Doktor abliz abduqadir amérika Uyghur akadémiyesining 2-nöwetlik re'isi bolup saylandi

Ixtiyariy muxbirimiz jewlan
2020-05-27
Share
turkiye-uyghur-akademiye-2016-2.jpg Uyghur akadémiyisining re'isi abdulhemit qaraxan sözde
RFA/Arslan

Közitishlerdin qarighanda, her qaysi döletlerdiki Uyghur ziyaliylirini öz ara jem qilip ilim we pikir almashturush, eqil ambiri shekillendürüp milletning kelgüsi üchün xizmet qilish meqsitide qurulghan Uyghur akadémiyesi we uning shöbiliri Uyghurlarning siyasiy krizisi éghirlashqan bir nechche yildin buyan bir tereptin dunya ilim sahesidikilerge Uyghurlarni tonutush we zulumni anglitish üchün tirishsa, yene bir tereptin milletni qutuldurush üchün yol körsitish, chare izdesh, öz rolini téximu yaxshi jari qildurush üchün tirishmaqta.

Uyghur akadémyisi torining élan qilishiche, 25-may küni Uyghur akadémiyesining amérika shöbisi, yeni amérika Uyghur akadémiyesi qurulghinigha ikki yil bolghan kün bolup, hey'et ezaliri nizamname telipi boyiche saylam ötküzüp, doktor abliz abduqadirni 2-nöwetlik re'islikke saylap chiqqan. Wirus tüpeylidin bu saylam torda widiyoluq körüshüsh arqiliq élip bérilghan.

Doktor abliz ependi 1981-yili ghuljada ziyaliy a'iliside dunyagha kelgen. 2004-Yili shinjang tébbiy uniwérsitétini ela netije bilen püttürgen. 2008-Yili yaponiyege oqushqa barghan, 2013-yili kiyoto uniwérsitéti ichki késellikler we diyabét tetqiqati boyiche doktorluq oqushini muweppeqiyetlik tamamlighan. 2013-Yil 10-aydin bashlap amérikadiki yél uniwérsitétigha doktor'ashti tetqiqatchi bolup kelgen, 2016-yildin bashlap hazirghiche mezkur uniwérsitétta oqutquchi bolup ishlimekte.

Xewerde éytilishiche, amérika Uyghur akadémiyesi doktor abliz ependi bashchiliqida 9 kishilik da'imiy hey'et komitétining teshkillinishi bilen 2018-yil 20-mayda washin'gtonda qurulghan we resmiy en'ge élin'ghan ilmiy organ bolup, amérikadiki Uyghur ziyaliylarning öz'ara hemkarliqini kücheytishke türtke bolush, ilim-meripet arqiliq Uyghur rohini janlandurush, weten-millet kürishining amérikada ghelibilik élip bérilishigha hesse qoshush meqsitide qurulghaniken.

Doktor abliz ependi ziyaritimizni qobul qilip, bu qétimqi saylamdiki tesirati we köngül sözlirini yazmiche bayan qilip mundaq dédi: "Xitay bügün xelqimiz üstidin esheddiy qirghinchiliq élip barmaqta. Mushu weziyette herqandaq bir wijdan igisining sükütte yashishi mumkin emes. Elwette, milletning bashlamchiliri bolghan ziyaliylar xelqimizning béshigha kéliwatqan qismetni xelq'aragha anglitishta aktip rol oynishi kérek."

U yene mundaq dédi: "Amérika Uyghur ziyaliyliri, ixtisas igiliri köp olturaqlashqan dölet. Ziyaliylarni bir yerge jem qilip, barliq teshkilatlar bilen hemkarliship xelqimizning awazini dunyagha anglitish, bolupmu ghayib bolghan, naheq tutup turuluwatqan ziyaliylirimizning iz-dérikini qilish bu akadémiyining bir xizmitidur. Amérika Uyghur akadémiyesi hazirgha qeder amérikadiki nopuzluq uniwérsitétlarda wetenning ehwalini tonushturup léksiye sözlesh, resim körgezmisi uyushturush qatarliq pa'aliyetlerni élip bardi. Biz bu uniwérsitétlardiki kishilik hoquq organliri, qanun ishliri merkezliri we oqughuchilar uyushmiliri bilen alaqe qilip, wetenning dewasi, xelqning peryadini dawamliq anglitimiz."

Abliz abduqadir yene munularni tekitlidi: "Amérika Uyghur akadémiyesi bir ilmiy orun bolush süpitimiz bilen amérikadiki ziyaliylar we kesip igilirini bir yerge ekélip, ularning kespiy muweppeqiyetliri we tetqiqat netijilirini xelq bilen ortaqlishishi üchün shara'it yaritimiz. Amérikada oquwatqan oqughuchilar bilen shu sahede netije qazan'ghan ziyaliylirimizning baghlinishini kücheytimiz. Bizde 'waqit hemmini ispatlaydu' dégen söz bar. Amérika Uyghur akadémiyesi özining emeliy heriketliri arqiliq jama'etke jawab béridu."

Merkizi istanbuldiki Uyghur akadémiyesining ijra'iye re'isi abdulhemid qaraxan ependi ziyaritimizni qobul qilip, amérika Uyghur akadémiyisining bu qétimqi saylimi, yighinda otturigha qoyulghan teshebbuslar we tekitlen'gen nuqtilar heqqide melumat bérip mundaq dédi: "Bu qétimqi yighinda amérika Uyghur akadémiyisining amérikadiki ziyaliylar arisidiki tesirini kücheytish, amérikadiki téximu köp Uyghur ziyaliylirini akadémiye ezaliqigha qobul qilish, sherqiy türkistan milliy kürishining amérikadiki qollash nisbitini ashurush üchün her qaysi uniwérsitét we tetqiqat organlirida Uyghurlarning bügünki échinishliq weziyiti heqqide herxil muhakime yighini we léksiyelerni uyushturush otturigha qoyuldi, shundaqla Uyghurlar üchün amérikadek muhim dölette weten, millet üchün yaramliq yashlarning köplep yétiship chiqishi üchün küch chiqirish kérekliki tekitlendi."

U Uyghur akadémiyesi, jümlidin amérika Uyghur akadémiyesining nöwettiki wezipisi heqqide toxtilip mundaq dédi: "Uyghurlarning nöwettiki éghir weziyitide ziyaliylarni emeliy ish qilishqa ündesh, küresh sépige téximu köp ziyaliylarni ekirip, xitayning mustemlikisidin qisqa waqit ichide qutulush üchün birlikte tirishchanliq körsitish, shundaqla weten, milletke yaramliq bir türküm yashlarni terbiyilep yétishtürüsh üchün xizmet qilish her qaysi döletlerdiki Uyghur akadémiyelirining wezipisidur."

U yene her qaysi akadémiyelerning roli heqqidiki chüshenchisini bayan qilip mundaq dédi:

"Uyghur akadémiyiliri ziyaliylirimizning eqli küchige tayinip, sherqiy türkistan teshkilatlirigha yardemde bolup, xelq'ara siyasetni Uyghurlarning milliy menpe'eti we milliy hörlüki üchün xizmet qildurush, nöwettiki xelq'ara weziyetning Uyghurlargha élip kéliwatqan tarixiy pursetlirini ching tutush üchün kéreklik teyyarliq xizmetlirini ishlesh, shundaqla Uyghurlarning heqliq kürishini qollawatqan chet'el hökümetliri we munasiwetlik organlar bilen alaqe ornitip, ilmiy we qayil qilarliq pilan we lahiyelerning tüzülüshide türtkilik rol oynash arqiliq özining rolini jari qilduridu".

U yene "Mezkur ilmiy teshkilat we akadémiklardin kütidighan ümidingiz néme?" dégen so'alimizgha jawaben mundaq dédi:

"Amérika, yawropa we awstraliyediki Uyghur akadémiyeliri, shundaqla bashqa dölet we rayonlarda qurulidighan Uyghur akadémiyeliri özining millet aldidiki burchini ada qilip, Uyghur ziyaliylirini etrapigha toplap, ularning eqlidin, bilimidin toluq paydilinip, milliy paji'ege tézdin xatime bérishte türtkilik rol oynishini ümid qilimiz".

Uyghur akadémiyisi torining melumatigha qarighanda, amérika Uyghur akadémiyisidin bashqa yene yawropa, awstraliye, kanada, ottura asiya, we yaponiye qatarliq dölet we rayonlarda Uyghur akadémiyeliri qurulghan bolup, Uyghurlar ichidiki awan'gart ziyaliylar we oqughuchilarni teshkillep, millet aldidiki burchini ada qilip, Uyghurlarning bu éghir musibet künliridin tézrek qutulushi üchün xizmet qilishni nishan qilghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.