Xitay kommunst hakimiytining 72 yilliq Uyghur éli ishghaliyitige qarshi istanbulda namayish élip bérildi

• Ixtiyariy muxbirimiz arslan
  2021-10-02

1-Öktebir jüme küni istanbuldiki Uyghurlar xitayning istanbulda turushluq bash konsulxanisi aldigha toplinip xitay ishghaliyitige qarshi namayish élip bardi.

Bu namayish, 1949 – yili 10 – ayning 1 – küni xitay kommunistlirining xitay xelq jumhuriyiti qurulghanliqi shuningdek u jakarlighandek Uyghur diyarining xitay kommunist hakimiyiti teripidin ishghal qilin'ghanliqining 72 – yili munasiwiti bilen ötküzülgen.

Mezkur namayishni xelq'ara sherqiy türkistan teshkilatlar birliki uyushturghan bolup namayishni, sherqiy türkistan wexpisi, sherqiy türkistan ölimalar birliki we Uyghur akadémiyesi qatarliq 28 ammiwi teshkilat qollap quwwetligen.

Namayishchilar qollirida ay yultuzluq kök bayraqlarni kötürgen halda, “Ishghalchi xitay sherqiy türkistandin chiqip ket!” dégen'ge oxshash sho'arlar towlidi.

Namayishchilar yolgha tosuq qurghan saqchilar terepke yürüp tosuqni bösüp ötüshke urundi we saqchilar bilen namayishchilar bir birini ittirishti. . Saqchilar ularning yolini tosup, yangratqu arqiliq ularni agahlandurdi we arqigha qaytishqa chaqiriq qildi.

Namayish axbarat élan qilish bilen dawam qildi. Sherqiy türksitan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti shundaqla xelq'ara sherqiy türkistan teshkilatlar birliki re'isi hidayetullah oghuzxan bayanatni oqup ötti.

Hidayetullah oghuzxan sözide xitayning Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan zulum we assimilyatsiye siyasetlirini tenqid qildi we Uyghurlargha qarita irqiy qirghinchiliq élip bériwatqanliqini tekitlidi. Hidayetullah oghuzxan dunya jama'itige xitab qilip, xitayning jaza lagérlirida we türmiliride naheq yétiwatqan insanlarni qutuldurushqa chaqiriq qildi.

Hidayetullah oghuzxan sözide xitayning dunya üchün bir tehdit bolup otturigha chiqqanliqini bildürüp mundaq dédi: “Xitay ishlepchiqarghan erzan bahaliq tawar we téxnika mehsulatliridin bashqa, yene jahan'girlik siyasitini dunyagha éksport qiliwatidu. U birleshken döletler teshkilati, kishilik hoquqni közitish teshkilati we dunya bankisi qatarliq xelq'ara tengpungluq we ortaq insaniy qimmet qarishini qoghdash üchün qurulghan organlarni istila qilip özining menpe'eti üchün xizmet qildurushqa uruniwatidu. Afriqa we ottura asiya döletliri chüshürülgen qerz toziqi netijiside, bu rayonlardiki döletlerning öz zéminidiki igilik hoquqi dexli-teruzgha uchridi. Port we tashyol qatarliq istratégiyilik muhim jaylarni igiliwalghan jahan'gir xitay bu yerlerni özining soda türliri üchün mustemlike chüshenchisi bilen ishlitidu. Adalet, tinchliq, barawerlik we jahan'girlikke qarshi turush sözlirini toxtimay jar salidighan xitay özining söz-herikitining del eksiche xaraktérge ige”.

Namayish jeryanida söz qilghan “Hör dewa” partiyesi istanbul shöbisining mu'awin re'isi sharaféttin güler xelq'ara teshkilatlar we kishilik hoquq organlirini heriketke ötüshke chaqiriq qilip mundaq dédi: “Biz hör dewa partiyesi istanbul shöbesi bolush süpitimiz bilen buningdin 72 yil ilgiri xitayning sherqiy türkistan'gha tajawuz qilishi bilen ishghaliyetning bashlinishi dep qaralghan 10 ‏-ayning 1 ‏-künide bir qanche mesilini tilgha élip ötüshni xalaymen biz, türkiyede hakimiyet béshidiki hökümetning, zalim xitay bilen sherqiy türkistan mesiliside tüzgen barliq kélishimlirini qaytidin közdin kechürüshini telep qilimiz. Dunyadiki mezlum we ziyankeshlikke uchrighuchilarning hoquqini qoghdash üchün qurulghan islam hemkarliq teshkilati sherqiy türkistan mesiliside xitaygha émbargo yürgüzüshi kérek. Biz dunyadiki barliq musulmanlarning sherqiy türkistan mesiliside aktip rol oynishi we u yerde yüz bériwatqan zulumni kishilerge anglitishni insaniy mejburiyiti süpitide bilishi kéreklikini ipadileymiz. Bolupmu gherbtiki wijdanliq kishilik hoquq qoghdighuchiliri, xitayning sherqiy türkistanliqlargha qarshi sadir qiliwatqan jinayetlirini kishilik hoquq sotigha erz sunup, xitayning sotlinishi üchün xizmet ishleshke chaqiriq qilimiz”.

Namayishta yene iy (yaxshi) partiyesi istanbul shöbe mes'ulliridin kurshat jeylan ependi türk dunyasi birleshken teqdirde xitaygha teng kéleleydighanliqini tekitlidi we “Xitay herbiy jehette, iqtisadiy we siyasiy jehette küchlük bir dölet bolushi mumkin, biraq biz türk dunyasi birleshken teqdirde xitaygha tétiymiz”, dédi.

Namayishta söz qilghan dini alim atawullah xelpet hajim insanlarning zulumgha qarshi turush kéreklikini tekitlep mundaq dédi: “Bizning zéminimizdin ibaret, tughqanlirimiz, mal – mülkimiz, abroyimiz, insanliqimizdin ibaret qimmetlirimiz tartiwélindi, bizning bundaq bir zulumgha qarshi turushimiz imaniy, milliy we insaniy burchimizdur”.

1 – Öktebir jüme küni oxshash waqitta yene türkiyening enqere, konya, qahramanmarash, kastamonu qatarliq sheherliridimu xitayning ishghaligha qarshi namayish élip bérildi.