Алмутада уйғур рәссаминиң «йолвас хәттатлиқи» намидики көргәзмиси ечилди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2019-03-13
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Рәссам абдукерим әйса әпәнди(оңда) өз көргәзмисидә.  2019-Йил 7-март, алмута.
Рәссам абдукерим әйса әпәнди(оңда) өз көргәзмисидә. 2019-Йил 7-март, алмута.
RFA/Oyghan

Мәлумки, өткән әсирниң 80-йиллиридин буян қазақистан, шундақла оттура асияниң қирғизистан, өзбекистан җумһурийәтлири һәмдә русийә федератсийәсиниң санкитпетербург шәһиридики уйғур рәссамлири өз иҗадийәтлири билән уйғур тәсвирий сәнитиниң раваҗлинишиға асаслиқ төһпә қошуп кәлмәктә. Улар дуняниң һәр қайси мәмликәтлиридә өзлириниң йәккә көргәзмилирини уюштуруп, уйғур миллий тәсвирий сәнитини башқа хәлқләргә кәң көләмдә тонуштурмақта.

Әнә шуларниң бири, қазақистандики рәссамларниң пешқәдәм вәкиллиридин бири абдукерим әйсаниң йәккә көргәзмиси 7-мартта алмутадики қастейеф намидики мәмликәтлик сәнәт музейида ечилди. «Йолвас хәттатлиқи» дәп аталған мәзкур көргәзмә абдукерим әйса туғулғанлиқиниң 70 йиллиқиға беғишланған болуп, униңда рәссамниң һәр хил йилларда сизған 60 тин ошуқ әсәрлири қоюлған. Көргәзмигә зиялийлар, рәссамлар, юрт-җамаәтчилик, яшлар қатнашти.

Игилишимизчә, қазақистан вә уйғур тәсвирий сәнитидә абдукерим әйса «йолвас хәттатлиқи» дәп аталған сәнәт йөнилишиниң аптори сүпитидә тонулған. Бу алаһидә ишләп чиқилған бәдиий услуб болуп, шәрқниң қәдимий образ символи билән заманиви ипадиләшниң ярқин көрүнүшини бирләштүридикән.

Радийомиз зияритини қобул қилған рәссам, қазақистан баш бинакарлиқ-қурулуш академийәсиниң профессори әркин зулпиқарофниң пикричә, абдукерим әйсаниң «йолвас хәттатлиқи» мавзуси тәсвирий сәнәттә наһайити аз учрайдиған тәсвирләш йөнилиши болуп, униң өзигә хас алаһидиликлири мәвҗут икән. У мундақ деди: «абдукерим әйса бу аталғуни өткән әсирниң 90-йиллири бәлгилигән иди. Шуниңдин башлап таки 2010-йилғичә у мушу йөнилиштә ишлиди. Әнә шу вақитта униң иҗадийитидә бурулуш йүз берип, йеңи дәвр башланди. Шуниңдин кейин униң әсәрлиридә йолвас әмәс, бәлки абстракт образлар пәйда болушқа башлиди. Униң әсәрлири билән тонушқан тәсвирий сәнәт мухлислириниң бәзилири йәнә шу йолвас образиниң давамини көрсә, иккинчи бирлири йеңи туйғуларни һес қилди. Бу, әлвәттә қизиқарлиқ нәрсә. Униң әсәрлиридики көрүнүшләрниң мәзмуни техиму чоңқурлишип, пәлсәпиви сирларни өз ичигә алған. Бу қетимда көргәзмигә қоюлған әсәрләр тамашибинларға шу тәрипи билән қаттиқ тәсир қилғанлиқини байқашқа болиду. Абдукерим әйсаниң иҗадийитидики йолвас образи уйғурларниң өтмүш тарихи биләнму зич бағланған. Униң һазирқи әсәрлиридиму шинҗаң-уйғур аптоном районида йүз бериватқан вәқәләрниң көрүнүшлири өз ипадисини тапти. Мәсилән, чақниң образида хәлқниң еғир әһвали, көч тарихи тәсвирләнгән. Әлвәттә, абдукерим әйса у биринчидин уйғур миллитиниң рәссами, андин қалса һазирқи заманниң әң ярқин рәссамлириниң биридур».

Зияритимизни қобул қилған «дуня арт» һазирқи заман сәнәт көргәзмиханисиниң мудири, сәнәтшунаслиқ пәнлириниң кандидат доктори һакимҗан гулийефниң ейтишичә, һазир қазақистанда көпинчә совет дәвридә тәрбийәләнгән рәссамлар билән бир қатарда мустәқил қазақистанда өсүп йетилгән нузугум самийева, гүзәл закирова, венера ваҗитова, муниса гулийева қатарлиқ яш рәссамлар иҗад қилидикән. Улар қазақистан вә башқиму мәмликәтләрдә өз көргәзмилирини уюштуруп, кәң даиридә тонулмақта. Һакимҗан гулийеф мундақ деди: «бултур күздә нузугум самийеваниң көргәзмиси ечилди. Униңға рәссамниң ахирқи йиллири ишлигән әсәрлири қоюлди. Шундақла гүзәл закированиң алмутада чоң көргәзмиси ечилди. Көргәзмигә униң йипәк йоли саяһитидә алған тәсиратлири тоғрилиқ әсәрлири қоюлди. Йеқинда болса һашим қурбаноф өзи устазлиқ қиливатқан сәнәт институтиниң бир топ муәллимлири билән көргәзмә ачти. Бу институтта наһайити көп уйғур балилири оқуйду.»

Һакимҗан гулийеф қазақистан рәссамлириниң қирғизистан вә өзбекистандики уйғур рәссамлири билән алақисиниң илгирикидәк, йәни совет дәвридикидәк болмисиму, шу алақиләрни сақлап қелишқа тиришиватқанлиқини оттуриға қоюп, йәнә мундақ деди: «өзбекистанда атақлиқ рәссамлар леким ибраһимоф, өмәрҗан мәңсүроф уйғур мавзусиға беғишланған әсәрлирини яритиватиду. Қирғизистанда сабит бабаҗаноф, мәсилән, бултур өзбекистанда көргәзмисини көрсәтти. Шәрқий түркистан билән алақимиз бурун яхши иди. Кейинки йиллири алақимиз үзүлди. У яқта рәссамлиримиз әмгәк қиливатамду я қилмайватамду? вәтәндә болуватқан әһвални һәммимиз билимиз. Һеч қандақ хәвәр яки алақә йоқ».

Һакимҗан гулийеф өзи көп йиллардин буян рәһбәрлик қилип келиватқан «дуня арт» һазирқи заман сәнәт көргәзмиханиси әтрапиға топланған уйғур рәссамлириниң һәр йили пиланлиқ рәвиштә паалийәт елип бериватқанлиқини тәкитлиди. Униң ейтишичә, болупму яш рәссамларни тәрбийәләш җиддий мәсилиләрниң бири болуп, буниң үчүн оқуш орунлири билән зич мунасивәт орнитишқа алаһидә әһмийәт берилмәктә.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт