Җаза лагерлири мәсилиси «мунбәр 2000» йиғинида оттуриға қоюлуп диққәт қозғиди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2019-10-15
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди(оңда) «мунбәр 2000» йиғинида уйғур дияриниң нөвәттики вәзийити тоғрисида нутуқ бәргән. 2019-Йили 15-өктәбир, чех җумһурийити.
Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди(оңда) «мунбәр 2000» йиғинида уйғур дияриниң нөвәттики вәзийити тоғрисида нутуқ бәргән. 2019-Йили 15-өктәбир, чех җумһурийити.
RFA/Ekrem

Д у қ вә «уйғур һәрикити» тәшкилатиниң рәһбәрлири «мунбәр 2000» йиғинида җаза лагерлири мәсилисини оттуриға қоюп диққәт қозғиди.

11-Өктәбир күни чех җумһурийитиниң пайтәхти пирага шәһиридә башланған 23-нөвәтлик «мунбәр 2000» йиғинини «мунбәр 2000 фонди» җәмийити, америкиниң демократийәни илгири сүрүш фонди җәмийити қатарлиқ 20 дин артуқ хәлқаралиқ органлар бирликтә уюштурған болуп, кишилик һоқуқ, демократийәни илгири сүрүш, етник милләтләрниң һәқ-һоқуқлирини қоғдаш асасий тема қилинған бу йиғинға дуняниң һәрқайси җайлиридин кәлгән 500 дин артуқ паалийәтчи қатарида д у қ рәиси долқун әйса, «уйғур һәрикити» тәшкилатиниң рәиси рошән аббас вә уйғур зиялийси санийә қатарлиқларму қатнашқан иди.

Бүгүн 15-өктәбир күни йиғин 3-күнигә қәдәм қойған. Бүгүнки йиғинниң асаслиқ темиси «21-әсирдики дигитал контроллуқ астидики хитай» дегәндин ибарәт болған. Бу йиғинда хитай билән биваситә алақидар болған уйғур, тибәт, хоңкоң, тәйвән мәсилилири нуқтилиқ музакирә қилинған.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди йиғинда уйғур дияриниң нөвәттики вәзийити, болупму җаза лагерлири мәсилиси тоғрисида нутуқлар сөзләп йиғин әһлиниң күчлүк диққитини җәлп қилған вә түрлүк соаллириға җаваб бәргән. У сөзидә, 21-әсәрдики дигитал техника тәрәққиятиниң шәрқий түркистан хәлқигә бәхт әмәс, бәлки еғир апәт елип кәлгәнликини әскәрткән. У йәнә нөвәттики җаза лагерлири түзүминиң һечқандақ қануний асаси йоқ икәнликини, һәтта хитай коммунистик партийәсиниң қанунсиз бир тәшкилат болғанлиқини илгири сүрүп, униң 70 йилдин буянқи уйғур, тибәт, хитай хәлқлиригә салған зулумлирини тәсвирләп бәргән.

Бу йиғинға чех җумһурийитиниң министирлири, бәзи дөләтләрниң сабиқ президентлири, ташқи ишлар министирлири, нобел тинчлиқ мукапатиниң саһиблири, сиясийонлар, әдибләр, сәнәткарлар, ахбарат хадимлири һәмдә йүзлигән кишилик һоқуқ паалийәтчилири иштирак қилған болуп, бүгүн чүштин бурун йиғинда сөз алған «уйғур һәрикити» тәшкилатиниң рәиси рошән аббас ханимму нуқтилиқ һалда җаза лагерлири мәсилиси үстидә тохтилип йиғин әһлиниң диққитини тартқан. У сөзидә, дуня җамаитини орнидин дәс туруп, шәрқий түркистандики зулумларға үзүл-кесил хатимә беришкә чақириқ қилған.

У бу һәқтә мундақ деди: «мән бу хәлқаралиқ чоң йиғинда хитайниң җаза лагерлирини ‹тәрбийәләш мәркизи' дәп пәрдазлап көрситиши, сахта тәшвиқатлири сәвәблик гангирап қалған нурғунлиған кишиләргә қарита: бүгүнки вақит җаза лагерлири раст мәвҗутмиду? растинла милйонлиған уйғурлар у йәргә қамилип зулум астиға елиниватқанмиду? дәп соал сорайдиған вақит әмәс. Бәлки җаза лагерлиридики меңиси ююлуватқан, еғир тән җазалириға учраватқан, өлүватқан милйонлиған уйғурни қутулдуруш үчүн дуня җамаити орнидин дәс туридиған вақит, америка билән бир сәптә туруп, хитайниң етник қирғинчилиқиға чәк қойидиған вақит, шәрқий түркистандики паҗиәләргә хатимә беридиған вақит! җаза лагерлирида мениң бир қорсақтин чиққан һәдәм һәмдә муһаҗирәттики онмиңлиған уйғурниң уруқ-туғқанлири қан ютуватиду! дәп чүшәнчә бериш мәқситигә йәттим.»

Бу қетимқи йиғинда йәнә тәйвән, тибәт, хоңкоң мәсилилириму музакирә қилинған. Хитайниң еғир бесим сияситигә учраватқан бу район хәлқлириниң вәкиллириму ши җинпиң тәхткә чиққандин кейинки кишилик һоқуқ, демократийә саһәсидә йүз бәргән еғир чекиниш һәмдә хитай компартийәсиниң күнсери мустәбитлишип бериватқан реал сиясити үстидин шикайәтләр қилишқан.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт