"Kishilik hoquq we soda munbiri" yighinida Uyghurlar mesilisi otturigha qoyuldi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2019-11-27
Élxet
Pikir
Share
Print
D u q re'isi dolqun eysa we programma yétekchisi pitér irwén ependiler "Kishilik hoquq we soda munbiri" yighinida. 2019-Yili 25-noyabir, jenwe.
D u q re'isi dolqun eysa we programma yétekchisi pitér irwén ependiler "Kishilik hoquq we soda munbiri" yighinida. 2019-Yili 25-noyabir, jenwe.
RFA/Ekrem

25-Noyabir b d t da bashlan'ghan "Kishilik hoquq we soda munbiri" yighinigha dunya Uyghur qurultiyining xadimlirimu qatnashmaqta.

25-Noyabir "8-Nöwetlik kishilik hoquq we soda munbiri" namliq xelq'araliq yighin b d t ning jenwediki merkizide bashlan'ghan bolup, d u q re'isi dolqun eysa, qurultayning programma yétekchisi pitér irwén, qurultay xadimi zumret tursun qatarliqlarmu bu yighin'gha ishtirak qilghan.

Yighin b d t kishilik hoquq kéngishi teripidin uyushturulghan. Yighinning asasiy mezmuni soda-tijaret ishlirining kishilik hoquq, démokratiye, erkinlik bilen bolghan munasiwiti, uning xelq'ara qanunlargha, kishilik exlaqqa hörmet qilghan asasta élip bérilghan-bérilmighanliqi we bu sahede saqliniwatqan mesililerni muzakire qilishqa merkezleshken bolup, tüp meqset iqtisadiy menpe'et üchün kishilik hoquqni depsende qilishni chekleshtin ibaret iken.

Yighin'gha b d t xadimliri, herqaysi ellerning b d t diki elchiliri, dunyaning herqaysi jayliridiki chong soda guruhlirining wekilliri, iqtisadiy nep üchün kishilik hoquqni depsende qilghan soda guruhliri üstidin shikayet qilghuchilar, kishilik hoquq teshkilatlirining wekilliri bolup köp sanda kishi qatnashqan.

Bügün jenwedin ziyaritimizni qobul qilghan d u q xadimliri bu qétimqi yighin üchün birqanche aydin buyan aldin teyyarliq qilghanliqini bildürdi. Qurultay re'isi dolqun eysa ependi bu munberning bügünki künde Uyghurlar üchün intayin muhimliqini tilgha aldi. U sözide nurghunlighan döletlerning iqtisadiy menpe'etni kishilik hoquqning aldigha qoyghanliqi üchün xitayning sherqiy türkistandiki Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan éghir zulumlirigha qarshi éghiz achalmaywatqanliqini eskertti.

Dolqun eysa ependi bu yighinda söz qilghanda gherb démokratik döletliridiki nurghunlighan shirketlerning tijariy munasiwet üchün Uyghurlar mesilisige, bolupmu jaza lagérliri mesilisige köz yumuwéliwatqanliqini, bezi shirketlerning hetta xitayning digital nazaret téxnikasigha yardemlerde bolghanliqini tilgha élip, ularni xitay bilen bolghan iqtisadiy munasiwette kishilik hoquqqa, xelq'ara qanunlargha hörmet qilishqa chaqirghan.

Bu qétimqi yighin'gha qatnashqan d u q programma yétekchisi pitér irwén qurultay re'isining Uyghurlar mesilisini mundaq muhim bir yighinda otturigha qoyghanliqining zor ehmiyetlik ish bolghanliqini tekitlidi. U mundaq dédi: "Nurghunlighan döletler xitayni eng chong bazar dep qarighanliqi üchün xitay bilen bolghan tijariy munasiwetke alahide köngül bölüp kelgen idi. Xitaygha meblegh salghan gherb shirketliri ezeldin Uyghurlar uchrawatqan zulumlargha nezer sélipmu qoymighan. Jaza lagérliri mesilisi otturigha chiqqandin kéyinmu nurghunlighan shirketler héch ishtin xewiri yoqtek qulaqlirini yopuruwalghan idi. Bügün dolqun eysa ependi 3 milyondin artuq Uyghurning insaniy heq-hoquqlirining jaza lagérlirida depsende qiliniwatqanliqini, gherb soda shirketlirining emdi közini échishi lazimliqini, xitayning sherqiy türkistandiki zulum-sitemlirige shérik bolmasliqini otturigha qoyup küchlük diqqet qozghidi. Menche, bu sada köpligen tijaret organlirining qulaqlirigha yétidu."

D u q xizmetchi xadimi zumret tursun xanim özining b d t da ötküzülgen bu yighinlardin alghan tesiratlirini qisqiche bayan qilip ötti.

D u q re'isi dolqun eysa ependi 24-noyabir kanadada chaqirilghan "Xalifaks xelq'ara xewpsizlik munbiri" yighinini axirlashturup, 25-noyabir küni jenwege yétip kelgen idi. U shu küni shiwétsariyening döletlik radiyo-téléwiziye qanilining neq meydan ziyariti qobul qilip jaza lagérliri toghrisida melumat bergen. Bu programma shu künila SRF qanilida tarqitilghan.

Toluq bet