Түркийә ички ишлар министири түркийәдики уйғурларға пуқралиқ беридиғанлиқини билдүрди

Түркийә ички ишлар министирлиқи, истанбул валийлиқи вә истанбул көчмәнләр ишлири идарисиниң бирликтә уюштуруши билән истанбулда өткүзүлгән чоң типтики иптарлиқ паалийәттин көрүнүш. 2019-Йили 2-июн.

2-Июн йәкшәнбә күни түркийә ички ишлар министирлиқи, истанбул валийлиқи вә истанбул көчмәнләр ишлири идарисиниң бирликтә уюштуруши билән истанбулда чоң типтики бир иптарлиқ паалийити өткүзүлди. Мәзкур иптарлиқ паалийитидә сөз қилған түркийә ички ишлар министири сулайман сойлу уйғур қатарлиқ түркий хәлқләрниң түркийә пуқралиқиға өтүш рәсмийәтлирини қулайлаштурғанлиқини билдүрди.

Иптар паалийитидә түркийә ички ишлар министири сулайман сойлу, муавин министири исмаил чатакли, истанбул валийиси алий йәрликая, түркийә көчмәнләр ишлири идарисиниң баш мудири абдуллаһ аяз, истанбул шөбә мудири рәҗәп бату, анатолийә агентлиқиниң истанбул мудири һүсәйин алтуналан, шәрқий түркистан тәшкилатлар бирликиниң рәиси һидайәтулла оғузхан, явро-асия түрк җәмийәтләр федиратсийәсиниң рәиси исмаил җенгиз қатарлиқ шәхсләр вә истанбулда яшаватқан уйғурлардин әр-аял болуп, 5000 дин артуқ киши қатнашти.

Иптарлиқ паалийәттә уйғур өсмүрләр һәр хил темиларда шеир декламатсийә қилди. Кейин түркийә ички ишлар министири сулайман сойлу сөз қилип, көплигән уйғурларға иқамәт бәргәнликини, буниңдин кейинму давамлиқ вәтәндашлиққа қобул қилидиғанлиқини билдүрди.

Министир сулайман сойлу алди билән йиғин иштиракчилириниң роза һейтини тәбриклиди вә мундақ деди: “бүгүнки иптар программисида балқанлардин капкасийәгичә, оттура асиядин оттура шәрққичә кәң бир җуғрапийәдә яшиған қериндаш түркий хәлқләр билән бирликтә иптарлиқ қилиш күчлүк бир тарихниң, мәдәнийәтниң вә чоңқур мунасивәтниң мәвҗутлуқини көрситиду. Бу тарих, бу күч вә бу мәдәнийәткә игә чиқиш керәк. Түрк миллитиниң көчүши тарихтин буян давам қилди, бүгүнки күндиму давам қиливатиду.”

Министир сулайман сойлу сөзидә йәнә түркийә земинида түрк қандашлиқи болған кишиләрниң өзлири үчүн алаһидә орни барлиқини ипадиләп мундақ деди: “бүгүнгичә елип берилған хизмәтлиримизниң әң муһими буйруққа тәйяр туруш, силәрниң пәрзәнтиңлар бизниң пәрзәнтлиримиз, уларниң оқуши, уларниң саламәтлики бизниң пәрзәнтлиримизниң оқуши вә саламәтликидур. Пәрзәнтиңларни бу дөләттә әркин бир шәкилдә оқутуңлар. Бизниң дуняға беридиған ‘күчлүк түркийә’ дегән қериндашлиқ сигналимиз бар. Вәтәндашлиқ мәсилисидә бизниң қаришимиз силәрниң қаришиңларға охшаш, һеч қачан әндишә қилмаңлар, бу мәсилидә қолимизда бар болған пүткүл имканийәтләрни силәрниң пайдаңлар үчүн қоллинидиғанлиқимизни вә бу юртларда қериндаш болуп түркийә җумһурийитиниң вәтәндиши болуш сүпитиңлар билән кәлгүсигә қәдәм басидиғанлиқиңларни билдүрүшни халаймән.”

Министир сулайман сойлу түркийә һөкүмитиниң түрк қан типидики хәлқләрдин нурғун кишиләргә иқамәт рухсити бәргәнликини вә түркийә пуқралиқиға өтүш шәртлириниң қанун чиқириш арқилиқ йениклитилгәнликини билдүрди. У мундақ деди: “бүгүн түркийәдә ахеска түрклири, уйғур түрклири, булғар түрклири, ғәрбий тирякийә түрклири, ирақ түркмәнлири, афғанистан өзбеклири вә түркмәнлири шундақла башқа түрк қан системисидики қандаш хәлқләрдин һазирғичә 89 миң 951 кишигә инсаний иқамәт рухсити, 57 миң 902 кишигә узун муддәтлик иқамәт рухсити берилди. Бу қериндашлиримизниң дөлитимиздә олтурақлишиши, хизмәткә орунлишиш рухсити, сақлиқ хизмәтлиридин пайдилиниш иҗтимаий капаләтлик мәсилилири вә түркийә пуқралиқиға қобул болушниң йоллири қануний җәһәттин асанлаштурулуп, биваситә һәл қилалайдиған шараит яритип берилди. Ишикимиз вә қәлбимиз силәр үчүн 24 саәт учуқтур, һәргизму кәмчиллик һес қилмиғайсиләр, көчмән ишлири идариси силәр үчүн хизмәткә тәйяр.”

Иптар программисида йәнә истанбул валийси алий йәрликая әпәнди сөз қилип, 15 миң 344 нәпәр қандаш қериндашларға узун муддәтлик иқамәт рухсити бәргәнликини, ахирқи икки ай ичидә йәнә 2450 нәпәр кишиниң узун муддәтлик иқамәт үчүн илтимас сунғанлиқини, көчмәнләр ишлири идариси билән музакирә елип берип, узун муддәтлик иқамәтләрни үч ай ичидә беҗирип болуш үчүн қарар алғанлиқини билдүрди. Узун муддәтлик иқамәт алған 15 миң 344 кишидин қанчисиниң уйғур икәнликини билдүрмигән валий йәрликая әпәнди 1245 нәпәр уйғурға инсаний иқамәт бәргәнликини билдүрди.

Истанбул валийси али йәрликая әпәнди бунчивала көп кишигә иқамәт беришниң уларға тарихи һәқиқәтни әсләткәнликини билдүрүп, “түркийә панаһлинидиған қорғандур, түркийә умидварлиқ, тинчлиқ вадисидур, түркийә ноһниң кемисидур, мәзлум қериндашлиримизға игә чиқиш бизниң вәзипимиздур,” деди.

Түркийә ички ишлар министири сулайман сойлу өткән йили роза һейтни уйғурлар билән биргә өткүзгән болуп, 6000 уйғур қатнашқан чоң йиғилишта министир сулайман сойлу түркийәдә яшаватқан пүткүл уйғурларға иқамәт беридиғанлиқини елан қилған иди.

Биз бу иптар программи һәққидә техиму көп мәлуматқа игә болуш үчүн шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити рәиси һидайәтуллаһ оғузхан билән сөһбәт елип бардуқ.