“уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” америка авам палатасида мутләқ йоқури аваз билән мақуллуқтин өтти

Мухбиримиз нуриман
2021.12.08
“уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” америка авам палатасида мутләқ йоқури аваз билән мақуллуқтин өтти Америка авам палатасиниң рәиси нәнсий пелоси(Nancy Pelosi) ханим “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” гә аваз қошидиғанлиқи тоғрисида сөз қилмақта. 2021-Йили 8-декабир, вашингтон.
gov.mtopgroup.com

Хитайниң уйғурларға қаритилған еғир бастурушлириға қарши хәлқаралиқ авазлар барғансери йүксәлмәктә. 7-Дикабир күни америка авам палатасиниң рәиси нәнсий пелоси ханим, бейҗиңниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә аит мәсулийити сүрүштүридиған бир қатар қанун лайиһәлири һәққидә мәхсус баянат елан қилған иди.

Баянатта авам палатаси хитай хәлқ җумһурийити садир қилған кишилик һоқуқ дәпсәндичилики сәвәблик 1155-номурлуқ “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” билән хитайниң уйғуларға қаратмилиқ елип бериватқан ирқий қирғинчилиқ вә инсанийәткә қарши җинайәтлирини әйибләш һәққидики қарар лайиһәси вә хәлқара олимпик комитетиниң кишилик һоқуқ вәдисигә әмәл қилмиғанлиқини әйблигәнлики һәққидики қарар лайиһәсидин ибарәт бир қанун лайиһәси вә икки қарар лайиһәсини мақуллашқа тәйярлиқ қиливатқанлиқини билдүргәниди.

Америка авам палатасида авазға қоюлған “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” мутләқ юқири аваз билән мақуллуқтин өтти. 2021-Йили 8-декабир, вашингтон.
Америка авам палатасида авазға қоюлған “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” мутләқ юқири аваз билән мақуллуқтин өтти. 2021-Йили 8-декабир, вашингтон.

8-Дикабир күни нәнсий пелоси ханим мухбирларни күтивилиш йиғинда сөз қилип мундақ деди: “мән бүгүн бу йәрдә болуватқан ишлардин интайин пәхирлинимән. Авам палатаси йәнә өзиниң башламчилиқ ролини җари қилдуруп бир қатар қанун лайиһәләр арқилиқ бейҗиңға ениқ сигнал бәрди. Бейҗиңниң уйғурларға қаратмилиқ йүргүзүватқан җинайити ‛ирқий қирғинчилиқ‚ һисаблиниду. Бу чоқум дәрһал ахирлишиши керәк. Мән һәр даим дәймән, әгәр биз американиң сода мәнпәәти сәвәбидин хитайдики кишилик һоқуқни тилға алмисақ вә кишилик һоқуқни қоғдаш үчүн һәрикәт қилмисақ, биз дуняниң һәр қандақ бир йеридики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлири һәққидә сөзләйдиған әхлақий салаһийитимизни йоқтип қойимиз. Бу һәптә б д т ниң ‛ирқий қирғинчилиқниң алдини елиш әһдинамиси‚ вә ‛кишилик һоқуқ хитабнамиси‚ имзаланғанлиқиға 73 йил болди. Хитайниң дуня сода тәшкилатиға киргинигә 20 йил болған бүгүнки күндә хитай уйғурларға қарита ‛ирқий қирғинчилиқ‚ йүргүзүватиду. Бу һәптә президент байдин рәһбәрликидә демократийә бойичә дөләт башлиқлири йиғини ечилиду. Бу йиғин нәқ вақтида ечилған бир йиғин болди. Шуңа мушу пурсәттин пайдилинип, кишилик һоқуқ мәсилилирини оттуриға қойимиз. Президент даим: ‛биз даим демократийә билән мустәбитликниң арисида синаққа дуч келимиз, ‚ дәйду. Мән президентниң бу һәптә бейҗиң олимпик мусабиқисини дипломатик байқут қилғанлиқни тәбирикләймән!”

У йәнә мундақ деди: “биз тәнһәрикәтчиләрни қоллаймиз. Лекин хәлқаралиқ олимпик комититиниң ‛ирқий қирғинчилиқ‚ өткүзүватқан дөләткә һеч иш болмиғандәк муамилә қилишни чүшәнгили болмайду. Биз өткән һәптидики йиғинимизда тилға алғинимиздәк хитай хәлқ җумһурийити уйғурларни лагерларға солап, еғир қийн-қистаққа елиш, мәҗбурий әмгәккә селиш қатарлиқ наһайити еғир вәһшийликләрни йүргүзүватиду. Авам палата әзаси җим микговерн қатарлиқлар сунған ‛уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси‚ уйғур мәҗбурий әмгики арқилиқ ишләпчиқирилған мәһсулатларниң америка базириға киришини пүтүнләй чәкләйду. Бу қанун лайиһәси бизниң ишчилиримизниң мәҗбурий әмгәккә селиниватқан ишчилар билән риқабәтлишишиниң алдини алиду. Мән парламентта сунулидиған ‛ирқий қирғинчилиқ‚ һәққидики башқа қарар лайиһәлириниму қоллаймән. Башта ейтип өткинимдәк, әгәр биз сода мәнпәәти сәвәбидин хитайдики кишилик һоқуқни тилға алмисақ, кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлири һәққидә сөзләйдиған барлиқ салаһийитимизни йоқитип қойимиз.”

Бүгүн, йәни 8-декабир күни чүштин кейин америка авам палатасида авазға қоюлған “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” мутләқ юқири аваз билән мақуллуқтин өтти. Америка авам палатасиниң 428 нәпәр әзасиниң бирдәк қоллап беләт ташлиши, пәқәт бир нәпириниң қарши туруши билән мувәппәқийәтлик һалда тәстиқланди.

Америка диний әркинлик комитетиниң 2020-йили 13-март күнидики баянатиға асасланғанда, бәзи даңлиқ америка ширкәтлирини оз ичигә алған нурғун карханиларниң уйғур мәҗбурий әмгәк күчлирини ишлитишкә бивастә четишлиқ икәнлики тәкитлинип, “уйғур мәҗбури әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” америка авам вә кеңәш палаталирида сунулған. Мәзкур қанун лайиһәси америка авам палата әзаси җим микговерн билән кеңәш палата әзаси марку рубийо тәрипидин оттуриға қоюлған болуп, әгәр “уйғур мәҗбури әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” оңушлуқ мәқуллуқтин өтсә, һәрқандақ мәҗбурий әмгәккә четишлиқ мәһсулатиниң америка базириға кириши чәклинидиғанлиқи билдүрүлгән иди.

Коммунизм қурбанлири хатирә сарийи фондиниң хитай ишлири тәтқиқатчиси адриян зенизму уйғур районидики ирқий қирғинчилиқни тохтитиш үчүн “уйғур мәҗбури әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” ниң мақуллуқтин өтүшиниң интайин муһим икәнликини тәкитлигән иди.

Дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса әпәнди “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” вә башқа икки қарар лайиһәсиниң америка авам палатаси тәрипидин мақулланғанлиқи һәққидә тохтилип мундақ деди: “американиң бу қарарлири башқа димократик дөләтләрниңму американи үлгә қилип, шәрқи түркитандики мәҗбурий әмгәкни тохтитиш үчүн мушуниңға охшаш қарарлани елишида муһим рол ойнайду.”

Байден һөкүмити 6-декабир хитайниң уйғурларға йүргүзүватқан “ирқий қирғинчилиқи” сәвәблик бейҗиң қишлиқ олимпикини дипломатик байқут қилидиғанлиқини елан қилған кейин, әнгилийә, австралийә, йиңи зеландийә, литива вә канадаму бу сәпкә қетилип, 2022-йиллиқ бейҗиң қишлиқ олимпик тәнһәрикәт мусабиқисини дипломатик байқут қилидиғанлиқини җакарлиған иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.