Тонулған пешқәдәм журналист таһа ақйол: «түркийә уйғурларға игә чиқиши керәк»

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2019-07-16
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Тонулған пешқәдәм журналист таһа ақйол әпәнди.
Тонулған пешқәдәм журналист таһа ақйол әпәнди.
Social Media

7-Июл күни түркийәдики тонулған обзорчи таһа ақйол әпәнди язған «уйғур түрклири вә әнқәрә» мавзулуқ обзори елан қилинди.

Пешқәдәм обзорчи таһа ақйол әпәнди обзорида түркийә һөкүмитини уйғурларға игә чиқишқа чақирған.

У, обзорида бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ комитети мәсули мишеле бачелетниму өз ичигә алған тәкшүрүш һәйитиниң шәрқий түркистанниң халиған җайиға берип, тәкшүрүш елип бериш тәклипиниң интайин муһим икәнликини язған.

У, обзорида түркийә президенти рәҗәп таййип әрдоған японийәниң осака шәһиридә чақирилған 20 дөләт гуруһи рәһбәрлири йиғини ахирлашқандин кейин 2-июл күни хитайға хизмәт зиярити елип барғанда хитай дөләт рәиси ши җинпиңниң түркийәниң һәйәт уюштуруп «шинҗаңға тәкшүрүш зиярити елип барса болидиғанлиқини ейтқанлиқи» ни баян қилип мундақ дәп язған: «исталин мәзгилидә совет иттипақи һөкүмити ғәрб дөләтлиридикиләрни тәклип қилип, завут вә колхозларни екскурсийә қилдурған. Фирансийәлик мәшһур язғучи андрә гидә завут вә колхозларға һәйран қелип исталинчи болуп кәткәниди. Президентимиз рәҗәп таййип әрдоған 2-июл күни хитайға елип барған зияритидә хитай дөләт рәиси ши җинпиң ‹түркийә һәйити келип көрсә болиду' дәпту. Әгәр һәйәт шәрқий түркистанға барса исталин усули бойичә ‹екскурсийә қилдуриду'.

Бирләшкән дөләтләр тәшкилатидики 22 дөләт вәкиллири қол қойған тәләп хетидә халиған җайға беришқа рухсәт қилиш тәләп қилинған. Һәйәттин бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ комитети мәсули мичел бачелетму орун алидикән. Бу зиярәтниң немә пайдиси бар демәңлар? көп пайдиси бар?»

Тонулған обзорчи таһа ақйол әпәнди «қарар гезити» ниң 7-июл күнидики санида елан қилинған обзорида түркийәниң хитай билән болған мунасивәттә хитайға бунчивала юмшақ муамилә қилмай, уйғурларға игә чиқиши керәкликини тәкитләп мундақ дәп язиду: «бүгүнки күндә юмшақ күч уқуми интайин муһим. Америка қошма штатлири, хитайниңму буниңға еһтияҗи бар. Хитай, һакиммутләқ дөләт туруқлуқ өзиниң иқтисадий тәрәққиятни қолға кәлтүргәнликини дуняға юмшақ күч дәп сунмақта. Хитай, дуняға залим, мәдәнийәт дүшмини болуп тонулушни халимайду. 2-Айда әнқәрә хитайдин уйғурларға елип бериватқан бесим сияситини тохтитишни тәләп қилғанда хитайниң әнқәрәдә турушлуқ баш әлчиси деңли бу хил баянатлар ‹икки дөләтниң тиҗарий мунасивитигә зиян бериду» дәп тәһдит салғаниди. Пәләстин вә мисир мәсилисидә явропа дөләтлиригә қарши һәйвә қилған рәҗәп таййип әрдоған, хитай гезитидә хитай дөлити билән охшаш көз қарашта икәнликини илгири сүрүп мақалә язди. Хитай дөләт рәисини ‹қиммәтлик достум ши җинпиң» деди. Уйғур мәсилисидә ‹өзара назук мәсилилиримизни нәзәрдә тутқан һалда һәл қилиш йоли тапалайдиғанлиқимизға ишинимән' дәпла қойди. У, хитай билән түзмәкчи болған милярд долларлиқ енергийә, қатнаш тохтамнамилирини нәзәрдә тутуп шундақ дегәнлики ениқ. Әлвәттә ‹һәй хитай!» дәп һәйвә қилмисиму, әмма түркийә уйғур мәсилисидә бундақ юмшақ муамилә қолланмаслиқи керәк иди, б д т дики 22 дөләт баш әлчиси қол қойған ортақ баянатқа қол қоюши керәк иди».

Тонулған обзорчи таһа ақйол обзориниң ахирида икки дөләт оттурисида түзүлмәкчи болуватқан милярд долларлиқ тохтамнамидин хитайниңму ваз кечәлмәйдиғанлиқини, шуңа түркийәниң кишилик һоқуқ җәһәттин уйғурларға игә чиқиши керәкликини тәкитлиди.

Биз обзор һәққидә көз-қаришини игиләш үчүн әнқәрәдики истратегийәлик чүшәнчиләр институти мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди, пешқәдәм паалийәтчи, шәрқий түркистан вәқпи рәиси һамит гөктүрк әпәндиләр билән сөһбәт елип бардуқ.

Доктор һамит гөктүрк әпәнди таһа ақйол әпәндиниң түркийәдә тәсири күчлүк бир журналист икәнликини, шуңа униң обзорида түркийә һөкүмитини уйғурларға игә чиқишқа чақиришиниң муһим икәнликини тәкитлиди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди таһа ақйол әпәндиниң обзорида түркийә-хитай мунасивитидә уйғур мәсилисиниң орнини обйектип һалда оттуриға қойғанлиқини тәкитлиди.

Һамит гөктүрк әпәнди кейинки йилларда бундақ таһа ақйолға охшаш тонулған обзорчиларниңму уйғур мәсилисидә мақалиләр йезиватқанлиқини, буниң уйғур дәвасиниң түркийә җамаәтчиликиниң диққитини тартиш үчүн пайдилиқ болидиғанлиқини тәкитлиди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди америка қошма штатлири вә ғәрб әллиридә уйғур мәсилиси күчәйгәнсери түркийәдики медя вә аммиви тәшкилатларниң уйғур мәсилисигә көпрәк көңүл бөлидиғанлиқини илгири сүрди.

Таһа ақйол әпәнди 1970-йиллардин тартип җурналистлиқ кәспи билән шуғуллиниватқан болуп, һазирғичә уйғур мәсилиси тоғрисида көп санда обзор язған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт