Урсула - явропа иттипақи һөкүмитигә рәис болған тунҗи аял

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2019-07-18
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Урсула вон дәр ләйән ханим сайламда рәқиблири үстидин ғәлибә қазанип, явропа иттипақиниң һөкүмәт оргини болған явропа комитетиға рәис болуп сайланди. 2019-Йили 17-июл, фирансийә.
Урсула вон дәр ләйән ханим сайламда рәқиблири үстидин ғәлибә қазанип, явропа иттипақиниң һөкүмәт оргини болған явропа комитетиға рәис болуп сайланди. 2019-Йили 17-июл, фирансийә.
AP

6-Айниң 26-күнидин буян явропа иттипақиға әза 28 дөләттә явропа парламенти әзалирини, явропа консәйиниң рәисини вә явропа комитетиниң рәисини сайлаш сайлими қанат яйғаниди. Сайламниң ахирқи нәтиҗиси бүгүн сәһәр елан қилинди.

Германийәдә һакимийәт бешида болған християн демократлар партийәсиниң рәһбири һәмдә 2013-йили 17-декабирдин буян германийәниң дөләт мудапиә министири болуп хизмәт қилип кәлгән урсула вон дәр ләйән ханим франсийәниң шитрасбург шәһиридә давам қилған сайламдики кәскин талаш-тартишларда өзиниң натиқлиқ талантини намаян қилип рәқиблири үстидин ғәлибә қазанди. У парламенттики 733 әзадин 349 нәпириниң қарши чиқиши, 383 нәпириниң қоллиши билән явропа иттипақиниң һөкүмәт оргини болған явропа комитетиға рәис болуп сайланди. У 7-айниң 17-күни германийәниң дөләт мудапиә министирлиқи вәзиписидин истепа берип, 11-айниң 1-күни явропа комитетидики вәзиписини тапшуруп алиду.

Урсула ханимниң явропа комитетиға рәис болуп сайлиниши ялғуз германийәдила әмәс, бүгүн явропа иттипақиға әза 28 дөләтниң ахбарат қаналлирида әң қизиқ тема сүпитидә кәң тәшвиқ қилинишқа башлиди. Диққәтни тартидиғини, тунҗи қетим бир аял кишиниң явропа иттипақиға лидер болғанлиқила әмәс, бәлки урсула ханим өзини сайламға намзат көрситишкә башлиғандила униң хитайға анчә достанә болмиған бир киши икәнлики тоғрисида қанат яйған муназириләрдур.

Германийәдә нәшрдин чиқидиған «заман һәптилик гезити» бу йил 1-айда урсула ханимни зиярәт қилғанда, у хитайниң баш көтүрүши тоғрисидики қарашлирини баян қилип: «хитай 21-әсирдә дуняда мәркәзлик рол ойнайдиған бир дөләт, буниң үчүн биз иқтисадий, сода вә бихәтәрлик саһәлиридә хитайға болған диққитимизни йәниму күчәйтишимиз лазим. Хитай башқилар билән мәнпәәттә ортақлишишни, өз мәнпәәтиниң чәклимигә учришини халимайдиған дөләт. У үнсиз-садасиз, қәдәмму қәдәм өзиниң әмәлий күчини күчәйтип бармақта. Хитайниң усули; башқа дөләтләрни өзигә беқиндиға айландуруш болмақта. Мәсилән: башқа дөләтләргә қәрз берип хам әшяға еришиш, башқа дөләтләрниң қоли билән хәлқара базарни игиләш вә хәлқара сәһниләрдә қоллашқа еришиш» дегәнләрни тилға алған.

У сөзидә йәнә хитайға болған ишәнчи һәққидә тохтилип: «хитай қәтий ирадә һәм әқиллиқлиқ билән өз мәқсәтлирини әмәлгә ашуруш йолида һәтта бизни бихутлаштурғудәк дәриҗидә у қәдәр достанә муамилә көрсәтмәктә. Буниң үчүн явропа иттипақи бирлишип хитайға тақабил туруши, өз мәнпәәтлирини қоғдиши һәм капаләткә игә қилиши лазим» дегәнләрни тәкитлигән.

У, хитайниң өз пуқралирини қаттиқ назарәт қилиш, кишилик һоқуқ паалийәтчилирини бастуруш қилмишлири тоғрисида тохталғанда «хитайлиқлар бу хил вәзийәтни узун муддәт қобул қилалмайду. Хитай һөкүмитиниң һәрбир пуқраға аит санлиқ мәлуматларни архиплаштуруп, кимниң балиси қайси мәктәптә оқуйду, ким өй алиду дегәнләргә қәдәр арилишип һәммини контроли астиға елиши, һаман бир күни қаршилиққа учрайду» дегән.

Урсула ханимниң хитайға болған бу хил қаттиқ позитсийәси өз вақтидила германийә мәтбуатлирида түрлүк муназириләргә сәвәб болғаниди. Германийәниң мюнхен шәһиридә яшайдиған уйғур зиялийси аблимит турсун әпәндиниң қаришичә, урсула ханимниң явропа иттипақиниң әң алий рәһбиригә айлиниши уйғур дәваси үчүн пайдилиқ болуши мумкин икән.

Д у қ ниң белгийә пайтәхти бирюсселда турушлуқ вәкили райин әпәндиниң билдүрүшичә, һазирға қәдәр уйғурлар тоғрисида явропа парламентида түрлүк қарарларниң қобул қилинишида түрткилик рол ойнап кәлгән германийәдин хитайға шүбһә билән қарайдиған бир кишиниң явропа иттипақиға лидәр болуши уйғур дәваси үчүн мәнпәәтлик икән. У мундақ дәйду: «явропа парламентида уйғурларға әң күчлүк һесдашлиқ қиливатқан парламент әзалириниң мутләқ көп қисми германийәлик кишиләрдур. Германийәлик парламент әзалири өткән йили 10-айниң 4-күни явропа парламентида уйғурларға мунасивәтлик 15 маддилиқ қарарниң қобул қилинишиға вә хитайға қарши түрлүк баянатларниң елан қилинишиға зор һәссә қатқаниди. явропа парламентидики уйғур достлуқ гурупписиниң әң қизғин қоллиғучилириму германлар иди. Бу қетим хитайни анчә яхши көрмәйдиған германийәлик бир кишиниң явропа иттипақиниң лидәри болуши, бизниң явропа парламентидики паалийәтлиримиз, уйғур достлуқ гурупписиниң тәрәққияти һәмдә бундин кейин явропа парламентида қобул қилинидиған уйғурлар мунасивәтлик қарарлар үчүн интайин муһим рол ойнайду, дәп қараймән.»

Мәлум болғинидәк, явропа иттипақи: явропа консәйи, явропа комитети вә явропа парламентидин ибарәт үч қурулмидин тәркиб тапқан. Униң әмәлий һоқуқ йүргүзүш вә қарарларни иҗра қилиш роли болған рәһбәрлик оргини явропа консәйи билән явропа комитетидур. явропа парламенти болса қарар бериш оргинидур. явропадики һәрхил партийәләрдин сайланған парламенттики 733 нәпәр әза явропа хәлқигә вәкиллик қилиду.

Явропа иттипақиниң рәһбәрлик орунлири белгийәниң бирюссел шәһири билән франсийәниң шитрасбург шәһәрлиригә җайлашқан. Униң адаләт мәһкимиси лухәмбург шәһиридә. явропа иттипақиға әза 28 дөләтниң омумий нопуси 512.6 Милйон, йәр көлими 4.381.324 Квадрат километир келиду. явропа иттипақиниң һөкүмәт органлирида 24 хил тил баравәр қоллинилиду. 2012-Йили явропа иттипақи «нобел тинчлиқ мукапати» ға лайиқ көрүлгән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт