Насир: «уйғурдин хәвәрсиз дуняға уйғурни билдүрәй дәймән!»

Мухбиримиз әзиз
2019-12-03
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Лондон шәһиридә уйғур дәвасини қиливатқан яшларниң бири насир.
Лондон шәһиридә уйғур дәвасини қиливатқан яшларниң бири насир.
Social Media

Нөвәттә уйғур җәмийити дуч келиватқан мислисиз еғир иҗтимаий паҗиәләр дунядики чоң ахбаратларда көпләп хәвәр қилинип, дунядики көплигән адаләтпәрвәр кишиләрниң һесдашлиқи вә қоллишини қолға кәлтүрүватқанлиқи мәлум. Әмма дуня уйғурниң дәрд-әләмлиридин хәвәрдар болушқа башлиған болсиму, йәнә бир қисим авамниң бу һәқтә һечнәрсә аңлимиғанлиқи бир қисим кишиләрни бу һәқтә тегишлик дәриҗидә паалийәттә болушқа үндимәктә. Әнә шу хилдики кишиләр қатарида әнглийәниң лондон шәһиридики африқилиқлар әвладидин болған мусулман яшлиридин насир вә униң достлирини көрситиш мумкин.

Әнглийәдә чоң болған насир вә униң достлири мунасивәтлик ахбарат васитилиридин уйғурлар һәққидә көплигән хәвәрләрни аңлиған вә оқуған. Әмма шуниң билән биргә улар өзлириниң әтрапидики көплигән кишиләрниң уйғурлар дуч келиватқан зор көләмлик бастуруш һәмдә милйонлиған уйғурниң лагерларға қамилишидәк етник қирғинчилиқтин қилчиму хәвәрсиз йүрүватқанлиқини байқиған. Бу уларниң уйғурларни тонуштуруш һәрикитигә атлинишидики әң муһим сәвәбләрдин болуп қалған.

Насир вә униң достлири тәшкиллигән рай синаш паалийитидә улар алди билән лондонниң ават җайлиридин бири болған ләнкәстер мәйданида содилиққа чиққан йәрлик аһалә яки башқа өткән-кәчкәнләрдин «хитай һөкүмити давам қиливатқан ербий қирғинчилиқ һәққидә немиләрни билисиз? уйғурларниң һазирқи әһвалини биләмсиз» дегән мәзмунда соаллар сориған. Әпсуски, шунчә көп кишиләрдин соралған бу соалға һечкимму «билимән» дәп җаваб берәлмигән. Шундақла буниң бәкму һәйран қаларлиқ соал икәнликини билдүргән.

Паалийәт җәрянида насир өзлири соал сориған кишиләргә америкадики тамашибинлири бирқәдәр көп болған «һазир мушу хәвәрлири» агентлиқи ишлигән уйғурлар һәққидики һөҗҗәтлик филимни көрсәткән. Аллиқачан 21 милйон қетимдин артуқ көрүлгән мәзкур филимда америкадики уйғур паалийәтчиләрдин айдин әнвәр уйғурлар дияридики лагер, лагер мәһбуслири учраватқан роһий вә җисманий қийнақлар, хитай һөкүмитиниң ислам динини қандақ хунүкләштүриватқанлиқи, ислам дини билән яки чәтәл билән бағлинишлиқ һәрқандақ паалийәтниң һәрқандақ уйғурни лагерға йоллаватқанлиқи қатарлиқ әһвалларни омумлаштуруп, америка ташқи ишлар министирлиқиниң ярдәмчи министири скот басбийниң сөзлири арқилиқ һазир аллиқачан милйонлиған уйғурниң лагерға қамилип болғанлиқини баян қилиду.

Уйғурлар һәққидики мәзкур филимни көргәнләрдин насир «уйғурлар һәққидә һазир немиләр ядиңизға келиватиду?» дәп сориғанда улар өзлириниң һәйранлиқ туйғулири, шуниңдәк 21-әсирдә йүз бериватқан бу паҗиәләрни әқлигә сиғдуралмайватқанлиқи қатарлиқларни удулла ипадилигән. «Ундақта уйғурлар һәққидә немә қилип берәләймиз?» дәп сориғанда бәзиләр бу паҗиәләрни техиму көп кишиләргә билдүрүшниң зөрүрлүкини билдүргән.

Биз насир билән алақилишип, униң немә үчүн өзи билән һечқандақ алақиси болмиған уйғурлар мәсилисигә бу қәдәр күчәп кетишиниң сәвәбини соридуқ. У өзиниң бу һәқтә ойлиғанлирини баян қилип, уйғурлар шунчә еғир бастурушқа учраватқанда дуняда йәнила шунчә көп кишиләрниң бу әһваллардин хәвәрсиз икәнликидәк аччиқ реаллиқниң өзлирини мәйданға чиқарғанлиқини билдүрди.

«Чүнки биз уйғурлар һәққидә көплигән хәвәрләрни оқудуқ. Растини десәк бизму илгири уйғурларни билмәйттуқ. Уйғурларниң һазир мушу қәдәр еғиз зулумларға учраватқанлиқидин хәвәрдар болғандин кейин биз һәйран қаларлиқ һалда уларниң мусулман болғанлиқиниң буниңға әң чоң баһанә-сәвәб болуватқанлиқини билдуқ. Бизни техиму һәйран қалдурғини шу болдики, лондон кочилиридики рай синаш паалийитимиздә биз кишиләрниң уйғурлар һәққидә һечнәрсә билмәйдиғанлиқини байқидуқ. Шундақла дәл мушу хил хәвәрсизликниң бу һәқтики пәрвасизлиққа сәвәб болуватқанлиқини һес қилдуқ. Шуңа биз мушу паалийәтни тәшкилләп, кишиләргә бу әһваллар һәққидә чүшәнчә бериш, шу арқилиқ техиму көп кишиләрни уйғурлар мәсилисигә көңүл бөлүш тоғрилиқ әнглийә һөкүмитигә бесим қилишқа чақирдуқ.»

Насирниң билдүрүшичә, у вә униң достлири давам қиливатқан уйғурларни тонутуш паалийити уйғурлар дуч келиватқан етник қирғинчилиққа қарита ислам дуняси сүкүт қиливатқан нөвәттикидәк пәвқуладдә вәзийәттә өзигә яриша қиммәткә игә икән. У гәрчә буниң билән ғайәт зор иҗтимаий тәсир пәйда қилиш мумкин, дәп қаримисиму, техиму көп кишиләрни уйғурларниң дәрдидин хәвәрдар қилиш җапа тартқанға әрзийду, дәп ишинидикән.

Мәлум болушичә, бу хилдики уйғурлар һәмдә уйғурлар дияридики лагерлар мәсилиси һәққидә авам хәлқни тәрбийәләшни өзигә халис вәзипә қиливалған ақ көңүл кишиләр һазир барғансери көпәймәктә икән. Лондондики йәһудий паалийәтчиләрдин фет андрев әнә шуларниң бири болуп, уму айлардин буян «үч милйон уйғур хитайниң лагерлириға қамалди» дегән чоң вивискини көтүргиничә лондон кочилирида, иҗтимаий таратқуларда һәмдә мәктәпләрдә уйғурлар учраватқан түрлүк зулумлар һәққидә мәлумат берип кәлмәктә икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт