Австралийә йешиллар партийәси: «һөкүмәт хитайдики уйғур австралийә пуқралириниң қоюп берилишини тәләп қилиши керәк»

Мухбиримиз әркин
2019-07-16
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Австралийә парламентиниң йешиллар партийәсидин болған кеңәш палата әзаси меһрен фәруқи мухбирларни күтүвелиш йиғини өткүзүди. 2019-Йили 16-июл.
Австралийә парламентиниң йешиллар партийәсидин болған кеңәш палата әзаси меһрен фәруқи мухбирларни күтүвелиш йиғини өткүзүди. 2019-Йили 16-июл.
pscp.tv

16‏-Июл күни австралийә парламентиниң йешиллар партийәсидин болған кеңәш палата әзаси меһрен фәруқи икки нәпәр уйғур австралийә гираждани вә уларниң адвокати билән мухбирларни күтүвелиш йиғини өткүзүп, австралийә һөкүмитини австралийә уйғур гиражданлириниң уйғур аптоном районида тутуп қелинған аилә әзалириниң қоюп берилиши, уларниң аилиси билән биргә болуши үчүн һәрикәткә өтүшкә чақирди.

Меһрен фәруқи австралийә ташқи ишлар министирлиқи бинасиниң алдида өткүзүлгән мухбирларни күтүвелиш йиғинида, хитай һөкүмитиниң уйғурларға мәдәнийәт қирғинчилиқи елип бериватқанлиқи, австралийә һөкүмитиниң буниңға күчлүк инкас қайтуруши керәкликини, һөкүмәтниң пүтүн чариләрни ишлитип, уйғур гиражданлириниң пәрзәнт вә аилә тавабиатлирини қайтуруп келиши керәкликини тәкитлигән. Мәзкур ахбарат йиғини 15‏-июл күни австралийә ABC телевизийә қанилиниң уйғурлар һәққидә ишлигән һөҗҗәтлик филими қоюлуп арқидинла өткүзүлгән.

Меһрен фәруқи йиғинида мундақ дәйду: «мән садам вә башқа австралийәлик уйғурларниң хитайниң шинҗаңдики уйғур хәлқигә тутқан қәбиһ муамилиси вә кишилик һоқуқ дәпсәндичиликини паш қилип, униң ялғанчилиқини ечип ташлаштәк җасаритини намаян қилғанлиқиға рәһмәт ейтимән. Аилиләр хани-вәйран қилинди. Аилиләр, пәрзәнтләр, җүпләр, һәдә-сиңиллар, ака-инилар шинҗаңдики кәң көләмлик йиғивелиш лагерлириға қамалди. Бу әһвал қәтий қобул қилинмайду вә мадара қилишқа болмайду. Түнүгүн биз ABC ниң төт доқмуш намлиқ программисида адәмни һәқиқәтән чөчүткүдәк, қорқунчлуқ вәқәләрни көрдуқ. Буни һәқиқәтән пүтүн уйғур җәмийитигә қаритилған мәдәнийәт қирғинчилиқи дейишкә болиду.»

Бу қетимқи ахбарат йиғини нуқтилиқ уйғур австралийә гираждани садам абдусаламниң аяли билән униң 2 яшлиқ оғли, лутфуярниң уйғур районида тутуп қелиниши, шуниңдәк австралийә гираждани алмас низамидинниң 7 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинған аяли бүзәйнәп абдурешитниң мәсилисини тема қилған. Йиғинда садам абдусалам мухбирларға оғлиниң австралийә паспорти билән униң австралийә гиражданлиқ гуваһнамисини көрситип туруп, австралийә ташқи ишлар министири мәлис пейинниң пәрзәнти вә аяли билән җәм болушиға ярдәм қилишини тәләп қилған. Садам абдусалам 16‏-июл күни радийомизниң зияритини қобул қилғанда, өзлиригә австралийә һөкүмитиниң тәсәллиси әмәс, әмили һәрикити керәкликини билдүрди.

Садам абдусалам: «бизгә қуруқ сөз, кәчүрүм сораш, сән үчүн көңлүм йерим болди, дегән гәпләр керәк әмәс. Бизгә һәқиқий бир һәрикәт керәк. Б д т дики 22 дөләтниң хитайниң бизгә қиливатқан ишлириға қарши имзалиған қәғизи әмәс, бизгә һәқиқий бир һәрикәт лазим мәлис пейинниң дегән гепини аңлисиңиз, ‹биз шинҗаңға баралмайватимиз'дәватиду. Лекин хәвәрни көрсиңиз катонон, йәни )австралийәдики кийим-кечәк ширкити( өткән йили тәкшүрүп бизниң вәтәнгә барди. Нормал бир ширкәт тәкшүрүп баралиған йәрдә немишқа ташқи ишлар оргини баралмайду. Бизниң қойған соалимиз шу.»

Садам абдусаламниң билдүрүшичә, у австралийә ташқи ишлар министирлиқиниң алдида ахбарат елан қилған дәл сәйшәнбә күни үрүмчидә даириләр униң аялини апирип сорақ қилған. Сорақта даириләр уни агаһландуруп, әгәр садам ағзини юммиса, униң бихәтәрлики үчүн яхши әмәсликини билдүргән. Садам абдусалам радийомизға бәргән учурида аялиниң 3 саәттәк сорақ қилинип қоюп берилгәнликини билдүрди.

16‏-Июл өткүзүлгән ахбарат йиғинида аяли 7 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинған алмас низамидин уйғур райониниң вәзийити интайин қорқунчлуқ икәнликини, аялларниң тутқун қилинип, лагерларға қамалғанлиқи, һәр хил хорлашларға учраватқанлиқини, австралийә һөкүмитиниң өз гиражданлириниң аилә-тавабиати билән җәм болушиға ярдәм қилиши керәкликини тәкитлигән. У 16‏-июл зияритимизни қобул қилғанда австралийә һөкүмитиниң йетәрлик тиришчанлиқ көрсәтмигәнликини билдүрди. У мундақ дәйду: «әлвәттә, австралийә һөкүмитиниң гиражданлириниң аилисини қоғдаш мәҗбурийити бар. Шуңа, биз һөкүмәтниң аилимизни қоғдишини, аилимиз билән йеқинда җәм болушни тәләп қилдуқ. Буларму өзиниң қолидин келидиғанни қиливатиду. Лекин йәнила йетәрлик әмәс. Биз йетәрлик тиришчанлиқ көрситишини үмид қилип җаваб күтүватимиз.»

Алмас низамидин аяли бүзәйнәп билән 2015‏-йили той қилған. Кейинки йили, уйғур райониға ата-анисини йоқлашқа барған бүзәйнәпниң паспорти тартивелинип, 2017‏-йили 3‏-айда тутқун қилинғаниди. Алмас низамидинниң билдүрүшичә, даириләр униңға 7 йиллиқ қамақ җазаси һөкүми қилған. Хәлқара кәчүрүм тәшкилати илгири баянат елан қилип, хитай даирилириниң бүзәйнәпни қоюп беришни тәләп қилғаниди.

Австралийә һөкүмити илгири уйғур районидики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә, хусусән хитайниң австралийәдики уйғур гражданлириға кашила қилиши, уларниң уйғур районидики аилә әзалирини гөрүгә тутуп, уларға паракәндичилик селишиға җиддий инкас билдүрмәслик билән әйиблинип кәлгән. Лекин австралийә һөкүмити бу һәқтики тәнқидләрни изчил рәт қилип кәлди. Ташқи ишлар министири мәлис пейинниң 15‏-июл австралийә дөләтлик радиосида тәкитлишичә, австралийә өзиниң қош дөләт тәвәликидики пуқралириға вә уларниң аилә әзалириға консул ярдими беришни тәләп қилған болсиму, лекин бу тәләп хитайниң рәт қилишиға учриған. Мәлис пейин дөләтлик радиосида йәнә хитайниң уйғурларға тутқан муамилисини, болупму униң тутқунларни мәҗбурий әмгәккә селиватқанлиқини тәнқидлигәниди.

Лекин австралийә парламенти кеңәш палатасиниң әзаси меһрен фәруқиниң илгири сүрүшичә, австралийә ташқи ишлар министирлиқи барлиқ амалларни ишқа селип, садамниң 2 яшлиқ оғли вә аялини қайтуруп келиши, австралийәдә турушлуқ гуваһнамиси бар тутқунларниң қоюп берилиши вә австралийәгә қайтип келишини тәләп қилиши керәк икән. У мундақ дәйду: «австралийә һөкүмити вә ташқи ишлар министири мәлис пейин барлиқ чариләрни ишқа селип, садамниң 2 яшлиқ оғлини австралийәгә қайтуруп келиши вә униң аялиниң австралийә визиси елип, пүтүн аилиниң австралийәдә җәм болушиға капаләтлик қилиши шәрт. Мана бу садам тәләп қиливатқан негизлик кишилик һоқуқ. Ташқи ишлар министири мәлис пейин йәнә лагердики барлиқ австралийәликләрниң шундақла австралийәдә турушлуқ гуваһнамиси барларниң дәрһал қоюп берилип, австралийәгә қайтип келишини тәләп қилиши керәк.»

Австралийә ABC телевизийә қанилиниң 15‏-июл тартқан уйғурлар һәққидики һөҗҗәтлик филими зор тәсир қозғиған. Һөҗҗәтлик филимда австралийәдики уйғурларниң йиғивелиш лагерлиридики уруқ-туғқанлириниң вә лагердики башқа тутқунларниң хитай карханилирида мәҗбурий әмгәккә селиниватқанлиқи пакитлар билән оттуриға қоюлуп, бу карханилар ишләпчиқарған мәһсулатларни австралийәдики катонон, таргет, җенисвәст, денгерфилд, айкиа қатарлиқ ширкәтләрниң австралийә базарлирида сетиватқанлиқи билдүрүлгән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт