"‍уйғур қирғинчилиқи" ни тохтиши вә мәбләғ саһиблириниң шиҗаити

Мухбиримиз әзиз
2021-04-02
Share
Америка ташқи ишлар министирлиқи "йәһудийлар өчмәнликини назарәт қилиш" гурупписиниң вәкили еллий коханим (оңдин биринчи) вә ташқи ишлар министирлиқи иқтисадий тәрәққият комитетиниң сабиқ рәиси кейс крач (оңдин иккинчи) ниң "америка пикир йетәкчилири" ақиллар мәркизи билән өткүзгән уйғур қирғинчилиқи мәркәз қилинған мәхсус муһакимисидин бир көрүнүш. 2021-Йили 25-март.
Social Media

Һәр даимқидәк дуня миқясида бу йилниң бешида "йәһудий зор қирғинчилиқи" ниң 75 йиллиқи хатирилиниватқанда бирләшкән дөләтләр тәшкилати (б д т) вә башқа хәлқаралиқ тәшкилатлар натсистларниң лагер системисида һаятидин айрилған алтә милйондин артуқ йәһудийниң һөрмитигә бу хилдики паҗиәниң қайтидин көрүлмәслики үчүн тегишлик тәдбирләрни елишқа чақириқ қилди. Әмма дәл әнә шу сөзләр болуватқанда америка һөкүмити ‍уйғур диярида давам қиливатқан мислисиз иҗтимаий паҗиәни "ирқиий қирғинчилиқ" дәп елан қилди. Бу һөкүмниң җакарлиниши әйни вақитта "әмди қайтиланмайду" дәп юқири авазда товланған тарихий шоарниң мәғлуп болғанлиқини йәнә бир қетим ашкара қилди.

Йеқинда америка ташқи ишлар министирлиқи "йәһудийлар өчмәнликини назарәт қилиш" гурупписиниң вәкили еллий коханим (Ellie Cohanim) вә ташқи ишлар министирлиқи иқтисадий тәрәққият комитетиниң сабиқ рәиси кейс крач (Keith J. Krach) Ниң "америка пикир йетәкчилири" ақиллар мәркизи билән өткүзгән мәхсус муһакимисидә бу мәсилә мәркизий тема болди.

Кейс әпәндиниң қаришичә, уйғур дияридики ирқий қирғинчилиқни тохтитишниң тунҗи қәдими алди билән мушундақ бир қабаһәтниң мәвҗутлуқини етирап қилиш икән. Дәрвәқә америкидики икки партийә тәрәпдарлири бу мәсилидә асасий җәһәттин охшаш мәвқәдә болуп, улар оттурисида уйғурлар дуч келиватқан ирқий қирғинчилиқни етирап қилишта пикир ихтилаби йоқ икән. Болупму кеңәш палата әзаси боб менандиз әпәнди "қирғинчилиққа хатимә беримиз, дәйдикәнмиз җәзмән буниңға қарши орнимиздин дәст турушимиз һәмдә һәқиқәтни сөзлишимиз лазим" дәп узун өтмәйла сабиқ ташқи ишлар министири майк помпйо вә униң орниға чиққан антони билинкен әпәндиләр бирдәк буни "ирқий қирғинчилиқ" дәп қарайдиғанлиқини билдүргән. Бу җәһәттин алғанда бу һални нөвәттә уйғур қирғинчилиқиға қарши туруштики бир муһим қәдәм, дейишкә болидикән.

Еллий ханимму бу җәһәттә мушуниңға охшап кетидиған қарашта болуп, униң пикричә уйғур қирғинчилиқиниң башлинишиға нәзәр салғанда әйни вақиттики "йәһудийлар зор қирғинчилиқи" ниң омумий җәряниға бәкму охшишип кетидиғанлиқини көрүвелиш мумкин икән. Болупму натсистлар германийәси алди билән барлиқ ахбарат вә нәшрият васитилиридин пайдилинип, йәһудийларни қурт-қоңғуз, һашарат вә чашқан дегәндәк ибариләр билән сүпәтлигән һәмдә уларниң образини дөләт миқясида хунүкләштүргәникән. Хитай компартийәсиму мушу усулни қоллинип уйғурларни "зәһәрлик өсмә", "роһий кесәллик билән чирмалған" дегәндәк сүпәтләр билән тәсвирләп, бу хил "илләтлик мәрәз" ни йоқитиш үчүн уни "түп йилтизидин қомуруп ташлаш, мәңгү көклийәлмәс қиливетиш" дегәндәк чариларни оттуриға қойған. Әмдиликтә юқири пәллигә чиқиватқан қабаһәтләр болса қирғинчилиқниң тарихтики изналирини қайтидин кишиләр өңидә заһир қилмақта икән.

Кейис әпәндиниң қаришичә, бу җәһәттә америка авам палатасиниң рәиси нәнсий пелосиниң сөзлири америка һөкүмити үчүн өлчәмлик үлгә болуши лазим икән. Болупму униң "әгәр америка һөкүмити сода ишлиридики мәнпәәтни көзләп нөвәттә хитай һөкүмити садир қиливатқан һәқләр дәпсәндичиликигә қарши сөз қилмиса у һалда бизниң бу һәқтә сөз қилғудәк һечқандақ әхлақий нопузимиз қалмайду" дегән сөзлири билән авам палата әзаси майкил мәкколниң "биз хитай дөлити иҗра қиливатқан мәдәнийәт қирғинчилиқиға көзимизни парқиритип қарап олтурсақ бизниң бу сүкүтимиз маһийәттә ашу қирғинчилиққа шерик болғанлиққа баравәр болуп қалиду" дегән сөзлири дәл мушу нуқтиға қаритилғаникән. Әнә шу хил "қирғинчилиққа шерик болуп қелиш" һадисиси нөвәттә америка сода саһәсидики мәбләғ салғучи ширкәтләр вә шәхсләрниң уйғур дияридики мәҗбурий әмгәк һалқилири билән четишлиқ тәминат зәнҗиригә бағлинип қелишида өз әксини тапмақта икән. .

Кейис әпәнди бу җәһәттә алаһидә тәкитлигән йәнә бир нуқта өткән нәччә он йилдин буян уйғур диярида давам қиливатқан зулумларға дуня җамаитиниң сүкүттә туруши, шуниңдәк бу җайдики зулумниң әмдиликтә ирқий қирғинчилиққа айлинип кәткәнлики мәлум болуватқандиму мәбләғ селиш ширкәтлири, банкилар дегәнләрниң пенсийә фонди, алий мәктәпләрниң запас мәблиғи қатарлиқ ғайәт зор сандики җуғланмини хитайға пай мәблиғи қилип селиши болмақтикән. Униң қаришичә, бу хил мәбләғ селиш маһийәттә уйғурларни қириватқан хитай һөкүмитигә васитилик һалда ярдәм бәргәнлик болуп, бу уларниң һәммиси риайә қилишқа тегишлик болған иҗтимаий мәҗбурийәткә хилап қилмишлар икән. Әмма бәзиләрниң буни "сода җәһәттики муамилиниң еһтияҗи" дейиш арқилиқ хитай компартийәсигә тизлиниватқанлиқи буниңдики көп қатламлиқ амилларни техиму ашкара намаян қилмақта икән. Әмма буниңдики әң муһим амил бу мәбләғ ширкәтлирини маңдуруватқан америка пуқралириниң хитайда мәвҗут болмиған йүксәк инсанийлиқ роһини җари қилдуруши, "америка пуқраси" дегән намға чушлуқ иш қилиши һесаблиндикән.

Муһакиминиң ахирида ирқий қирғинчилиқ йүз бериватқанда буни тохтитиш үчүн алди билән америка мәбләғ ширкәтлириниң өз әхлақий мәҗбурийитини ада қилишиниң нәқәдәр муһимлиқи тәкитлинип "инсанийәт җәмийити бир қетимлиқ зор қирғинчилиқниң көрүлүшини тосуп қелишқа қадир болалмиған. Әмди униң иккинчиси башланған икән уни җәзмән тосуп қелишимиз лазим. Һелиһәм техи униң вақти өтмиди" дегән хуласә чиқирилди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт