«Уйғур авази» гезити вәкиллири җәнубий қазақистан уйғурлири билән учрашти

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2019-12-03
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Уйғур авази» гезитигә муштәри топлаш мурасимида хатирә сүрәт. 2019-Йил 1-декабир чимкәнт, қазақистан.
«Уйғур авази» гезитигә муштәри топлаш мурасимида хатирә сүрәт. 2019-Йил 1-декабир чимкәнт, қазақистан.
RFA/Oyghan

Қазақистандики уйғурларниң асасий җәһәттин алмута шәһири вә алмута вилайитиниң панфилоф, уйғур, әмгәкчиқазақ, талғир, хәшкиләң, җамбул вә башқиму наһийәлиридә олтурақлашқанлиқи һәм мушу районларда уйғурларниң сәнәт, билим, илим-пән, мәтбуат мәркәзлириниң орунлашқанлиқи мәлум. Буниңдин ташқири уйғурлар йәнә дөләт пайтәхти нур-султан шәһири, җәнубий қазақистан вә җамбул қатарлиқ вилайәтләрдиму яшайду. Мәзкур вилайәтләрдики уйғурлар өзлири қурған мәдәнийәт мәркәзлири арқилиқ башқиму районлардики мәркәзләр билән зич алақидә паалийәт елип бармақта. Улар шундақла сәнәт, мәтбуат вә башқиму саһәләрдики алақилирини раваҗландуруш мәқситидә һәр хил учришишларни, йиғинларни, фестивалларни вә башқиму мурасимларни уюштурмақта. Әнә шундақ паалийәтләр йеқинда қазақистанниң җәнубий қисмидики түркистан вилайитиниң уйғурлар зич олтурақлашқан чимкәнт вә сариағаш шәһәрлиридә болуп өтти.

Игилинишичә, мушу йили алмута шәһиридә җумһурийәтлик «уйғур авази» гезити қармиқида 2020-йилға муштәри топлаш бойичә штаб қурулғаниди. Униңға гезит хадимлири, зиялийлар, җәмийәтлик бирләшмиләр вәкиллири җәлп қилинди. Бир нәччә айниң ичидә мәзкур штаб әзалири 80 гә йеқин шәһәр вә йезиларни арилап чиқип, уйғурларниң гезиткә муштәри болушидин ташқири йәнә уларниң турмуш-тирикчилики, мәдәний һаяти, тәләп-еһтияҗлири вә башқиму мәсилилири билән тонушти.

«Уйғур авази» ға муштәри топлаш штаби әзалири 30-ноябир түркистан вилайитиниң мәркизи сариағаш шәһиридә, 1-декабирда болса, чимкәнт шәһиридики уйғур җамаәтчиликиниң йигит башлири вә башқиму актиплири билән учрашти. Учришиш давамида «уйғур авази» гезитигә муштәри топлаш асасий мәсилә сүпитидә қаралди. Буниңдин ташқири бу шәһәрләрдә паалийәт елип бериватқан уйғур мәдәнийәт мәркәзлириниң, юрт актиплириниң, яшларниң вә башқиларниң мәсилилири вә уларниң бәзи вәзипилири муһакимә қилинди.

Сариағаш шәһиридә болуп өткән учришишқа уйғур җамаәтчилики актиплири билән бир қатарда шәһәр һакимийитиниң ички сиясәт бөлүминиң хадимлириму қатнашти. Сариағаш вә чимкәнт шәһәрлиридә өткән учришишларда сөзгә чиққан натиқлар, йәни җумһурийәтлик уйғур мәдәнийәт мәркизи рәисиниң орунбасари, «уйғур авази» гезитиниң баш муһәррири йершат әсмәтоф, мәркәз йенидики йигит башлири кеңишиниң рәиси ярмуһәммәт кибироф, «туран дуняси» түркий хәлқләр мәдәнийити фондиниң мудири карлин мәхпироф, сахавәтчи инсан, тиҗарәтчи ярмуһәммәт искәндәроф, чимкәнт шәһәрлик уйғур мәдәнийәт мәркизи рәиси гүзәл темирова вә башқилар «уйғур авази» гезитигә муштәри топлаш, миллий кимликини сақлап қелиш, өтмүш тарихини, мәдәнийитини, өрп-адәтлирини тәрғиб қилиш, яшларни тәрбийәләш охшаш мәсилиләр билән бир қатарда уйғур елидики бүгүнки еғир вәзийәтниму тилға алди.

Радийомиз зияритини қобул қилған сариағаш шәһириниң аһалиси, 81 яшлиқ салиһ абдурахманофниң ейтишичә, «уйғур авази» гезитиниң салаһийәтлик вәкилләр гурупписи билән болған бу учришиш җәнубий қазақистан уйғурлириниң һаятидики чоң бир йеңилиқ икән. У өзиниңму бир нәччә йилдин буян мәзкур гезиткә йезилип келиватқанлиқини оттуриға қоюп, мундақ деди: «мән қәшқәр бәшкерәмдин. 22 Йешимда бу яққа чиқтим. Мән бу йәрдә ашпәзлик қилдим. Дадамниң у яқта завути бар иди. У шу яқта қалди. Һәр йили бараттим, һазир төт йил болди у яққа барғузмайду. Бу яққа советни көрүп келимиз дәп чиққан идуқ. Қайтип кетәлмидим. Келиш бар, қайтиш йоқ деди. Мән кәлгәндә бу йәрдә уйғурлар бар икән.»

Салиһ абдурахманоф сариағашта уйғурлар саниниң кейин бара-бара өскәнликини, бу йәргә уйғурларниң һәр яқлардин кәлгән болуп, деһқанчилиқ, сода, һөнәрвәнчилик вә башқиму кәсипләр билән шуғуллинип кәлгәнликини билдүрди.

Зияритимизни қобул қилған турсун тайироф бу райондики уйғурларниң ана тилидики мәктәпләр болмисиму, қәдимидин келиватқан миллий өрп-адәтләр арқилиқ өзлириниң кимликини сақлап келиватқанлиқини, шуларниң бири мәшрәп икәнликини илгири сүрүп, мундақ деди: «биздә оттуз оғул, қириқ қиз дегән мәшрәп болди. Мәшрәпни биз 1972-йили башлидуқ. Биз йетим-йесирлар, йәтмәйдиған адәмләр болса, шуларға ярдәм бәрдуқ. Бу мәшрәп 1992-йилғичә болди. Бизниң у яқта туғқанлиримиз көп. Улар җимҗит. Хәлқни қийнаватқинини, 2 милйондәк уйғурниң түрмидә ятқинини билимиз.»

Илгири сүрүлүшичә, қазақистанниң түркистан вилайитидә һазир 5000ға йеқин уйғур туруватқан болуп, улар асасән чимкәнт вә сариағаш шәһәрлиридә орунлашқан икән. 1992-Йили чимкәнттә тунҗи қетим вилайәтлик уйғур мәдәнийәт мәркизи қурулған икән. Мәркәз балилар өйлиригә, турмуши төвән аилиләргә маддий җәһәттин ярдәм бериш охшаш хәйрхаһлиқ ишлири билән шуғулланған икән. Буниңдин ташқири мәркәз йенида «ғунчә» уссул ансамбили, ана тилини, шундақла дөләт тилини өгинидиған йәкшәнбилик мәктәп ечилип, паалийәт елип бармақтикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт