Yawropa parlaméntida "Uyghurlar üchün sözleng!" seperwerliki pa'aliyiti qozghalghan

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2020-09-16
Share
Anna-FOTYGA-anna-fotuga.jpg Yawropa ittipaqidiki yawropa konsérwatiplar we islahatchilar partiyesining mu'awin re'isi, ilgiri polshaning tashqi ishlar ministiri bolghan anna fotuga(Anna Fotyga) xanim.
fotyga.pl

Yawropa ittipaqidiki yawropa konsériwatiplar we islahatchilar partiyesi "Uyghurlar üchün sözleng!" seperwerliki pa'aliyitini qanat yaydurmaqta.

Yawropa ittipaqidiki yawropa konsériwatiplar we islahatchilar partiyisi (ERK) Yéqinda "Uyghurlar üchün sözleng!" seperwerliki pa'aliyitini qozghighan bolup, bu pa'aliyet yawropa parlaméntidiki köp qisim parlamént ezalirining diqqitige ulashqan.

"Uyghurlar üchün sözleng!" seperwerliki pa'aliyitining tüp meqsiti yawropa ittipaqidin Uyghurlar üstidin étnik basturush élip bériwatqan xitaygha qarshi emeliy jaza tedbirlirini yolgha qoyushni telep qilish bolup, buningda xitay kommunistik partiyesi, uning rehberliri we Uyghurlarni basturushta mes'uliyiti bolghan xitay emeldarliri nishan qilin'ghan. Yawropa konsériwatiplar we islahatchilar partiyesi bu meqsetni emelge ashurush üchün yawropa ittipaqidiki barliq parlamént ezalirini özlirining "Uyghurlar üchün sözleng!" chaqiriqigha awaz qoshushni telep qilghan.

Yawropa konsériwatiplar we islahatchilar partiyesi yawropa parlaménti, yawropa kéngishi, yawropa komissiyoni, herqaysi komitétlar we shimaliy atlantik okyan ehdi teshkilati qatarliq yawropa ittipaqining aliy hoquq organlirida 40 tin artuq ezasi bolghan yawropa ittipaqidiki 7 chong partiyening biri hésablinidiken.

Yawropa konsériwatiplar we islahatchilar partiyesi özining partiye tor sehipiside sherqiy türkistanning ay-yultuzluq kök bayriqini simwol ornida qollinip turup, "Uyghurlar üchün sözleng!" dégen téma astida mexsus bir sehipe qurghan. Bu yerde simwol ornida qollinilghan kök bayraqning kölenggisi astigha jaza lagérlirining körünüshliri singdürülgen.

D u q re'isi dolqun eysa ependining bildürüshiche, "Uyghurlar üchün sözleng!" namliq bu pa'aliyet bügün yalghuz yawropa konsériwatiplar we islahatchilar partiyesining pa'aliyiti bolupla qalmay, yawropa parlaméntidiki bashqa partiye-goruhlarningmu pa'aliyitige aylinishqa bashlighan. U sözide mezkur pa'aliyetni qanat yayduruwatqan partiye bilen d u q ning yéqindin alaqide boluwatqanliqini tekitlidi.

Mezkur partiyening mu'awin re'isi, ilgiri polshaning tashqi ishlar ministiri bolghan anna fotuga xanimning bu yil 7-ayda "Uyghurlar üchün sözleng!" seperwerliki pa'aliyitini qanat yaydurushtin ilgiri élan qilghan "Biz némishqa Uyghurlar üchün sözleymiz?" namliq chaqiriqta mundaq déyilgen: "Biz-yawrupa konsériwatiplar we islahatchilar partiyesi parlamént ezalirigha 'Uyghurlar üchün sözleng' dégen chaqiriq bésilghan maskilarni tarqattuq. Shuning bilen birge, biz yene yawropa kéngishi rehberlirige ochuq xet yézip, yawropa ittipaqining xitaygha qarshi qet'iy meydanini ipadilep, Uyghurlarni qoghdishi lazimliqini, Uyghurlarning ötken birqanche yilda izchil halda éghir basturushlarning qurbanigha aylan'ghanliqini tekitliduq."

Anna fotuga xanim bu ochuq xette Uyghurlargha ige chiqish mesilisi tilgha élinsa, bezi parlamént ezalirining ötken yili ilham toxtigha bérilgen "Saxarof mukapati" ni eslitip ötidighanliqini eskertip: "Bu hergiz yéterlik emes, biz Uyghur xelqi üchün téximu köp ishlarni qilip bérishimiz lazim," deydu. U yawropa parlaméntidiki hemrahliri bilen özlirining yawropa ittipaqini "Shinjangda yüz bériwatqan kishilik hoquq depsendichilikliri tüpeyli xitay kommunistik partiyesige qarita emeliy jazalash tedbirlirini yolgha qoyush" qa chaqirghanliqini tilgha alidu. U yene mundaq bayanlargha orun béridu: "Shinjangning weziyiti kishini chöchütidu. Köz aldimizda 2 milyondin artuq Uyghur musulmanliri yighiwélish lagérlirigha qamaldi. Xitay kommunistik partiyesi buni 'ma'arip bilen terbiyilesh mu'essesi' dep atimaqta. Emma ashkarilan'ghan süretler bu jayning égiz tamlargha ornitilghan sim tosuqlar bilen qorshalghan, qoralliq saqchilarning nazariti astidiki türme ikenlikini körsetmekte."

D u q re'isi dolqun eysa ependi bu heqte toxtalghanda, "Uyghurlar üchün sözleng!" pa'aliyitige zor hesse qoshuwatqan anna fotuga xanimning yawropa ittipaqida belgilik tesiri bolghan bir siyasiy shexs ikenlikini tilgha aldi.

Yawropa konsériwatiplar we islahatchilar partiyesining "Uyghurlar üchün sözleng!" seperwerliki pa'aliyitining chaqiriqida Uyghurlarning kishilik heq-hoquqlirining tarixta misli körülmigen derijide tajawuzchiliqqa uchrawatqanliqi, Uyghurlarning dunyada eng éghir basturushqa duch kéliwatqan bir xelq bolup qalghanliqi izahlan'ghan.

Chaqiriqta mundaq déyilgen: "Uyghurlarning kishilik heq-hoquqliri köp xil usullarda depsende qilinmaqta. Ularning diniy murasimlargha qatnishishigha yol qoyulmaydu, namaz oqushliri cheklinidu, özining tilida sözlishige, özlirining musulmanche yémekliklerni yéyishige, bir yerge jughlinishigha yol qoyulmaydu."

Chaqiriqta Uyghurlar uchrawatqan yuqiri bésimliq nazaret sistémisi, Uyghur perzentlirining ata-aniliridin ayriwétilish mesilisi, jaza lagérliridiki türlük zulumlar, 5 mingdin artuq meschitning chéqiwétilgenliki, ayallarning tughmasliq opératsiyesige mejburliniwatqanliqi, Uyghurlarning zamaniwi qul ornida ishlitiliwatqanliqi qatarliqlar tilgha élinip: "Shinjang Uyghur aptonom rayonida yüz bériwatqan hadisilerning irqiy, medeniyet qirghinchiliq bolmasliqi mumkin emes. Hazir yawropa ittipaqining jarangliq sada bilen téximu köp ishlarni qilidighan waqti keldi. Ötken yili ilham toxtigha 'saxarof mukapati' ni bergendin buyan yawropa ittipaqi Uyghurlarni qollaydighan héchqandaq bir heriket bilen shughullinip baqmidi," déyilgen.

Mezkur pa'aliyetning chaqiriqida amérikaning "Uyghur kishilik hoquq siyasiti qanuni" ni qobul qilip ülge yaratqanliqi, yawropa ittipaqining amérika, yéngi zélandiye, awstraliye, teywen we en'gliye bilen bir septe turup xitayning mes'uliyitini sürüshtürüshi lazimliqimu sherhiyilen'gen. Chaqiriqta "Eger biz héchqandaq bir heriket qollanmisaq, kelgüside hergizmu kishilik hoquqning qoghdighuchisi dep qaralmaymiz. Yawropa ittipaqi xitay bilen bolghan munasiwette choqum téximu keskin bir pozitsiye qollinishi lazim," déyilgen.

D u q ning re'is wekili, "Sherqiy türkistan ölimalar birliki" ning mu'awin re'isi turghunjan alawudun ependi bu toghrisida pikir bayan qilghanda, "Uyghurlar üchün sözleng!" seperwerliki pa'aliyitining muhajirettiki Uyghurlarni köp xursen qilidighanliqini eskertti.

"Uyghurlar üchün sözleng!" seperwerliki pa'aliyitini uyushturghan yawropa konsériwatiplar we islahatchilar partiyesi "Pakitlarning Uyghurlar üchün sözleydighan waqitning alliqachan kelgenlikini ispatlap bériwatqanliqini" ilgiri sürgen bolup, ular yawropa parlaménti ezalirini "Awazsiz qalghan Uyghurlarning awazi bolush" qa chaqirghan. Ular yene "Uyghurlar üchün sözleng!" chaqiriqi bésilghan maskilarni tarqitish, yawropa parlaménti ezalirigha ochuq mektuplar yollash, yawropa kéngishi we komissiyonigha xetler yézish arqiliq xitayni ünüm béridighan yéngiche bir jaza tedbirliri bilen jazalashqa ündep kelmekte iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.