Uyghur közetküchiler: “Uyghur rayonidiki ‛parawanliq mektepliri‚ irqiy qirghinchiliqining yene bir sehnisidur”

Muxbirimizshöhret hoshur
2021.08.16
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Uyghur  közetküchiler: “Uyghur rayonidiki ‛parawanliq mektepliri‚ irqiy qirghinchiliqining yene bir sehnisidur” Xoten shehrige jaylashqan birhökimet igidarchiliqidiki balilar yeslisi
AP

Biz 8-ayning 13-künidiki programimizda,  yerkenning chaharbagh yézisida  bir kent yesiliside oquwatqan 30 balidin 25 nepirining tutqunlar perzenti ikenliki we Uyghur rayonida ata-anisi tengla tutup kétilgen balilarning mexsus tesis qilin'ghan “Parawanliq mektepliri” de oquwatqanliqi heqqide xewer bergen iduq. Bügün bu heqte pikir bayan qilghan siyasiy közetküchi ilshat hesen ependi bilen musteqil tetqiqatchi abduréshit niyaz ependiler, “Parawanliq” namidiki mezkur mekteplerning nöwette dawam qiliwatqan Uyghur qirghinchiliqining bir pakitila emes, belki échinishliq bir sehnisi ikenlikini otturigha qoydi. 

Xitay da'iriliri aldinqi yili Uyghur rayonidiki atalmish “Terbiyelesh merkezliri” ning taqilip bolghanliqini élan qilghan bolsimu, emeliyette taqalmighanliqi we bir qismning wiwiskisi türmige üözgertilip, mewjudiyiti dawam qiliwatqanliqi her küni dégüdek türlük pakitlar bilen otturigha chiqmaqta. Ötken heptidiki éniqlishimizda yerkenning chaharbagh yézisidiki bir kent yesliside oquwatqan 30 balidin 25 nepirining tutqunlar perzenti ikenliki ashkarilan'ghan idi. Mezkur yeslining ming nopusluq bir kenttiki yesli ikenlikini nezerde tutqan siyasiy közetküchi ilshat hesen ependi munularni otturigha qoyidu: “Bu san aldi bilen mezkur kentte köp sandiki kishilerning tutqunda ikenliki, bolupmu yéshi 20-30 arisiki yashlarning asasen dégüdek tutqunda ikenlikining ispati.” 

Türkiyede yashawatqan musteqil tetqiqatchi abduréshit niyaz ependi bu heqte pikir bayan qilip, Uyghurlarning milliy xaraktérining mewjut bolup turushida a'ile ma'aripining esirlerdin buyan muhim rol oynap kelgenliki, xitay da'irilirining yéqinqi yillarda Uyghurlarni mana mushu ma'ariptinmu mehrum qaldurushqa herket qilghanliqini eskertidu. 13-Awghust künidiki éniqlishimizda mezkur balilarning ruxset bérilgen ehwal astida ata-anisi bilen 5-10 minut etrapida alaqidar xadimlarning nazariti astida körüshidighanliqi melum bolghan idi. Ilshat hesen ependi balilarning yéshi közde tutulghanda bu “Yesli” lerning “Telim-terbiye orni” emes, bir qiyin-qistaq orni ikenlikini ilgiri süridu. Abdurishit niyaz ependi, xitayning bu xil ma'arip tüzümining  dunyada étirap qilin'ghan ilmiy qanuniyetlerge xilap ikenlikini tekitlep, bu qéyin-qistaq ma'aripining, mahiyette xitay dölet ma'aripidiki bir meghlubiyetlik aqiwet ikenlikini otturigha qoyidu. 

Melum bolushiche, mezkur yesliki 25 balining ata-anisdin peqet bir terep tutqunda bolup, ata-anisining her ikkisi tutulghanlar, “Parawanliq mektipi” namidiki dariltamlarda terbiyelenmekte iken. 

Seweb we netije néme bolushidin qet'iynezer, sebiy balilarning a'ile qoynidin ayriwétilishining balilar we jem'iyet üchün bir paji'e ikenlikini tekitligen ilshat hesen ependi, “Parawanliq” dégen chirayliq nam astidiki bu “Mektep” lerni irqiy qirghinchiliq sehnisi déyishke bolidighanliqini otturigha qoyidu.

 

Hörmetlik Radiyo Anglighchu'ilar, Yuqurida Yerken Chaharbagh yézisidiki Bir Kent Yesliside Oquwatqan 30 Balining 25 Nepirining Tutqunlar perzenti ikenliki heqqide muhajirettiki Uyghur közetküchilirining qarashlirini otturigha qoyduq.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.