Түрмидә җаза өтәватқан икки оғлиға буйрулған җәриманини төлийәлмигән навай мәмтимин ясин тутқун қилинған

Вашингтондин мухбиримиз шөһрәт һошур тәйярлиди
2024.06.05
Хитайниң аталмиш “милләтләр иттипақлиқи асасидики қурбан һейт” тәшвиқати ялғанчилиқ билән әйибләнди Қәшқәр конашәһәрдә коча чарлаватқан хитай сақчилири. 2021-Йили 4-май.
REUTERS

Вәзийәттин хәвәрдар кишиләрдин бириниң инкас қилишичә, хотән наһийә базирида навайлиқ билән тирикчилик қиливатқан 70 яшлиқ мәмтимин ясин өткән чаршәнбә күни сәһәрдә навайлиқ қиливатқан дукинидин тутуп кетилгән. Инкаста дейилишичә, мәмтимин ясин, түрмидә җаза өтәватқан икки оғлиға буйрулған җәриманә пулини төлийәлмигәнлики үчүн тутулған. Хотән наһийәлик сот мәһкимиси хадими, мәмтимин ясинниң тутқунда икәнликини дәлилләш билән бирликтә, униң пулни сүрүштә қилип барған сот хадимлири билән ғәвғалашқанлиқи үчүн тутқун қилинғанлиқини ашкарилиди.

Өткән һәптидики ениқлашлиримиздин мәлум болушичә, нөвәттә уйғур елидики түрмиләрдә мәһбуслар һөкүмнамисидә бекитилгән “иштирап” йәни җәриманини төләшкә қизиқтурулуватқан болуп, әгәр бу пул актипчанлиқ билән төләнсә уларниң җаза муддити түгигән һаман чиқип кетәләйдиғанлиқи яки муддитиниң бирнәччә йил қисқартилидиғанлиқи тәшвиқ қилинмақтикән.

Мәлумки бу җәриманә гәрчә мәһбусларға қоюлған болсиму, улар түрмидә җаза өтәватқан болғачқа, бу пулни униң аилә-тавабиати төләшкә мәҗбур болған. Әмма җәриманә соммиси бәк юқири болғачқа, униң үстигә төләнгән тәқдирдиму, җаза муддитидә көзгә көрүнәрлик төвәнләш болмайдиған болғачқа, техиму муһими мәһбус аилә-тавабиатлириниң иқтисадий әһвалиму чағлиқ болғачқа, түрмә даирилиниң мәзкур қизиқтуруши мәһбус аилә-тавабиатлирини һәрикәткә кәлтүрәлмигән. Дейилишичә, бу пул түрмигә әмәс сотқа тапшурулидикән; сотниң мәхсус иҗраий бөлүми бу пулни йиғишқа мәсул икән.

Хитайниң җинайи ишлар қанунидики алақидар маддиларда шәрһлинишичә, сот мәһкимиси мәһбус аилилириниң иқтисадий әһвалида азрақ яхшилиниш барлиқини сезип қалса, мәһбусқа пичилған җәриманини йиғишқа дәрһал һәрикәт қилидикән.

Вәзийәттин хәвәрдар кишиниң инкасида дейилишичә, навай мәмтимин ясин, йешиниң чоңийип қалғанлиқи вә саламәтликиниң начарлашқанлиқи сәвәблик икки оғли тутулуштин бурунла тиҗарәттин тохтиғаникән. Әмма кейинки мәзгилләрдә тирикчилик вә давалиниш еһтияҗи билән дуканни қайта ачқан. Бир мәзгил содиси ақмиған мәмтимин ясин йеқинқи айларда кона херидарлириниң топлиниши вә җамаәтниң һесдашлиқи билән тиҗаритидә бираз илгириләш болған. Әмма бу илгириләш гәрчә өзидин ешинғудәк дәриҗидә, болупму 150 миң йүән җәриманини төлигүдәк дәриҗидә болмиған болсиму, сот хадимлириниң диққитидин қачмиған вә улар җәриманини дәрһал төлитиш үчүн мәмтимин ясинни издәп келишкә башлиған. У, ахирида алақидар хадимларға өзиниң бу пулни төләшкә қадир әмәсликини кесип ейтқандин кейин, хадимлар уни ялған сөзләватиду дәп қарап, сорақ қилиш үчүн елип кәткән. Мәмтимин ясин сорақтин қайтип кәлмигән, униң дукиниму та бүгүнгә қәдәр ечилмиған. Бу әһваллардин униң нөвәттә тутқунда икәнлики мәлум болған.

Хотән вилайәтлик сот хадими, әгәр җәриманә пулини төлигүдәк әһвалда туруп төлимисә, мәһбус аилилиригә мәмури җаза берилиш еһтимали барлиқини оттуриға қойди. Әмма, мәмтимин ясинниң нөвәттә, нәдә тутуп турулғанлиқи вә мәмури җазаниң конкрет немә болидиғанлиқи һәққидә мәлумат берәлмиди.

Телефонимизни қобул қилған хотән наһийәлик сот хадими, хитайда җәриманә пулни төлийәлмигәнлики үчүн тутуп кетилидиған иш болмайдиғанлиқини илгири сүрүп, бизгә кәлгән инкасниң ялған икәнликини баян қилди. Биз тутқунниң исим-фамилиси қатарлиқ кимлики учурлирини тилға алғинимиздин кейин, у мәмтимин ясинниң пулни сүрүштә қилип барған сот иҗраийә хадимлириға өктәмлик қилғанлиқи вә аваричилик туғдурғанлиқини үчүн қанунни иҗра қилишқа тосқунлуқ қилиш сәвәблик тутулғанлиқини ашкарилиди. Бу иҗраға тосқунлуқ қилған мәмтимин ясин үчүн мәмури җаза берилгәнлики, қисқа муддәт тутуп турулғандин кейин қоюп берилидиғанлиқини илгири сүрди.

Материялларда көрситилишичә, мәмури җаза 15 күндин 6 айға қәдәр нәзәрбәнд қилиш яки тутуп туруш болуп, мәмтимин ясинниң қамақханида йәнә қанчилик тутуп турулидиғанлиқи һазирчә мәлум әмәс.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.