Enqerede échilghan 12-nöwetlik dunya sherqiy türkistanliqlar qérindashliq uchrishish yighini muweppeqiyetlik axirlashti

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2020-09-29
Share

Merkizi istanbuldiki sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining uyushturushi bilen her yili bir qétim ötküzülüp kéliniwatqan dunya sherqiy türkistanliqlar qérindashliq uchrishish yighinining 12-nöwetliki 9-ayning 26-künidin 28-künigiche enqerening qiziljahammam dégen rayonda échildi.

Yighin'gha kanada, gérmaniye, shwétsiye, norwégiye, finlandiye, qazaqistan, se'udi erebistan we türkiye qatarliq döletlerdin kelgen Uyghur teshkilat mes'ulliri, tetqiqatchi akadémikler, dini ölimalar we ziyaliylar bolup 110 kishi qatnashti.

Yighin ehli zalda korona wirusining aldini élish üchün maska taqap ariliq qoyup olturdi.

Yighin'gha yene 3-nöwetlik "Sherqiy türkistan milliy birlik shurasi" dep nam bérilgen bolup, yighinda "Sherqiy türkistan dewasida istratégiyelik hemkarliq" dégen témida muzakiriler élip bérildi.

Bu qétimqi qérindashliq uchrishish yighinida xelq'ara siyasiy weziyetning telep-teqezzasigha mas halda, istratégiyelik pilan tüzüsh, sherqiy türkistan dewasida aktip xizmet qiliwatqan teshkilatlar arisidiki birlikte xizmet qilish éngini téximu kücheytish, hemkarlishishtiki prinsipal nuqtilarni éniqlash, Uyghurlar mesilisige alaqidar bezi jiddiy qararlarni élish asasiy meqset qilin'ghaniken.

Yighinda, amérika-xitay munasiwiti we sherqiy türkistan dewasining tereqqiyat yönilishi, yawrupa-xitay munasiwiti we sherqiy türkistan dewasi, türkiye-xitay munasiwiti we sherqiy türkistan dewasida qilishqa tégishlik ishlar. Sherqiy türkistan dewasida médiyaning roli qatarliq 12 témida mutexisisler söz qildi.

Yighinning échilish murasimida söz qilghan türkiye ichki ishlar ministirliqi, köchmen ishliri idarisining mu'awin mudiri doktor gökche oq ependi Uyghurlardin türk wetendashliqigha (puqraliqigha) ötken we uniwérsitét püttürgen kishiler köchmenler idarisige iltimas qilsa xizmetke alidighanliqini bildürdi.

U yene Uyghurlargha zulum qiliwatqanlarning köchmenler idarisige kelmigenlikini we kélelmeydighanliqini bildürüp mundaq dédi: "Allah shahit bolsunki؛ u derwazidin silerge zulum qilghanlarning wekilliri qedem bésip baqmidi we buningdin kéyinmu qedem basalmaydu emma türkye chong dölet bolush arzusida shunga herqandaq kishi bilen körishidu".

Köchmen ishliri idarisi mu'awin mudiri doktor gökchi oq ayrodromda we yaki bashqa her qandaq yerde qiyin ehwalda qalghan Uyghurlar bolsa her waqit yardem bérishke teyyar ikenlikini bildürdi.

Yighinda amérika xitay munasiwiti we sherqiy türkistan dewasining tereqqiyat yönilishi dégen témida söz qilghan istratégiye mutexessisi doktor erkin ekrem amérika-xitay otturisida idé'ologiye we siyasiy jehettin toqunush boluwatqanliqini bildürdi we bu toqunushlarning Uyghurlar üchün purset élip kelgenlikini hem amérikaning Uyghurlargha paydiliq qanun chiqiriwatqanliqini bir qanche emeliy misallar arqiliq körsetti.

3 Kün dawam qilghan bu yighinning axirida yighinning xulase doklati we sherqiy türkistan dostluq we hemkarliq xitabnamisi élan qilindi. Xulase doklati we hemkarliq xitapnamisini sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti re'isi hidayetulla oghuzxan oqup ötti.

Hidayetulla oghuzxan sherqiy türkistan dostluq we hemkarliq xitabnamisini oqup mundaq dédi: "Yighinda, teshkilat rehberliri ortaq muzakire qilish netijiside, prinsipal mesililerni asas qilghan halda, ortaq nishan üchün birlikte heriket qilish؛ perqliq köz qarash we ziddiyetlerning aldini élish üchün ortaq chüshenche hasil qilish qatarliqlar qarar qilindi".

Hidayetulla oghuzxan xitabnamidiki xelq'ara weziyet we Uyghurlar mesilisi toghrisida toxtilip, sherqiy türkistan dewasining xelq'aralishish salmiqini ashurush, herqaysi döletlerdiki teshkilat we musteqil pa'aliyetchiler yashawatqan döletliride sherqiy türkistan dewasining ammiwi asasini turghuzushqa, qollashni qolgha keltürüsh, yumshaq küch, lobichiliq qatarliqlargha ehmiyet bérishi we bashqilarni tekitlidi.

Yighin'gha qatnashqan Uyghur erbabliridin turghunjan alawuddin bu yighinning türkiyening paytexti enqerede échilghanliqining intayin ehmiyetlik ikenlikini bildürdi we türkiye xelqi we hökümitining Uyghurlarni qollishi'igha türtke bolushini ümid qilidighanliqini ipadilidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet