“Uyghur awazi” géziti 2021-yili qazaqistandiki eng köp oqulidighan besh gézitning tizimigha kirdi

Melumki, buningdin ikki yil ilgiri, yeni 2019-yili qazaqistandiki jumhuriyetlik “Uyghur awazi” jem'iyetlik-siyasiy géziti yénida jumhuriyetlik shtab qurulup, uning ezaliri mushteriler sanini köpeytish meqsitide memlikette Uyghurlar zich olturaqlashqan 60 tin köp sheher, yéza we mehellilerde mushteriler shtablirini qurghan idi. Mezkur shtablar ahale arisida teshwiq-terghib ishlirini toxtatmay yürgüzüp, netijide 2020-yili mushteriler sani 16 minggha yetkenidi.

Igilishimizche, ötken yili dunyagha tarighan korona wirusi wabasi munasiwiti bilen pütkül qazaqistanda mart éyidin bashlap bixeterlik chariliri körülüshke bashlinip, bu köpligen ishlepchiqirish orunlirining, her xil jem'iyetlik teshkilatlarning, ma'arip, metbu'at we bashqimu sahelerning ishini xélila qiyinlashturuwetkeniken. Shu jümlidin “Uyghur awazi” gézitining mushteriler shtabi ishiningmu murekkepleshkenliki heqqide ijtima'iy taratqularda her xil mezmundiki uchurlar peyda bolushqa bashlighanken.

Yéqinda qazaqistanning bir qatar ammiwiy axbarat wasitiliri 2021-yili eng köp oqulidighan qazaqistan gézitlirining tizimini bergen idi. Memlikettiki eng nopuzluq axbarat wasitilirining biri “Kaz-inform” xelqara axbarat agéntliqi “Qazaqistanliqlar hemmidin köp qandaq gézit we zhornallarni oquydu” namliq maqale élan qilghandi. Uningda éytilishiche, “Qazaq pochta” jem'iyiti qazaqistandiki eng köp mushterler sani bar besh gézitning ichige “Égémén qazaqistan”, “Kazaxstanskaya prawda”, “Qazaqistan politsiyesi”, “Qazaqistan témir jolshisi” gézitliri qatarida “Uyghur awazi” gézitinimu kirgüzgeniken. Maqalidiki melumatlargha qarighanda, elde 170 jumhuriyetlik we 543 rayonluq gézitler mewjütken.

“Uyghur awazi” gézitining bu tizimgha kirishige néme seweb boldi?

Biz jumhuriyetlik “Uyghur awazi” jem'iyetlik-siyasiy géziti bash muherririning orunbasari bextishat sopiyéfni ziyaret qilip, bu heqte uchur igiliduq.

Bextishat sopiyéf ependining éytishiche, 2019-yilning bashlirida jem'iyet erbabi, “Turan dunyasi” türkiy xelqliri medeniyet fondining mudiri karlin mexpirof rehberlikide jumhuriyetlik mushteri toplash shtabi qurulghanken. Shu yili asasen Uyghurlar zich olturaqlashqan almuta shehiri we almuta wilayitide, shundaqla bashqimu wilayetlerde 100 din oshuq shtab qurulup, 600 din oshuq adem mushteri toplash ishi bilesh shughullan'ghan. Netijide 2020-yilgha 5000 din oshuq mushteri qoshulghan.

Bextishat sopiyéf mundaq dédi: “Rast, bultur wabagha munasiwetlik bizde mushterilerning sani chüshüp kétermu dégen ensizchilik peyda boldi. Keng jama'etchilikning béshini qoshush, yighinlarni ötküzüsh mumkin bolmidi. Karlin aka bultur yene ishlep berdi. Shtab ishini shundaqla dawam qilduq. Shtablar re'isliri bilen, jay-jaylardiki shöbilirining ezaliri bilen uchrishishlarni ötküzduq. Bu yili jumhuriyetlik shtab re'islikige jumhuriyetlik Uyghur medeniyet merkizining almuta sheherlik shöbisi re'isining orunbasari, tonulghan métsénat dolquntay abduxelilni sayliduq. Dolquntay aka mushteriler sanini saqlap qalimiz dep wede qiliwatidu. Yéqinda yene bir xushal bolarliq nerse, ikki yil burun ‛Uyghur awazi‚ qazaqistandiki mushteri toplash boyiche on gézitning qatarigha kirgendi. Bu yili deslepki beshning qatarigha kirduq.”

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan abay namidiki qazaq milliy pédagogika uniwérsitétining chong oqutquchisi, filologiye penlirining namzat doktori xalminem mesimowa xanim mundaq dédi: “Elwette, ‛Uyghur awazi‚ ning bu yili memlikitimizdiki eng köp oqulidighan besh gézit qatarigha kirgenliki bizni xushal qilidu. Bu birinchi nöwette yérshat esmetof rehberlikidiki gézit kolléktipining we gézit yénida qurulghan jumhuriyetlik shtabning élimizdiki wabagha qarimay, toghra we eqil bilen ish élip barghanliqidin, dep bilimen. Bu yerde alahide tekitleydighan nerse shuki, shtab terkibige tonulghan alimlar kirgen bolup, ular gézit mushterilirining sanini köpeytish yolidiki teshwiq-terghib herikitige asasliq töhpe qoshti. Yeni alimlirimiz jay-jaylarda gézitke mushteri toplash mesilisini ilmiy jehette tetqiq qilip, özlirining bay meslihetlirini otturigha qoyghan. Démek bu bashlanmini yenimu dawam qilish muhim, dep oylaymen. Hazir jem'iyitimizde milliy ma'aripimizning ehwalimu köpchilikni oylanduruwatqan we teshwishlendürüwatqan mesililerning birige aylan'ghanliqi melum. Shuning üchün, méning bilishimche, hazir mushu shekilde ahali bilen ishlesh, Uyghurche oquydighan balilar sanini köpeytish boyiche teshwiqatni kücheytish heriketlirini ewzh aldurush ishlirimu oylashturuluwatidu.”

Melum bolushiche, “Uyghur awazi” géziti bu heqte maqale élan qilip: “Kéyinki yillarda bolupmu tajsiman wirus yuqumi bashlan'ghandin buyan deslepki iqtisadiy qiyinchiliqlargha baghliq meniwiy hayatimizda selbiy özgirishlerning yüz bériwatqanliqi héch kim üchün sir emes. Jümlidin xelqning kitab oqushqa, gézit-zhornallargha yézilishqa bolghan hewesi keskin susliship ketti. Bu ehwal bolupmu qerellik neshrlerge mushteri toplash mewsümliride éniq körünüshke bashlidi” dep yazghan. Uningda bu yili yetken utuqliri bilen özining barliq oqurmenlirige we janköyerlirige cheksiz minnetdarliq bildürgeniken.