Qelbinur kamal: "Uruq-tughqanlirimdin 8 kishi lagérda"

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2019-04-11
Élxet
Pikir
Share
Print

Türkiyediki Uyghurlar yurtidiki ata-aniliri we uruq-tughqanliri bilen téléfon alaqisi üzülüp qalghanliqtin, ularning beziliri ijtima'iy taratqularda guwahliq bérip sin körünüshlirini tarqatsa, yene beziliri birleshken döletler teshkilatigha oxshash xelq'araliq organlargha erz yézip, ata-ana we bala-chaqilirining iz-dérikini élishqa tirishmaqta. Türkiye puqraliqigha ötken bezi Uyghurlar türkiye tashqi ishlar ministirliqigha xet yézip, uruq-tughqanlirining iz-dérikini élishqa tirishmaqta.

Istanbulda yashawatqan Uyghurlardin qelbinur kamal xanim ziyaritimizni qobul qilip, özining a'ile ezaliri we uruq-tughqanliridin bolup, jem'iy 8 kishining jaza lagérlirida ikenliki toghrisida éniq uchurgha érishkenlikini bayan qildi.

Qelbinur kamal xanim 2012-yili 8-ayda 3 balisini élip türkiyege kelgen bolup, hazir istanbul shehiride yashimaqta.

Qelbinur kamal xanimning akisining oghli wisal shemshidin adil 1994-yili 8-ayning 23-küni ghuljida tughulghan bolup, u 2017-yili10-ayda ürümchidin lagérgha élip kétilgen. Uning hazirghiche héchqandaq iz-dériki yoq iken. U 2016-yili shinjang uniwérsitétining binakarliq we qurulush kespini püttürgendin kéyin shinjang 7a layihelesh shirkitide ishlewatqan iken.

Ilyar ibrahim qelbinur kamal xanimning bir newre akisi bolup, u 1969-yili 7-ayning 20-küni ghulja shehiride tughulghan iken. U shinjang uniwérsitétini püttürgendin kéyin maytagh 1-ottura mektepte 20 yil oqutquchi bolup ishligen iken. Qelbinur xanim newre akisi ilyar ibrahimning 2017-yili 12-ayda lagérgha élip kétilgenlik uchurini ashkara qildi.

Ilmurat ibrahim bolsa 2017-yili 8-ayning 25-küni lagérgha élip kétilgen. U qelbinur kamal xanimning bir newre inisi bolup, 1978-yili 12-ayning 22-küni ghuljida tughulghan iken. Ilmurat xitayche mektepte oqughan bolup, ghulja sheherlik taksi shirkitide taksichilargha ders béridiken. Qelbinur kamal xanimning éytishiche, u 2017-yili 8-ayning 25-küni lagérgha élip kétilgen.

Qelbinur kamal xanimning bildürüshiche, xitay uning uruq-tughqanliridin jem'iy 8 kishini lagérgha élip ketken. Ularning ichide uning qéyni'akisi seypidin sétiwaldi bilen yenggisi merhaba yarmemet xanimmu bar iken. Seypidin sétiwaldi1960-yili 4-ayning 14-küni ghulja shehiride tughulghan bolup, tijaret bilen shughullinidiken. Uning yenggisi merhaba yarmemet 1965-yili 4-ayning 25-küni ghulja shehiride tughulghan iken. Er-ayal ikkisi 2018-yili 2-ayda lagérgha élip kétilgen iken.

Melum bolghinidek 1991-yili sowétlar ittipaqi yimirilip, ottura asiyadiki türkiy tilliq jumhuriyetler musteqilliqigha érishkendin kéyin, Uyghurlar bu döletlerge bérip-kélip tijaret qilishqa bashlighan. Qelbinur xanimning akisining dostliridin abdughéni tursun qazaqistan bilen ghulja otturisida tijaret qilidiken. U 2017-yili 6-ayda qazaqistandin qaytishida ürümchi ayrodromda tutup kétilgen. Qelbinur kamal xanim bu heqte igiligen melumatlirini biz bilen ortaqlashti.

Qelbinur xanimning akisining aghiniliridin toxtaji abduqadirmu ghulja bilen qazaqistan otturisida tijaret qilidighan kishi bolup, u 2017-yili 11-ayda qazaqistandin qaytip qorghasqa kelgende tutup kétilgen iken.

Qelbinur kamal xanimning tughqini zöhre tashmemet 1989-yili 9-ayning 25-küni ghuljida tughulghan bolup, u 2016-yili istanbul tijaret uniwérsitéti bankichiliq we pul-mu'amile kespini püttürgendin kéyin 2016-yili 7-ayda weten'ge qaytip ketken. U 2017-yili 4-ayda lagérgha élip kétilgen bolup, 21 ay lagérda turghandin kéyin nérwa késilige giriptar bolup qalghanliqi melum. Qelbinur kamal xanimning éytishiche, ularning öyige közetküchi süpitide ikki xitayni orunlashturup qoyghan iken.

"Uruq-tughqanliringizni xitay da'iriliri néme gunah bilen eyibleptu" dégen so'alimizgha jawab bergen qelbinur kamal xanim uruq-tughqanlirining héch bir "Gunahi" ni bilmeydighanliqini, hemmisining semimiy, aq köngül we oqughan kishiler ikenlikini, xitayning hazir Uyghurlarning köpini qara-qoyuq tutup-solap, irqiy qirghinchiliq élip bériwatqanliqini ilgiri sürdi.

Qelbinur kamal xanimning tutup kétilgen tughqanliridin seypidin sétiwaldi bilen merhaba yarmemet xanimning qizi muxteber xanim türkiyede chish doxturluq kespini oqup, kinishka alghandin kéyin hazir qeyseride ishlimekte. U 2018-yili 2-aydin tartip ata-anisi bilen alaqisining üzülüp qalghanliqini, xitay hökümitining ata-anisini néme "Jinayet" bilen eyiblep lagérgha élip ketkenlikini éniq bilmeydighanliqini bayan qildi.

Tonulghan sen'etkar abduréhim héytning xitay türmiside ölgenlik xewiri türkiyediki ijtima'iy taratqularda tarqalghandin kéyin, 9-féwral küni türkiye tashqi ishlar ministirliqi bayanat élan qilip, "Xitayning 21-esirde milyonlarche Uyghurlarni lagérgha qamishi insaniyet üchün bir nomus" dégen idi. Shuningdin kéyin türkiyediki Uyghurlar "Menmu Uyghur" pa'aliyiti arqiliq yurtliridiki ata-ana we uruq-tughqanlirining iz-dérikini qilmaqta.

Toluq bet