Türkiyediki 4 partiyening rehberliri Uyghurlarning éghir weziyiti heqqide pikir bayan qildi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-11-12
Share
turkiye-rehber-uyghur-rehmber.jpg Türkiye "Iyi" partiyesining mu'awin re'isi exmet kamil er'ozan ependi d u q hemde "Uyghur herikiti" teshkilatining rehberliri bilen. 2020-Yili 11-noyabir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiye parlaméntidiki öktichi partiyelerdin biri bolghan jumhuriyet xelq partiyesining re'isi, "Iyi" partiyesining mu'awin re'isi, milletchi heriket partiyesining mu'awin re'isi we dewa partiyesining mu'awin re'isi qatarliqlar dunya Uyghur qurultiyi hemde Uyghur herikiti teshkilatining rehberlirini enqerediki partiye merkezliride qobul qildi. Ular özlirining Uyghurlarning hazirqi éghir weziyitidin xewerdar ikenlikini, ularning bu éghir weziyettin qutulushi üchün qolliridin kelgenni qilidighanliqini, hetta türkiye parlaméntida Uyghurlar toghrisida qarar maqullitish üchün küch chiqiridighanliqini bayan qilishti.

11-Öktebir küni Uyghur herikiti teshkilatining re'isi roshen abbas xanim, tashqi munasiwetlerge mes'ul xadimi juliya millsap xanim, d u q ning mu'awin re'isi erkin ekrem ependi, d u q ning bash teptishi ablikim idris ependi we Uyghur herikiti teshkilatining istanbuldiki wekili memet éli ependilerdin terkib tapqan hey'et milletchi heriket partiyesining mu'awin re'isi kamil aydin ependi, "Iyi" partiyesining mu'awin re'isi exmet kamil er'ozan ependi, dewa partiyesining mu'awin re'isi abduraxman bilgich ependi hemde shu küni axshimi türkiyening eng chong öktichi partiyesi bolghan jumhuriyet xelq partiyesini'ung re'isi kemal qilichdar'oghlu qatarliq partiye rehberliri bilen körüshti. Ular körüshüshte Uyghurlarning hazirqi weziyiti, Uyghur dewasining xelq'aradiki ehwali we Uyghurlarning teleplirini otturigha qoydi. Yuqiriqi partiye rehberlirining hemmisi Uyghurlarning hazirqi éghir weziyitidin xewerdar ikenlikini, Uyghurlarning bu éghir weziyitini dunyagha we türk jama'etchilikige anglitish, jaza lagérlirini taqash üchün türkiye parlaméntida qarar maqullitishqa tirishidighanliqini bayan qilishti.

Jumhuriyet xelq partiyesining re'isi kemal qilichdar'oghlu partiyesining bashqa rehberliri bilen birlikte Uyghur hey'itini qobul qilghanda söz qilip, mundaq dédi: "Biz Uyghurlarning éghir weziyitini bilimiz, buni türkiye parlaméntida otturigha qoyuwatimiz, xelq'ara sorunlardimu otturigha qoyuwatimiz. 21-Esirde herqandaq bir millet öz bayriqi astida erkin yashashni xalaydu. Uyghurlarningmu insan heq we hoquqliridin behrimen bolup, erkin yashash hoquqi bar."

Uchrishish axirida mikrofonimizni dewa partiyesining mu'awin re'isi abduraxman bilgich ependige uzattuq. U dewa partiyesining Uyghur siyasiti nahayiti éniq ikenlikini bayan qilip, mundaq dédi: "Biz dewa partiyesining Uyghur qérindashlirimiz duchar boluwatqan kishilik hoquq depsendichilikige bolghan pozitsiyemiz éniq. Partiye re'isimiz we bashqa rehberler her xil sorunlarda bu heqtiki pozitsiyesini bildürüp keldi. Uyghur qérindashlirimiz özlirini ige-chaqisiz hés qilmasliqi kérek. Biz türkiye hökümitini Uyghur mesilisige köngül bölüshke chaqirimiz. Chünki bu insaniy bir mesile. Uning üstige bizning Uyghur qérindashlirimiz bilen qedimdin tartip küchlük munasiwitimiz bar. Biz yéngi qurulghan bir partiye. Biz qisqa, ottura we uzun muddetlik pilan tüzüp, Uyghur mesilisige köngül bölimiz."

Arqidin "Iyi" partiyesining mu'awin re'isi exmet kamal er'ozan ependi bilen partiye merkizide uchrishish élip bérildi. Exmet kamal er'ozan ependi uchrishishta so'alimizgha jawab bérip mundaq dédi: "Biz sherqiy türkistanliq qérindashlirimiz bilen dawamliq uchriship turimiz. Bügün uzaq diyardin biz bilen uchrishishqa kelgen roshen xanim bashchiliqidiki hey'etke rehmet éytimiz. Partiyimizning sherqiy türkistan mesilisige bergen ehmiyitini qayta sözlep olturushning hajiti yoq. Bügün partiyemizning re'isi yene parlaméntta sherqiy türkistan mesilisini küntertipke élip keldi biz bu dewaning igisi hésablinimiz. Biz bu mesilini otturigha qoyushni dawam qilimiz. Eger saylamda hakimiyetni qolgha keltürsek, xitay döliti bilen bu mesile heqqide muzakire élip bérip, hel qilishning yolini izdeymiz."

D u q we Uyghur herikiti teshkilati rehberliridin terkib tapqan hey'etning 11-noyabir küni dewa partiyesi, jumhuriyet xelq partiyesi, milletchi heriket partiyesi we "Iyi" partiyesi bilen élip barghan uchrishishi axirlashqandin kéyin, biz Uyghur hey'itining bu heqtiki pikir-qarashlirini soriduq.

Roshen abbas xanim özining türkiyediki her qaysi partiye rehberlirige xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqi heqqide tepsiliy melumat bergendin sirt, yene türkiyediki Uyghurlarning qiyinchiliqliri toghrisidimu melumat bergenlikini bayan qildi.

Roshen abbas xanim Uyghur hey'et otturigha qoyghan teleplerge qarita türkiyediki herqaysi partiye rehberlirining bildürgen pozitsiyesi toghrisidimu melumat berdi.

Jumhuriyet xelq partiyesi bundin 97 yil burun qurulghan partiye bolup, Uyghur mesilisige ongchi partiyelerdek köngül bölmeytti. Yéqindin buyan bu partiyemu köngül bölüshke bashlidi. 11-Noyabir küni kechqurun mezkur partiyening re'isi kemal qilichdar'oghlu we partiyening bashqa rehberliri bilen birlikte Uyghur hey'itini qobul qilip, ularning telep-pikirlirini anglighandin kéyin öz köz-qarashlirini otturigha qoydi. Roshen abbas xanim bu uchrishish toghrisidimu melumat berdi.

11-Noyabir küni 4 partiye bilen élip bérilghan uchrishish axirlashqandin kéyin biz d u q ning mu'awin re'isi, istratégiye mutexessisi, doktor erkin ekrem ependini ziyaret qilduq. U bu xil uchrishishlarning ehmiyiti toghrisida toxtaldi.

Hazir türkiye parlaméntida4 partiye wezipe ötewatqan bolup, Uyghur mesilisi parlaménttiki 2 öktichi partiye teripidin dawamliq otturigha qoyulup kelmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet