Xitayning Uyghur nopus kontrolluqidiki 3 chong wasite - pilanliq tughut siyasiti, yuqiri téxnikiliq nazaret we lagér

Muxbirimiz gülchéhre
2020-08-04
Élxet
Pikir
Share
Print
Zumret dawutning 3-balisigha töligen pilanliq tughut jerimanisining taloni.
Zumret dawutning 3-balisigha töligen pilanliq tughut jerimanisining taloni.
Zumret Dawut teminligen

Uyghur ayallirining xitayning qattiq qolluq bilen yürgüzüp kéliwatqan pilanliq tughut siyasiti seweblik insaniy qedir qimmiti we qanuniy heq-hoquqlirining éghir depsende qiliniwatqanliqi gerche yéngi mesile bolmisimu, emma 29-iyun gérmaniyelik xitay tetqiqatchisi adriyan zéniz dunya jama'etchilikige ashkarilighan "Hamilidarliqtin saqlinish, mejburiy tughut cheklesh: xitay kompartiyesining Uyghurlarning tughulush nisbitini kontrol qilish herikiti" namliq höjjetlik doklati arqiliq yene bir qétim tekitlendi. Doklatta xitayning Uyghurlargha qarita nopus kontrolluqining lagér qurulghan mezgillerde téximu ewjige chiqqanliqi ashkarilan'ghanidi.

Doktor zénzning hökümet höjjitidiki statistikilargha asasen analiz qilishiche, Uyghur diyarida Uyghur we bashqa az sanliq milletler olturaqlashqan rayonlarning hemmiside tebi'iy nopusning éshishi 2014-yildiki 15% tin 2018-yili aran 4% kimu yetmeydighan sewiyige chüshken. Höjjetke asaslan'ghanda, 2019-yili Uyghur rayonining jenubidiki töt wilayette tughut yéshidiki ayallarning kem dégende 80% ige üzük sélip hamilidarliqtin saqlinish tedbiri élin'ghan. Uyghur aptonom rayoni 2017-yildin burun xitaydiki tughulush nisbiti eng yuqiri rayon bolsimu, lékin 2017-yildin bashlap bir yil ichide mezkur rayon xitaydiki tughulush nisbiti eng töwen rayon'gha aylan'ghan.

Doklatta, bu özgirishning rayonda lagérlarning qurulushi bilen teng bashlan'ghanliqi melum bolghan bolup, 2017-yili rayonda 330 mingdin 345 mingghiche bala tughulghan, biraq 2019-yili bu san 205 minggha chüshken. , radiyomizgha kelgen inkaslar Uyghur nopusining shiddetlik aziyishida lagér we pilanliq tughut kontrolluqining négizlik rol oynighanliqini quwwetleydu.

Ayaligha Uyghur diyarida mejburiy t shekillik mis purzhiniliq üzük sélin'ghandin kéyin salametlikining izchil nacharlashqanliqi heqqide radiyomizda pikir bayan qilghan ekber ependining otturigha qoyushiche, lagér bashlan'ghan bir waqitta, Uyghur a'ililirining nopusini kontrol qilishning, yeni er-ayalning pütün shexsi we a'ile uchurlirining aptomatik halda xitayning nazaret qilish sistémisigha kirip kétidighanliqini, bu uchurlardin pütkül jama'et xewpsizlik we dölet bixeterlik tarmaqlirimu Uyghurlarni teqib qilishta paydiliniwatqanliqini, buning bilen Uyghurlarning jazalinishtin qutulalmas halgha kelgenlikini otturigha qoydi.

2018-Yili chet'elge köchüp chiqishtin ilgiri ghuljaning melum mehelle ish bashqurush ornida kadir bolup ishligen, ismi we ornini ashkarilimasliq sherti bilen ziyaritimizni qobul qilghan bir Uyghur lagér bashlan'ghan mezgillerde shexslerning pilanliq tughut uchurlirining toluq xatirilinip arxiplashturulghanliqini bildürdi.

2016-Yili 5-balisigha éghir ayaq bolghanda, mehelle komitétidiki pilanliq tughut xadimlirining mejburiy bala chüshürüwétishidin qorqup 6 ayliq hamilidar waqtida türkiyege kelgen méhrigül xanim, öz waqtida tughut cheklesh tedbirlirining yillardikige qarighanda yenimu kücheytilgenliki, nurghunlighan ayallarning 6 ayliq hetta 9 ayliq hamililiriningmu mejburiy öltürülüp chüshürülgenlikidek qorqunchluq xewerlerni köp anglap, axiri balisining hayatini saqlap qélish üchün üchün öy-makanliridinmu waz kechkenlikini bayan qildi:
Lagérlar deslepki qurulghan mezgillerde yeni, 2017-yilining axirlirighiche bolghan mezgillergiche ghulja we bashqa jaylardiki asasiy qatlam mehelle komitétlirida kadir bolup xizmet qilghan, 2018-yili chet'elge chiqqan bir Uyghurning otturigha qoyushiche, xitay hökümiti Uyghur ayallirining tughutini chekleshte eng deslep mehelle komitétliri mes'ul bolup ish bashlighan, her bir mehelle komitétida mexsus pilanliq tughut ishxanisi we xadimliri ajritilip, kishilerning pilanliq tughut ehwali arxiplashturulup sistémiliq halda jama'et xewpsizlik organliri we hökümetke yollan'ghan. Lagérlargha élip kétilgenlerning pilanliq tughut arxipliri bolsa bu 3 orundin bashqa lagérghimu ewetilgen. Shu mezgillerdin bashlapla, pilanliq tughut siyasitige xilapliq qilghuchilarmu éghirlitip jerimane töligen halettimu yenila lagérgha ewetilgeniken.

Xitay hökümiti 2017-yili, "Shinjang Uyghur aptonom rayonining nopus we pilanliq tughut nizami" ning tötinchi qétim tüzitilgen nusxisini élan qilghan.

Uning3-maddisida "Pen-téxnika tereqqiyatigha tayinip, munasip tughut sewiyisini töwenlitidu we muqimlashturidu. . ." dégenler ashkara yézilghan.

Pilandin artuq balilargha qoyulidighan jerimane we qanun boyiche jazalash hemde pilanliq tughut opératsiyesini belgilime boyiche waqtida qilishni öz ichige alghan 40 maddiliq bu pilanliq tughut yerlik mizani xitayning perzentlik bolush yéshidiki Uyghur er-ayallirigha qaratqan we tughut cheklesh tedbirliridiki ghol siyaset hésablinidu. Bu yene uchurlarni téxnikiliq nazaret qilish we bashqurush tedbirlirining hazirqi zaman téxnikiliq teqiblesh wastilirigha tereqqiy qilghanliqini körsitip béridu.

Xitay pochta télégraf idarisining ürümchi tarmiqida "Bir gewdileshken, birleshme jeng qilish supisi" gha bir mezgil téxnik bolup ishligen amérikadiki ismini ashkarilashni xalimighan bir Uyghur, bu sistémigha Uyghur diyaridiki her qandaq bir kishining pilanliq tughutni öz ichige alghan shexsi uchurliri, barliq a'ile ezaliri, ijtima'iy alaqiliridin tartip biwasite we wasitilik alaqidar uchurlirining héch biri saqit qilinmay kirgüzülüp saqlinidighanliqini we buning bilen insanlarni nazaret qilishta héch sahe qalmighanliqini bayan qildi.

Uyghur aptonom rayonluq jama'et xewpsizliki nazariti 2015-yili 8-ayning 5-küni "Bir gewdileshken, birleshme jeng qilish supisi" tesis qilghan, xitayning Uyghur diyarini idare qilishta, téxnika arqiliq uniwérsal qomandanliq qilidighan bu sistémisi 2017-yili Uyghur diyarini pütünley qaplighan.

Pilanliq tughut nizamigha xilapliq qilishningmu 2017-yilidin bashlap lagérlargha qamiliwatqanlarning jazagha uchrishidiki asasliq sewebning biri boluwatqanliqi köp qétim ispatlan'ghanidi. Doktor zénz we bashqa mutexessislermu, xitay hökümitining rayonda nopus köpiyishini zor derijide chekleshni ishqa ashurushta, qattiq qol siyasettin bashqa lagér, mejburiy emgek we bashqa wasitilerning rol oynighanliqini otturigha qoymaqta.

Toluq bet