Türkiyening xitaydin 50 milyon waksina sétiwalmaqchi bolushi ghulghula peyda qildi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-12-07
Share
Türkiyening xitaydin 50 milyon waksina sétiwalmaqchi bolushi ghulghula peyda qildi Enqerediki yildirim beyazit uniwérsitéti méditsina fakultéti ammiwi saghlamliq kafédrasi oqutquchisi doktor nametjan memet ependi. 2020-Yili dékabir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiye sehiye ministiri fahrettin qoja ependi 2-dékabir küni muxbirlargha bayanat bérip, xitayning bi'ologiyilik dora shirkiti bilen 50 milyon dane korona wirusi waksinisi sétiwélish heqqide toxtamname tüzülgenlikini jakarlidi. Türkiye sehiye ministiri fahrettin qoja bayanatida, xitaydin sétiwélin'ghan waksinining birinchi türkümining 11-dékabir küni yétip kélidighanliqini, waksinilarning deslep türkiye sehiye ministirliqining tejribixanilirida tekshürülüp bixeterliki jezmleshtürülgendin kéyin, ishlitishke ruxset bérilidighanliqini éytti.

Fahrettin qoja yene türkiyening 12-ayning ichide waksina emleshni bashlaydighanliqini bayan qilip mundaq dédi: "12-Ayning ichide aktip halda waksina urushni bashlimaqchimiz. Buning üchün xitayda ishlep chiqirilghan 'inaktip' korona wirusi waksinisidin 50 milyon dane sétiwélish heqqide kélishimge qol qoyuldi. Xitaydin 12-ayda 20 milyon, 1-ayda 20 milyon, ikkinchi ayda 10 milyon import qilishni oylawatimiz".

Türkiyediki herqaysi ijtima'iy taratqularda we axbarat wasitiliride xitay bilen kélishim tüzülgen 50 milyon dane waksinini emlesh yaki emlimeslik heqqide jiddiy munaziriler peyda boldi. Türkiyediki bir qisim dangliq sen'etchiler, siyasetchiler we xelq ammisi özlirining bu waksinini emleshni ret qilidighanliqini bildürüsh bilen birge türkiye hökümitining bu qararini tenqid qilmaqta.

"Iyi" yeni "Yaxshi" partiyesining rehberliridin bughra qawunju ependi 4-dékabir küni "Yéngi chagh" gézitige bergen bayanatida hökümetni "Xitay mestanisi" dep tenqid qilip munularni dégen: "Xitaydin korona wirus waksinisi kélidu dewatidu. Türkiye néme üchün hemmisini fayzér(Pfizer), bi'onték(BionTech) shirketliridin almay, téxi toluq sinaq qilip bolunmighan xitayda ishlep chiqirilghan waksinini alidu? némishqidur bu hökümet xitay mestanisi! xitaydin bundaq köp waksinini sétiwélishi we sherqiy türkistan mesiliside sükütte turuwélishidin buni körüwalalaymiz? némishqa dunyada bu heqte özini ispatlighan shunche köp dangliq shirketler tursa ulardin almay, kishiler ismini anglap baqmighan xitay shirkitidin qimmet bahada waksina sétiwalidu?"

Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan enqerediki yildirim beyazit uniwérsitéti méditsina fakultéti ammiwi saghlamliq kafédrasi oqutquchisi doktor nametjan memet ependi türkiyening xitay waksinisini tallishidiki seweb néme? xitay waksinisi bixetermu? xelqning qaysi waksinini urghuzush heqqide tallash erkinliki barmu? dégen so'allirimizgha jawab berdi.

Hazirghiche dunyada 11 shirket korona waksinisi ishlep chiqarghanliqini jakarlighan bolup, nurghun döletler qaysi döletning waksinisini xelqige emleydighanliqini élan qilghan. Türkiyemu bu döletlerdin biri hésablinidu. Doktor nametjan memet ependi buning seweblirini otturigha qoydi.

Türkiye sehiye ministiri fahrettin qoja ependi xitay waksinisining 11-dékabirda kélidighanliqini jakarlighandin kéyin kishilerning kallisida "Eger xitay waksinisi bixeter bolsa, néme üchün bu waksinini derhal urushqa bashlimaydu?" dégen guman peyda boldi. Nametjan ependi korona wirusi peyda bolghandin kéyin xitay ishlep chiqarghan maska qatarliq buyumlarning bezi döletler teripidin ölchemge toshmighanliqi élan qilin'ghandin kéyin kishilerning kallisida xitaygha ishenmeslik peyda bolghanliqini, shunga xitay ishlep chiqarghan waksinighimu ishenmeywatqanliqini, türkiye tejribixanilirida tekshürülgende ölchemge toshmaydighan ehwal chiqip qalsa, bu waksinilarni emlimeslik éhtimalliqiningmu mewjutluqini otturigha qoydi.

Doktor nametjan memet ependi xitay waksinisini héchkim bixeter déyelmeydighanliqini, türk xelqiningmu tallash erkinliki barliqini bayan qildi.

Türkiye bundin ilgiri tesir küchi 90 pirsent dep bahalan'ghan "Pfizer" we "BionTech" shirketlirining waksinisidin bir milyon dane waksina sétiwalidighanliqini jakarlighanidi. Türkiyediki dangliq doxturlar bu ikki shirkettin alidighan waksinining sanining téximu köp bolidighanliqini bildürüshmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet