Қазақистан уйғур тиятири йеңи сәнәт программилирини “анархан” дин башлиди

“анархан” драмисидин көрүнүш. 2020-Йил 28-ноябир, алмута.

Дунядики әң кона кәспий уйғур тиятири һесаблинидиған қазақистан җумһурийәтлик уйғур тиятири корона вируси мәзгилидә бихәтәрликни күчәйткән асаста өзиниң 87-йилилиқ драма вә консерт паалийәтлирини башлиди. Улар буни 1930-йилларда орундалған уйғур классик драмиси- “анархан” ни орундаштин башлиди.

Мәлумки, мушу йили әтияз пәслидә дуняға тарқалған корона вируси вабасиниң техиму күчийиши сәвәбидин башқа мәмликәтләр билән бир қатарда қазақистандиму бихәтәрлик чарилири көрүлүшкә башлиғаниди. Пүткүл мәмликәт бойичә дәсләптә пәвқуладдә һаләтниң, андин карантин тәртипиниң елан қилиниши җәмийәтниң һәр хил саһәлиригә, аһалиниң турмуш-тирикчиликигә өзиниң қаттиқ тәсирини йәткүзди. Бу өз нөвитидә уйғурлар һаятиғиму бәзи қийинчилиқларни елип кәлгәниди. Җүмлидин һәр йили өзиниң йеңи мәвсумини ечип, миңлиған тамашибинларни уйғур миллий сәнитиниң бай мираси билән тонуштуруп келиватқан қуддус ғоҗамяроф намидики дөләт академийәлик уйғур музикилиқ комедийә тиятириму бу йилқи мәвсумини, йәни бу йиллиқ сәнәт программилири әнә шу бихәтәрлик чарилирини қаттиқ сақлиған һалда башлашқа мәҗбур болди. Тиятирниң бу йилқи йеңи 87-мәвсуми 28-ноябир башланди.

Шу мунасивәт билән биз тиятир рәһбәрликини зиярәт қилип, тиятирниң бүгүнки әһвалидин хәвәр таптуқ.

Радийомиз зияритини қобул қилған тиятир мудири савутҗан сонуроф әпәнди икки йерим йилдин буян тиятир бинасида чоң ремонт ишлириниң йүргүзүлүп, мушу йеқинда тамалиғанлиқини оттуриға қоюп, мундақ деди: “биз тиятирни ваба сәвәбидин йәнә йепилип қалмисун дәп, сәл алдирап ачтуқ. Лекин тиятир ремонти 95 пирсәнт түгиди. Бизниң асасий көңүл бөлгән йеримиз сәһнә вә тамашибин олтуридиған зал болди. Шуниң үчүн биз лайиһә қурулғандәк тиятирни ясап чиқтуқ. Тиятирға һөкүмәттин наһайити җиқ мәбләғ бөлүнди. Лекин 2014-йили бир доллар 150 тәңгә болған болса, һазир 400 нәччигә чиқти. Лекин биз шу йили сориған ақчидин чәткә чиқмай, шуни йәткүзүп, тиятиримизни пүттүрүвалдуқ. Мениң биринчи хушал болған йерим мушу”.

У ремонт башланғандила тиятир мудириниң орунбасари лавазимида болуп, пүткүл ремонт ишлирини өзи башқурғанлиқини тәкитлиди вә барлиқ тамашибинлар, пүткүл уйғурлар намидин мәмликәт рәһбәрликигә миннәтдарлиқини билдүрди.

Савутҗан сонуроф тиятир мәвсуми башлансиму, әмма бихәтәрлик чарилириниң қәтий сақлинидиғанлиқини оттуриға қойди.

У сәнәтхумар уйғур тамашибинлири үчүн бу йили, йәни тиятир қурулған 87-йилида көрситидиған программилар һәққидә тохтилип, йәнә мундақ деди: “тиятир шәхсий бир адәмниң әмәс, тиятир у хәлқниң. Бизниң һөкүмәтниң қиливатқан һәммә ғәмхорлуқи хәлқ үчүн. Мана бүгүн үчинчи күн ‛анархан‚ классик, музикилиқ драма билән өтмүшимизни көрситиватимиз. Чүнки ‛анархан‚ тиятиримизни биринчи қетим башлиған әсиримиз. Мушу йилниң ахириғичә һәр шәнбә вә йәкшәнбә оюнлар болиду.”

Зияритимизни қобул қилған уйғур тиятириниң бәдиий рәһбири мурат әхмәдийеф әпәнди һазирқи вақитта тиятирда ишләватқан артисларниң кәспий маһарити һәққидә тохтилип, мундақ деди: “1960-йиллири тиятирда 75-80 пирсәнт артислар һәммиси тиятир институтини түгәтмигән, мәхсус оқумиған адәмләр ишләтти. Бирақ уларниң һәммиси туғма талантлиқ иди. Улар тиятирға болған муһәббити арқилиқ көтүрүлүп кәткән. Һазирқи вақитта артислиримиз пүткүл 100 пирсәнт дегүдәк алий билимлик. Әң төвән дегәндә, сазәндиләр музика мәктипини пүттүргәнләр. Әнә шу йеңи кәлгән балилар, мән бәдиий рәһбәр ретидә ейталишим мумкин, уларниң һәммиси талантлиқ. Улар тиятирда ишләп, сөйүмлүк артис дәриҗилиригә йәткән акилиримизниң, һәдилиримизниң орунлирини игилиди, дәп очуқ ейталаймән”.

Мурат әхмәдийеф яшларниң даим издинип, өзлириниң кәспий маһаритини көтүрүшкә тиришиватқанлиқини алаһидә тәкитлиди. У йәнә кадир мәсилисиниңму йолға қоюлғанлиқини билдүрди. Униң ейтишичә, һазир алмута шәһиридики чайковский намидики музика мәктипидә вә шундақла җүргенеф намидики сәнәт академийәсидә билим еливатқан уйғур қиз-йигитлири уйғур тиятириниң келәчики үчүн хизмәт қилидикән.

Мәлум болушичә, уйғур тиятири 1934-йили “көк көңләкләр” бәдиий һәвәскарлар гурупписиниң паалийити асасида вуҗудқа кәлгәникән. Шуниңдин буян көплигән атақлиқ артислар, композиторлар, сазәндиләр, нахшичилар, уссулчилар йетилип чиқип, уларниң бәзилири қазақистан хәлқ артиси, қазақистанниң хизмәт көрсәткән артиси, қазақистан җумһурийитиниң хизмәт көрсәткән сәнәт әрбаби дегәнгә охшаш юқири атақларға еришкән.

Қазақистан җумһурийәтлик уйғур тиятири һәр йил өзиниң шу йили орундайдиған драма, консерт вә башқа паалийәт пиланлирини елан қилидиған болуп, бу адәттә тиятирниң йеңи мәвсуминиң башлиниши дәп атилиду. Бу тиятир һазирғичә “анархан”, “ғәрб-сәнәм” қатарлиқ классик әсәрләрни вә башқа йүзлигән һәр хил мавзудики драма әсәрлирини һәм консертларни орундиди.