Йопурға наһийәсиниң мәхпий доклати: «‹үч хил күч' билән елишишиниң һәқиқәтәнму қейинлиқини чүшәндуқ»

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2019-09-16
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Йопурға наһийисиниң «америка әркин асия радиосиниң наһийәмиздики ‹үч хил кишиләр' тоғрулуқ хәвәр тарқитип пәйда қилған яман тәсири үстидә ойлиниш» намлиқ мәхпий доклати.
Йопурға наһийисиниң «америка әркин асия радиосиниң наһийәмиздики ‹үч хил кишиләр' тоғрулуқ хәвәр тарқитип пәйда қилған яман тәсири үстидә ойлиниш» намлиқ мәхпий доклати.
Photo: RFA

Йопурға наһийәлик парткомниң әркин асия радийоси һәққидә қәшқәр вилайәтлик парткомға йоллиған мәхпий доклатидин ашкарилинишичә, қәшқәр вилайитидә 2016‏-йилниң ахири хитайчә «дуәнтоңлйән» дәп аталған «чәтәл билән алақә үзүш» намида хизмәт долқуни қозғалған. Бу долқунда чәтәлдики уйғурлар юртиға қайтишқа қистилиш билән бирликтә қәшқәрдә «иккини қилмаслиқ» бәлгилимиси, йәни «чәтәлдин кәлгән телефонни қәтий алмаслиқ, уқушмай елип қалған тәқдирдә һеч немә демәслик» бәлгилимиси иҗра қилинған. Бир қатар инчикә вә қаттиқ тәдбирләр биләнму әркин асия радийосиниң зияритини тосалмиғанлиқи шикайәт қилинған мәзкур доклатта аталмиш «‹үч хил күч' ләр билән елишишниң һәқиқәтәнму қийин вә мурәккәплики» тәкитләнгән.

Йопурға наһийәсиниң мәзкур мәхпий доклатидин вә илгири игиләнгән бир қисим хәвәрлиримиздин мәлум болушичә, қәшқәрдә 2016 ‏-йили вә 2017 ‏-йиллири хитайчә «дуәнтоңлйән» дәп аталған «чәтәл билән алақә үзүш» хизмәт долқуни қозғалған. Бу долқунда даириләр чәтәлдики уйғурларни қайтуруп әкелишкә җиддий һәрикәт қилиш билән бирликтә қәшқәрдә чәтәлдә туғқини бар кишиләрни уруқ-туғқанлириниң қилмишлири һәққидә сораққа тартқан.

Хәвәр архиплиримиздин мәлум болушичә, йопурғидики даириләр 2016 ‏-йилниң ахирида мисирда оқуватқан йопурғулуқ бир оқуғучиниң йәкшәнбә базардики навай дадиси билән акисини шу чағда «деһқанлар қанун мәктипи» дәп аталған аталмиш «тәрбийәләш мәркизи» гә соливалған. Доклаттин мәлум болушичә, даириләр мәзкур хизмәт долқунида дәсләптә чәтәлдин кәлгән телефонға қандақ җаваб бериш һәққидә мәхсус қолланма тарқатқан вә қолланмида чәтәлдин кәлгән телефонға берилидиған әң қисқа җаваб әстә қаларлиқ вә баян қилишқа асан җүмлиләр билән түзүп чиқилған вә хадимларға ядилитилған. Мана бу мәзгилдики ениқлашлиримиз давамида йопурғида 12 яшлиқ һәзирити ели өмәрниң (паспорттики исми әмрулла) мисиридин қайтип кәлгәндин кейин нәзәрбәнд астиға елинғанлиқи, дадиси вә бәш тағисиниң 7 йиллиқтин юқири кесиветилгәнлики ашкариланған иди.

Мәхпий доклатта дейилишичә, «мәзкур қолланма асасий қатламларда өйму-өй вә ишханиму-ишхана кәңри тарқитилған болсиму, хадим вә аһалиләр йәнила бихудлуқ қилип, дүшмән күчләрниң қилтиқиға дәссәштин вә дөләт мәхпийәтликлирини ашкарилаштин сақлиналмиған.» Даириләр шуниңдин кейин қәшқәр вилайитидә «иккини қәтий қилмаслиқ» бәлгилимиси, йәни «чәтәлдин кәлгән вә натонуш телефонларни қәтий алмаслиқ; уқушмай елип қалса һечнемә демәслик» һәққидә бәлгилимә чиқарған.

Хәвәр архиплиримиздин мәлум болушичә, йопурға һәққидә 2017 ‏-вә 2018 ‏-йиллири радийомизда 11 парчә хәвәр ишләнгән. Буларниң көпинчиси лагерға алақидар болуп, хәвәрләрдин биридә гүлнар әмәт исимлик 19 яшлиқ бир қизниң түркийәдики һәдиси дилбәр әмәт билән алақиләшкәнлики үчүн бешиға қара халта кийдүрүлүп, лагерға әкетилгәнлики паш қилинған иди.

Аһалиләрниң «көз билән көргили болидиған чеграни тонуялиған билән көз билән көргили болмайдиған чеграни туниялмайдиғанлиқи» тилға елинған мәзкур доклатта дейилишичә, йәкшәнбә базардики 80 яшлиқ бовайни там бесивелип өлүш вәқәси һәққидики хәвиримиз елан қилинғандин кейин йопурға наһийәлик партком, 4 хизмәт гурупписи тәшкилләп, йопурға йәкшәнбә базардики чәтәлгә чиқип кәлгән вә чәтәлдә туғқини барлардин 171 аилини кечә-күндүз зиярәт қилип тәкшүрүш елип барған вә уларға чәтәл билән алақини үзүл-кесил үзүш һәққидә идийәви хизмәт ишлигән. Улар йәкшәнбә базардики тор қолланған 364 аилә, өй телефони қолланған 328 аилә вә ишхана телефони қолланған 107 ‏идарә-җәмийәтниң 3 айлиқ телефон хатирисини тәкшүрүп чиққан вә бу телефонлардин 3 йилдин артуқ қолланған барлиқ телефонларниң номурлири өзгәртиветилгән.

Мәзкур мәхпий доклатта даириләр әркин асия радийосиниң зияритини тосуп болалмиғанлиқи һәққидики тәсиратини баян қилип, бу әһвалда «үч хил күч» билән елишишниң һәқиқәтәнму қийин вә мурәккәп икәнликини тонуп йәткәнликини тәкитлигән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт