Türkiyede tunji qétim “Uyghur balilar edebiyati” namida kitab neshr qilindi

Enqeredin ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim teyyarlidi
2024.04.24
Uyghur-balilar-edebiyati Enqerediki yawro-asiya yazghuchilar uyushmisi tarmiqidiki “Ben'gü” neshriyati teripidin neshr qilin'ghan “Uyghur balilar edebiyati” kitabining muqawisi
Photo: RFA

Xitay Uyghur tilidiki ma'aripni cheklep, milliy edebiyatning tereqqiyatini tosuwatqan, bolupmu balilarni kichik waqitta ata-anisidin ayrip ana tilini untuldurushqa tirishiwatqan bügünki künde Uyghur edebiyatigha, jümlidin Uyghur tarixi, medeniyitige da'ir kitablar türkiyede arqa-arqidin neshr qilin'ghandin sirt, tunji qétim Uyghur balilar edebiyati toghrisida kitab neshr qilindi. Enqerediki haji bayram wéli uniwérsitéti dotsénti aysun demirez xanim yazghan, Uyghur balilar edebiyati bayan qilin'ghan “Uyghur balilar edebiyati” namliq kitab 15-ayril küni enqerede yoruq kördi.

 Enqerediki yawro-asiya yazghuchilar uyushmisi tarmiqidiki “Ben'gü” neshriyati teripidin neshr qilin'ghan kitab, 160 bet we 2 bölümdin terkib tapqan. Bu kitabning birinchi bölümide aldi bilen balilar edebiyati we uning türliri toghrisida tepsiliy melumat bérilgen. Kitabning ikkinchi bölümide Uyghur edebiyatining balilargha bolghan qarishi, Uyghur balilar edebiyatining balilargha bermekchi bolghan qimmet qarashliri bayan qilin'ghan. Bulardin sirt balilar edebiyatchiliridin abduqadir hesen, ablimit qurban, abdulhey rozi we abdulla yaqup qatarliqlargha oxshash 25 yazghuchi sha'irning qisqiche terjimihali bilen shé'irliridin örneklerge orun bérilgen.

 Türkiye paytexti enqerediki haji bayram wéli uniwérsitéti hazirqi zaman türkiy tilliri we edebiyati kespi oqutquchisi doktor aysun demirez xanim ziyaritimizni qobul qilip, kitab toghrisida melumat berdi. U, mundaq dédi: “Bir millet milliy medeniyiti, örp-adet we diniy étiqadi jehettin bashqa milletlerdin perqlinidu. Balilar, özliri tewe bolghan milletlerning medeniyiti, örp-aditi we diniy étiqadini kéyinki ewladlargha yetküzüp béridighan wasitidur. Bu jehettin élip éytqanda balilar edebiyati intayin muhimdur. Shunga Uyghurlarning balilar edebiyati mezmun we shekil jehettin qandaq alahidiliklerge ige, Uyghurlar öz kimlikini, medeniyitini, örp-aditini tilini qoghdap qélish üchün balilarni qandaq terbiyelewatidu. Bularni otturigha qoyush üchün Uyghur balilar edebiyati namliq kitabni neshrge teyyarlidim. ”

Aysun demirez xanim kitabning ehmiyiti toghrisida melumat bérip mundaq dédi: “Bügün sherqiy türkistan musteqil emes. Milliy kimliklirini, örp-adetlirini diniy étiqadlirini qoghdap qélishta zor qiyinchiliqlargha duchar bolmaqta. Uyghurlarning balilar edebiyatchiliri millet söyer, wetenperwer ewladlarni yétishtürüsh üchün qandaq tirishchanliqlarni körsitiwatqanliqini türk oqurmenlirige anglitish üchün bu kitab intayin muhim dep oylaymen. ”

Yawro-asiya yazghuchilar uyushmisi kéyinki yillarda arqa-arqidin Uyghurlar toghrisida kitab neshr qilmaqta. Hazirghiche 3 roman, 2 shé'ir kitabi neshr qildi. Bu toghriliq so'alimizgha téléfon uchuri arqiliq jawab bergen doktor yaqup ömeroghlu mundaq dep yazghan: “Biz yawro-asiya yazghuchilar uyushmisi hazirghiche Uyghurlar toghrisida 6 kitab neshr qilduq. Sherqiy türkistan xelqi bügün mewjudiyitini qoghdap qélish kürishi qilmaqta. Bu arqiliq Uyghur qérindashlirimizning milliy kimlikini qoghdap qélish kürishini dunyagha anglitishta töhpimiz bolidu dep oylaymen. ”

 Izmirdiki ege uniwérsitéti piroféssori alimjan inayet ependi türkiyede tunji qétim neshr qilin'ghan “Uyghur balilar edebiyati” namliq kitabning zor ehmiyetke ige ikenlikini ilgiri sürdi.

“Uyghur balilar edebiyati” ning mu'ellipi aysun demirez xanimning Uyghur tili we edebiyati toghrisida köp sanda maqalisi élan qilin'ghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.