Уйғурлар билән хитайлар оттурисида тунҗи қетим хәлқара муназирә йиғини өткүзүлди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021-04-26
Share
Уйғурлар билән хитайлар оттурисида тунҗи қетим хәлқара муназирә йиғини өткүзүлди Тор арқилиқ өткүзүлгән "уйғурлар билән хитайларниң хәлқара муназирә йиғини" дин көрүнүш. 2021-Йили 22-апрел.
RFA/Erkin Tarim

22-Апрел күни "уйғурлар билән хитайларниң хәлқара муназирә йиғини" өткүзүлди.

Тор арқилиқ өткүзүлгән вә үч саәт давамлашқан йиғинға дуня уйғур қурултийиниң муавин рәиси доктор әркин әкрәм билән хәлқара қәләмкәшләр җәмийити тинчлиқ комитетиниң муавин рәиси ляв тйәнчи ханим риясәтчилик қилди. Доктор әркин әкрәм әпәнди уйғур тилида қисқичә ечилиш нутуқи сөзлигәндин кейин, йиғин риясәтчиси ляв тйәнчи ханим ечилиш сөзи сөзләп мундақ деди: "биз бүгүн чақирған ‹уйғурлар билән хитайларниң хәлқара муназирә йиғини' миңҗиң телевизийәси арқилиқ нәқ мәйдандин тарқитиливатиду. Бизни қоллиған телевизийәгә көп рәһмәт ейтимиз. Бүгүнки бу йиғинға дуняниң һәр қайсий җайлиридин көп сандики қиммәтлик сиясийонлар, мутәхәссисләр иштирак қилмақта. Әң муһими бу қетимқи йиғинни дуня уйғур қурултийи уюштурған болғачқа көп санда уйғурлар сөз қилмақчи. Мәсилән, д у қ рәиси долқун әйса, муавин рәиси доктор әркин әкрәм қатарлиқ рәһбәрләр сөз қилмақчи. Хитайлардинму муһим мутәхәссисләр, журналистлар вә кишилик һоқуқ паалийәтчилири, тәйвәнлик парламент әзалириму нутуқ сөзлимәкчи. Әң муһими әнгилийәлик парламент әзаси нусрәт ғәни ханимму сөзлимәкчи. Демәк, бу қетимқи йиғин дуняниң һәр қайсий дөләтлиридики нурғун муһим шәхисләрниң қоллап қувәтлишигә еришти."

Тор арқилиқ өткүзүлгән

Йиғин риясәтчиси ляв тйәнчи ханим ечилиш сөзидә хитайниң уйғурларға ирқий қирғинчилиқ қиливатқанлиқини баян қилип мундақ деди: "2020-йили елан қилинған кишилик һоқуқ доклатида хитай коммунист партийәсиниң шәрқий түркистанда кишилик һоқуқни еғир дәриҗидә дәпсәндә қиливатқанлиқи көрситилгән. Лекин коммунист партийәсиниң башқа милләтләргә бундақ сиясәт елип бериши йеңи бир иш әмәс. Хитай компартийәси өз миллитидин болған хоңкоңлуқларғиму мушундақ бастуруш сиясити елип бериватиду. Хитай компартийәси тәйвән үчүнму бүйүк бир хәвп пәйда қилмақта. 21-Әсирдә хитайниң бундақ сиясәт елип бериши дуня тинчлиқи үчүнму хәвп пәйда қилмақта. Америка, канада, голландийә вә әнгилийә буни ирқий қирғинчилиқ дәп бекитти. Мениңчә, бу тоғра аталғу."

Арқидин д у қ ниң рәиси долқун әйса әпәнди, әнгилийә парламент әзаси нусрәт ғәни ханим, америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң комиссари нурий түркәл әпәнди, тәйвәнниң германийәдә турушлуқ баш вакаләтчиси шйе җивей әпәнди қатарлиқлар сөз қилди. Тәйвән парламент әзаси лин чуйин ханим һазир уйғур хәлқиниң хитай коммунистлириниң ирқий қирғинчилиқиға учраватқанлиқини, тәйвәнликләрму хитайниң зиянкәшликигә учриған бир хәлқ болуш сүпити билән уйғурларни қоллайдиғанлиқини, уйғурларни қоллаш үчүн 23-апрел күни тәйвән парламентида "уйғур достлуқ гурупписи" ни қурғанлиқини тәкитлиди. Тәйвән парламент әзаси ләй шяңлиң ханим нутуқида хитай коммунистлириниң тәйвән үчүнму әң зор хәвп икәнликини, шуңа уйғур, тибәт, хоңкоң вә тәйвәнликләр әркинлик, дәмократийә үчүн ортақ күрәш қилиши керәкликини тәкитлиди. Арқидин авустралйә, японийә вә бәзи явропа дөләтлиридин бәзи сиясийонлар һәмдә демократийәни яқлайдиған хитайлар сөз қилип, хитай хәвпини вә униң уйғурларға елип бериватқан зулумни аңлатти.

"уйғурлар билән хитайларниң хәлқара муназирә йиғини" да 1989-йили тийәнәнмен оқуғучилар һәрикитиниң лидерлиридин болған өркәш дөләт билән ваң дән, германийәдики тәһдит астидики хәлқләрни қоғдаш тәшкилатиниң мәсули җасна каусәвик ханим, уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рушән аббас ханимларму сөз қилди.

Йиғин ахирлашқандин кейин зияритимизни қобул қилған д у қ рәиси долқун әйса әпәнди уйғур мәсилиси хәлқаралашқан бир пәйттә бундақ бир йиғинни чақириштики мәқсәтлирини баян қилип өтти.

Д у қ ниң муавин рәиси доктор әркин әкрәм әпәнди чәт әлдики хитайлар билән уйғур вәкиллири оттурисида өткүзүлгән бу йиғинни қисқичә 3 маддида хуласлап өтти.

Доктор әркин әкрәм уйғурлар билән хитай оттурисидики мәсилиләрни бир йиғин биләнла һәл қилғили болмайдиғанлиқини, бундақ йиғинларниң бундин кейинму чақирилиши керәкликини баян қилди.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди д у қ уюштурған "уйғурлар билән хитайларниң хәлқара муназирә йиғини" ниң яхши бир башланғуч болғанлиқини баян қилди.

Игилинишичә, бу йиғин муһаҗирәттики уйғурлар билән хитайлар оттурисида өткүзүлгән тунҗи қетимлиқ йиғин икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт