Feridun baxshi türkiye parlaméntidiki yighinda hökümettin tutup kétilgen abdushükür abdubasitning ehwalini sorighan

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-12-04
Share
Feridun baxshi türkiye parlaméntidiki yighinda hökümettin tutup kétilgen abdushükür abdubasitning ehwalini sorighan Türkiye saqchiliri istanbulda tuyuqsiz öyige bésip kirip, tutup ketken abdushükür abdulbasit namayishida. 2020-Yili noyabir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyede saqchi xadimlirining tuyuqsiz bezi Uyghurlarning öyige bésip kirip ularni tutqun qilishi parlamént ezalirining naraziliqigha uchrimaqta. 20-Noyabir küni saqchilar istanbulda turuwatqan abdushükür abdulbasitning öyige bésip kirip, tutup ketken idi. "Iyi", yeni "Yaxshi" partiyesining parlamént ezasi feridun baxshi ependi 24-noyabir küni türkiye parlaméntidiki omumiy yighinda söz qilip, türkiye ichki ishlar ministiri sulayman soylu ependidin abdushükür abdubasit heqqide so'al soridi. Parlamént ezasi feridun baxshi ependi türkiye parlaméntidiki nutqini mundaq bashlighan: "Men sözümni bashlashtin burun xitayning sherqiy türkistanda élip bériwatqan bésim siyasitini nepret bilen eyibleymen. Men bügün 20-noyabir küni axsham saqchilar öyige bésip kirip tutup ketken Uyghur qérindishimiz toghrisida hörmetlik ichki ishlar ministiridin bir qanche so'al sorimaqchimen. Birinchisi, 2016-yilidin tartip yeni 4 yildin buyan türkiyede turuwatqan we xitayning sherqiy türkistanliqlargha élip bériwatqan zulumini dunya jama'etchilikige anglitishqa tirishiwatqan abdushükür abdubasit 20-noyabir küni axshimi saqchilar teripidin öyidin tutup kétilgen. Uning ayali we bir perzenti bar bolup, istanbul sapaköyde kichik bir téléfon sétish dukinidiki tapawiti bilen turmushini qamdap kelgen. Lékin u hazir nazaretxanida tutup turulmaqta."

Türkiye saqchiliri istanbulda tuyuqsiz öyige bésip kirip, tutup ketken abdushükür abdulbasit namayishida. 2020-Yili noyabir, türkiye.

"Iyi", yeni "Yaxshi" partiyesining parlamént ezasi feridun baxshi ependi ichki ishlar ministiri sulayman soyludin munularni sorighan: "Saqchilarning abdushükür abdubasitning öyini 'térror teshkilatigha eza boldi' dégen guman bilen bésip kirgenliki toghrimu? eger térror teshkilatigha eza bolghan bolsa, néme üchün hökümet 4 yil burun uninggha muddetsiz türkiyede turush ruxsiti berdi? u 4 yildin buyan xewer alalmighan ata-anisining awazini anglitish üchün élip barghan pa'aliyetliri xitayni bi'aram qilghanliqi üchün tutup kétildimu? Uyghur türki abdushükür abdubasitning xitaygha qayturulush éhtimali barmu? eger uni xitaygha qayturushqa toghra kelse, buni tosush üchün néme qilisiz?"

Parlamént ezasi feridun baxshi ependi sözini mundaq axirlashturghan: "Türkiye irqiy qirghinchiliqqa uchrighan, kishilik hoquq depsendichilikige uchrighan, iskenjige uchrighan dunyadiki türkiy xelqlerning, bolupmu Uyghurlarning birdin bir ümid menbesidur. Bundaq turuqluq 5-6 milyon süriyelik erebke quchaq achqan türkiye, néme üchün Uyghurlargha bundaq mu'amile qilidu?"

Feridun baxshi ependi 24-noyabir küni türkiye parlaméntida söz élip, aghzakiy we yazma shekilde türkiye ichki ishlar ministiri sulayman soylidin yuqiridiki so'allarni sorighan idi. Türkiyening munasiwetlik qanunigha bina'en parlamént ezalirining bu xil so'allirigha hökümet jawab bérishi kérek iken. Bu heqtiki ziyaritimizni qobul qilghan feridun baxshi ependi jawab kütüwatqanliqini, jawab kelse biz bilen ortaqlishidighanliqini bayan qilip mundaq dédi: "Kütüwatimiz, xudayim buyrusa kélidu, dep kütüwatimen. Jawab kelse, siler bilen ortaqlishimen, téléfon nomuringiznimu xatiriliwaldim."

Biz abdushükür abdubasitning hazirqi ehwali toghrisida melumat igilesh üchün uning adwokati proféssor ilyas doghan ependi bilen söhbet élip barduq. Uning bildürüshiche, abdushükür abdubasit 23-noyabir küni zeytinburnu saqchi idarisidin köchmenler idarisining binqilich tutup turush merkizige élip kétilgen. Ilyas doghan ependi uning bilen körüshkenlikini éytip, mundaq dédi: "Men uning adwokati bolush süpitim bilen 22-noyabir küni axsham körüshtüm. Men uning barliq matériyalini köpeytip aldim, bir qur qarap chiqtim. Uning matériyalida uning melum bir térror teshkilati bilen munasiwiti barliqi toghrisida héch néme yézilmaptu."

Ilyas doghan ependi uning qoyup bérilishini telep qilip istanbul sot mehkimisige iltimas sun'ghanliqipi bayan qilip mundaq dédi: "23-Noyabir küni men abdushükür abdubasitning qoyup bérilishini telep qilip, istanbul sot mehkimisige iltimas sundum. Iltimasta uning waqitliq tutup turush merkizide tutup turulushining qanun'gha xilap ikenlikini, derhal qoyup bérilishi kéreklikini tekitligen idim. Lékin tünügün, yeni 2-chésla bu telipim sot mehkimisi teripidin ret qilindi. Emdi türkiye asasiy qanun mehkimisige erizname sunimen."

Abdushükür abdubasit ependi 2 yildin buyan türkiyede ata-ana, bala-chaqilirining dewasini qiliwatqan 12 yashtin terkib tapqan "Pida'iylar guruppisi" ichide pa'aliyet élip barghan idi. Mezkur guruppining mes'uli jewlan shirmemet ependi uning tijaret hayati we xitaygha qarshi qilghan pa'aliyetliri toghrisida melumat berdi.

Uning bilen birlikte "Pid'iylar guruppisi" da pa'aliyetke qatnishiwatqan alimjan ependi, uning hazir "Waqitliq tutup turush" ornida ikenlikini, yoqlap kelgenlikini bayan qildi.

Igilishimizche türkiye saqchi organliri hazirghiche bashqa milletler qatarida köp sanda Uyghurnimu tutup soraqqa tartip qoyup bergen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet