Faxrettin yoqush: "Biz sherqiy türkistandiki zulumni pütün dunyagha anglitish üchün qolimizdin kelgenni qilimiz"

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2019-09-13
Élxet
Pikir
Share
Print
Dunya Uyghur qurultiyining hey'iti "Türkiye-xitay parlamént ezaliri dostluq guruppisi" ning ezasi faxrettin yoqush (soldin ikkinchi) ependi , parlamént ezasi isma'il qonjuq (ongdin ikkinchi) ependiler bilen birge. 2019-Yili 10-séntebir. Enqere, türkiye.
Dunya Uyghur qurultiyining hey'iti "Türkiye-xitay parlamént ezaliri dostluq guruppisi" ning ezasi faxrettin yoqush (soldin ikkinchi) ependi , parlamént ezasi isma'il qonjuq (ongdin ikkinchi) ependiler bilen birge. 2019-Yili 10-séntebir. Enqere, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

10‏-Séntebir küni dunya Uyghur qurultiyining bir hey'itini türkiye parlaméntidiki ishxanisida qobul qilghan türkiye parlaméntining "Türkiye-xitay parlamént ezaliri dostluq guruppisi" ning ezasi, türkiyening "Iyi", yeni "Yaxshi" partiyesining parlamént ezasi faxrettin yoqush ependi "Yaxshi" partiye bolush süpiti bilen bundin kéyinmu sherqiy türkistan dewasini qollaydighanliqini bayan qilip mundaq dégen: "Biz türkiyede bu dewani élip bériwatqan hemme kishini qollaymiz we yardem bérimiz. Melum bolghinidek bir yildin buyan bu mesilini parlaméntta otturigha qoyduq. Partiyemizning re'isi meral aqshener xanimmu köp qétim otturigha qoydi. Hetta xitaygha qarshi élip bérilghan namayishlarghimu qatnashtuq. Buningdin kéyinmu buni dawamlashturimiz. Men shuni démekchimen biz türkiye parlaméntidiki yaxshi partiye parlamént ezaliri bolush süpitimiz bilen sherqiy türkistandiki zulumni pütün dunyagha anglitish shundaqla xitayning türkiy milletlerge qarita élip bériwatqan qirghinchiliq we assimilyatsiye siyasitini dunyagha anglitish üchün qolimizdin kelgenni qilimiz".

Shu küni dunya Uyghur qurultiyi bash meslihetchisi rishat abbas ependi, bash teptishi ablikim idris ependi, amérikadiki "Uyghur herikiti" namliq teshkilatning diréktori roshen abbas xanim we Uyghur akadémiyisining ijra'iye re'isi ablimit qaraxan ependidin terkib tapqan hey'et türkiye parlaméntidiki "Türkiye-xitay parlamént ezaliri dostluq guruppisi" ning ezasi faxrettin yoqush ependi, parlamént ezasi isma'il qonjuq ependiler bilen ishxanisida uchriship, ulargha dunya Uyghur qurultiyining amérika qoshma shtatliri we yawropa döletliride yéqindin buyan élip barghan pa'aliyetlirini tonushturghanidi. 

Bu hey'et yene mezkur parlamént ezalirigha amérikadiki Uyghur kishilik hoquq qurulushi we amérika qoshma shtatliri bashqa démokratik döletlerning we kishilik hoquq teshkilatlirining Uyghur diyaridiki kishilik hoquq depsendichilikige, bolupmu "Jaza lagérlirigha" bolghan inkasliri toghrisida melumat berdi we türkiye hökümitiningmu qérindash Uyghur we qazaq xelqining bundaq éghir weziyitige qarap turmasliqi kéreklikini bayan qildi. Ular yene, bir yildin buyan Uyghur mesilisini türkiye parlaméntining kün tertipige élip kéliwatqan "Iyi", yeni "Yaxshi" partiye parlamént ezaliri isma'il qonjuq ependi bilen faxrettin yoqush ependige d u q namidin rehmet éytqan. 

Parlamént ezasi faxrettin yoqush ependi sözide, türkiye hökümitining xitaygha her qaysi partiyelerning wekilliridin terkib tapqan hey ‘et ewetishi kéreklikini, Uyghur mesilisige köngül bölüshi kéreklikini bayan qilip mundaq dégen: "Biz dölitimizni bashquruwatqanlarningmu, bu heqte melumat igisi bolushini, xitay u yerde némilerni qiliwatidu, buni bilishi kéreklikige ishinimiz. Tashqi ishlar ministirliqi Uyghur diyarigha hey'et ewetimiz dewatidu. Hökümitimiz ammiwi teshkilat mes'ulliri we parlaménttiki her qaysi partiyining parlamént ezaliridin terkib tapqan hey'etni ewetip, u yerde boluwatqan heqiqiy ehwalni otturigha chiqirishimiz kérek. Türkiye hökümiti Uyghurlargha ige chiqishi shert". 

Uchrishish axirlashqandin kéyin ziyaritimizni qobul qilghan dunya Uyghur qurultiyi bash teptishi ablikim idris ependi "Iyi", yeni "Yaxshi" partiyining izchil halda Uyghur mesilisini otturigha qoyup kéliwatqanliqini, d u q namidin bulargha rehmet éytqanliqini bayan qildi. 

Ablikim idris ependi yene d u q namidin bezi teleplerni otturigha qoyghanliqini ikki parlamént ezasining bu tekliplerni qizghin qarshi alidighanliqini zich hemkarlishidighanliqini bayan qilghanliqini tekitlidi. 

Hey'et bilen birlikte uchrishishqa qatnashqan Uyghur akadémiyesi ijra'iye re'isi ablimit qaraxan ependi ziyaretning yaxshi ötkenlikini buning bundin kéyin élip barghusi hemkarlishish üchün zor ehmiyetke ige ikenlikini bayan qildi. 

Türkiye parlaméntidiki uchrishish axirlashqandin kéyin, mezkur hey et 2018-yili enqerede qurulghan Uyghur institutini ziyaret qilip, instituti bashqurush hey'iti ezaliri we Uyghur oqughuchilar bilen söhbet élip barghan.

Toluq bet