Kent saqchisi: "'diniy esebiyler' ning destidin ahalilerning 'essalamu eleykum' déyishke we du'a qilishqimu rayi yoq"

Muxbirimiz shöhret hoshur
2021-04-19
Share
Xitay Uyghur rayonida Xitay da'irilirining Uyghurlargha qaratqan türlük bésimi we diniy étiqad cheklimiliri Uyghurlarni chüshkünleshtürmekte. 2009-Yili 17-iyul, ürümchi.
AFP

Toqquzaqtiki ramizan belgilimiliri heqqide muxbirimizgha melumat bergen kent saqchisi bu nahiyede bu yil gerche ilgirikidek ramizan cheklmisi yolgha qoyulmighan we roza tutush erkinliki barliqi bildürülgen bolsimu, emma ahaliler atalmish "Diniy esebiyler" térighan awarchiliqtin bizar bolghanliqi üchün tamaqtin kéyin du'a qilish we körüshkende "Essalamu'eleykum" dep salamlishish qatarliq eqelliy qa'idilerdinmu rayi yan'ghanliqini ilgiri sürdi. Doktor qahar barat ependi Uyghur élida ramizan heqqide shu'ar néme bolsa bolsun, ijra'atlarning diniy heq-hoquqni depsende qilish mahiyitide dawam qiliwatqanliqini tekitlidi.

Xitay da'iriliri Uyghurlarning bu yil ramizan mezgilidimu yillardikige oxshashla diniy heq-hoquqliridin toluq behriman boluwatqanliqi we dexli-terüzsiz halda diniy ibadetlirini ada qiliwatqanliqini bazargha salmaqta. Emma muhajirettiki Uyghur pa'aliyetchiliri bolsa Uyghurlarning bu yil ramizannimu adettin tashqiri bixeterlik tedbirliri destidin wehime ichide ötküzüwatqanliqini ilgiri sürmekte.

Téléfonimizni qobul qilghan bezi saqchi xadimliri öz tewelikliride ramizanning normal kétiwatqanliqini tilgha alghan bolsimu, emma ularning köpinchisi ramizan tedbirliri heqqide éghiz échishtin özlirini qachurdi.

Yillardin béri öz tewelikide aktip xizmet qilip kéliwatqan bir kent saqchisining bildürishiche, gerche da'iriler bu yil ramizan cheklimisini ilgiriki yillardikidek qattiq tekitlimigen, hetta ahalilerning roza tutush erkinliki barliqini éghizlirigha élishqan bolsimu, emma u özining yenila ilgiriki aditi boyiche ahalilerning roza tutuwatqan yaki tutmaywatqanliqini közitishni dawamlashturghan. Ilgiriki "Diniy esebiylik" ke qarshi tedbir we qa'ide-tüzümlerning yürikige ornap ketkenlikini bayan qilghan bu xadim, "Diniy esebiylik" ning tekrar yamrap ketmesliki üchün, da'irlerdin buyruq kütmestin nazaretni dawamlashturghanliqi we ramizan bashlan'ghandin buyan özide rozi tutqanliqi gumani tughulghan bir kishi üstidin yuqurigha melumat tapshurghanliqini ashkarilidi. Uning déyishiche, bu xil atalmish angliqliq özige oxshash saqchi xadimliridila emes, belki adettiki puqralardimu omumlashqan. Shunga gerche da'iriler hazirgha qeder birer éniq cheklime buyruqi chiqarmighan bolsimu, peqet éhtiyat yüzisidin, yeni "Diniy esebiyler" sépige chétilip qalmasliq üchün tamaqtin kéyin du'a qilish aditidinmu omumiyyüzlük waz kechken. U yene ilgiriki yillarda Uyghur a'ililirige kirginide dastixan üstide jama'etke egiship du'agha qol kötürgen bezi xitay kadirlarning emdilikte özlirini du'a qilghanlarni tizimlashqa buyrighanliqini ashkarilidi. U yene merkiziy xelq radiyo istansisi we téléwiziye istansilirining Uyghurche anglitishidimu ilgiri riyasetchining gepni "Essalamu eleykum" bilen bashlaydighanliqini eskertip, yene shu atalmish "Diniy esebiy" lerning destdin merkezdin kentke qeder, pütün idare-jem'iyet we shexslerning diniy tüsi qoyuq bolghan atalghularni qollinishtin waz kechkenlikini özining shexsiy tesirati süpitide otturigha qoydi.

Bu xadim yene diniy tüsi qoyuq isimlarning hélihem cheklimide ikenliki, gerche mehellide eslidiki 12 meschittin birsi qépqalghan we uning ishiki ochuq bolsimu, emma uninggha kishilerning kirip chiqiwatqanliqidin xewiri yoqluqini éytti.

Yuqiriqi uchurlar heqqide pikir bayan qilighan doktor qahar barat ependi Uyghur élida ramizan heqqide shu'ar we chaqiriqlar néme bolushidin qet'iynezer, ijra'atlarning oxshashla diniy heq-hoquqlarni depsende qilish mahiyitide dawam qiliwatqanliqi tekitlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet