түзүлгәнликини җакарлиди. Түркийә сәһийә министири фаһрәттин қоҗа баянатида, хитайдин сетивелинған ваксининиң биринчи түркүминиң 11-декабир күни йетип келидиғанлиқини, ваксиниларниң дәсләп түркийә сәһийә министирлиқиниң тәҗрибиханилирида тәкшүрүлүп бихәтәрлики җәзмләштүрүлгәндин кейин, ишлитишкә рухсәт берилидиғанлиқини ейтти.

Фаһрәттин қоҗа йәнә түркийәниң 12-айниң ичидә ваксина әмләшни башлайдиғанлиқини баян қилип мундақ деди: “12-айниң ичидә актип һалда ваксина урушни башлимақчимиз. Буниң үчүн хитайда ишләп чиқирилған ‛инактип‚ корона вируси ваксинисидин 50 милйон данә сетивелиш һәққидә келишимгә қол қоюлди. Хитайдин 12-айда 20 милйон, 1-айда 20 милйон, иккинчи айда 10 милйон импорт қилишни ойлаватимиз”.

Түркийәдики һәрқайси иҗтимаий таратқуларда вә ахбарат васитилиридә хитай билән келишим түзүлгән 50 милйон данә ваксинини әмләш яки әмлимәслик һәққидә җиддий муназириләр пәйда болди. Түркийәдики бир қисим даңлиқ сәнәтчиләр, сиясәтчиләр вә хәлқ аммиси өзлириниң бу ваксинини әмләшни рәт қилидиғанлиқини билдүрүш билән биргә түркийә һөкүмитиниң бу қарарини тәнқид қилмақта.

“ийи” йәни “яхши” партийәсиниң рәһбәрлиридин буғра қавунҗу әпәнди 4-декабир күни “йеңи чағ” гезитигә бәргән баянатида һөкүмәтни “хитай мәстаниси” дәп тәнқид қилип мунуларни дегән: “хитайдин корона вирус ваксиниси келиду дәватиду. Түркийә немә үчүн һәммисини файзер(Pfizer), бионтек(BionTech) ширкәтлиридин алмай, техи толуқ синақ қилип болунмиған хитайда ишләп чиқирилған ваксинини алиду? немишқидур бу һөкүмәт хитай мәстаниси! хитайдин бундақ көп ваксинини сетивелиши вә шәрқий түркистан мәсилисидә сүкүттә турувелишидин буни көрүвалалаймиз? немишқа дуняда бу һәқтә өзини испатлиған шунчә көп даңлиқ ширкәтләр турса улардин алмай, кишиләр исмини аңлап бақмиған хитай ширкитидин қиммәт баһада ваксина сетивалиду?”

Бу һәқтә зияритимизни қобул қилған әнқәрәдики йилдирим бәязит университети медитсина факултети аммиви сағламлиқ кафедраси оқутқучиси доктор намәтҗан мәмәт әпәнди түркийәниң хитай ваксинисини таллишидики сәвәб немә? хитай ваксиниси бихәтәрму? хәлқниң қайси ваксинини урғузуш һәққидә таллаш әркинлики барму? дегән соаллиримизға җаваб бәрди.

Һазирғичә дуняда 11 ширкәт корона ваксиниси ишләп чиқарғанлиқини җакарлиған болуп, нурғун дөләтләр қайси дөләтниң ваксинисини хәлқигә әмләйдиғанлиқини елан қилған. Түркийәму бу дөләтләрдин бири һесаблиниду. Доктор намәтҗан мәмәт әпәнди буниң сәвәблирини оттуриға қойди.

Түркийә сәһийә министири фаһрәттин қоҗа әпәнди хитай ваксинисиниң 11-декабирда келидиғанлиқини җакарлиғандин кейин кишиләрниң каллисида “әгәр хитай ваксиниси бихәтәр болса, немә үчүн бу ваксинини дәрһал урушқа башлимайду?” дегән гуман пәйда болди. Намәтҗан әпәнди корона вируси пәйда болғандин кейин хитай ишләп чиқарған маска қатарлиқ буюмларниң бәзи дөләтләр тәрипидин өлчәмгә тошмиғанлиқи елан қилинғандин кейин кишиләрниң каллисида хитайға ишәнмәслик пәйда болғанлиқини, шуңа хитай ишләп чиқарған ваксиниғиму ишәнмәйватқанлиқини, түркийә тәҗрибиханилирида тәкшүрүлгәндә өлчәмгә тошмайдиған әһвал чиқип қалса, бу ваксиниларни әмлимәслик еһтималлиқиниңму мәвҗутлуқини оттуриға қойди.

Доктор намәтҗан мәмәт әпәнди хитай ваксинисини һечким бихәтәр дейәлмәйдиғанлиқини, түрк хәлқиниңму таллаш әркинлики барлиқини баян қилди.

Түркийә бундин илгири тәсир күчи 90 пирсәнт дәп баһаланған “Pfizer” вә “BionTech” ширкәтлириниң ваксинисидин бир милйон данә ваксина сетивалидиғанлиқини җакарлиғаниди. Түркийәдики даңлиқ дохтурлар бу икки ширкәттин алидиған ваксининиң саниниң техиму көп болидиғанлиқини билдүрүшмәктә.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт