Ғулҗа қарадөңдә ачлиққа бәрдашлиқ берәлмәй қамални бөсүп кочиға чиққан 617 киши тутқун қилинған

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2022.09.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Ғулҗа қарадөңдә ачлиққа бәрдашлиқ берәлмәй қамални бөсүп кочиға чиққан 617 киши тутқун қилинған Ғулҗадики аһалиләрниң қамал мәзгилидә ачлиқ кризисиға дуч кәлгәнлики үчүн наразилиқ билдүрмәктә. 2022-Йили сентәбир.
Social Media/Tiktok

Иҗтимаий таратқулардики учурлардин мәлум болушичә, ғулҗада қамал 40 күндин ешиши билән йәрлик аһалиләр дуч кәлгән ачарчилиқ кризиси йәнә бир балдақ йоқури өрлигән. Нәтиҗидә ғулҗа шәһириниң қарадөң қатарлиқ йеза вә коча башқармилиридики бир қисим аһалиләр қамални бөсүп кочиларға чиққан. Мухбиримизниң мана бу вәзийәт һәққидә елип барған телефон зиярәтлири давамида, йеңиһаят сақчиханиси 11-сентәбир, йәни йәкшәнбә күни кочиға чиққанларниң тутқун қилинғанлиқини ашкарилиди. Қарадөң йезисидики бир кәнт сақчиси, қарадөң бойичә 617 кишиниң тутулғанлиқи, буларниң көпинчисиниң яш-өсмүрләр икәнликини дәлиллиди.

Инкаслардин паш болушичә, лагер вә түрмиләр сәвәблик асаслиқ әмгәк күчлиридин айрилип қалған ғулҗадики йәрлик аһалиләр, бу қетимқи қамал кәлтүрүп чиқарған ачарчилиқ кризисигә бәрдашлиқ беришкә аҗизлиқ қилған. Нәтиҗидә бир қисим җайларда өлүм-йетим вәқәлири келип чиққан. Бир қисим аһалиләр өзлири дуч кәлгән бу һаятий тәһдиткә қарита наразилиқ һессиятини вә пикирлирини ипадиләшкә башлиған, болупму ушшақ тиҗарәткә тайинип тирикчилик қилип келиватқан ғулҗа шәһиридики бир қисим уйғурлар, өйлиридә йетип ачлиқтин өлүшни әмәс, бәлки қамални бөсүп кочиға чиқиш вә җанлирини сақлап қелиш йолини таллиған.

Уйғур районида ирқий қирғинчилиқ давам қиливатқан бир вәзийәттә хәтәргә тәвәккүл қилған бу кишиләрниң ақивитини ениқлаш үчүн биз ғулҗадики алақидар идарә органларға телефон қилдуқ. Телефонимизни қобул қилған ғулҗа шәһәр йеңиһаят сақчиханисиниң бир хадими, 11-сентәбир, йәни йәкшәнбә күни кочиға чиққанларниң қандақ бир тәрәп қилинғанлиқи һәққидики соалимизға җавабән, уларниң тутулғанлиқи вә чоқум тутулуши керәкликини баян қилди. Биз униңдин йеңиһаят йезисидин тутулғанларниң санини сориғинимизда, у бу ениқ санни дело биҗиргичиләрниң билидиғанлиқини ейтти. Биз униңдин тутқунларниң қәйәрдә тутуп туруливатқанлиқини сориғинимизда, у кимликимизни айдиңлаштуралмиғанлиқи үчүн бу һәқтә җаваб берәлмәйдиғанлиқини баян қилиш арқилиқ, әһвалниң “дөләт мәхпийәтлики” гә ятидиғанлиқини ишарәтлиди.

Иҗтимаий таратқуларда ғулҗа қарадөң мәһәллисидин башқа йәнә қаравай мәһәллисидки аһалиләрниңму кочиларға чиққанлиқи хәвәр қилинған, әмма йеңиһаят йезисидин кочиға чиққанлар һәққидә учур йоқ иди. Мәзкур хадимниң дәлиллиши билән иҗтимаий таратқулардики учурларниң ачлиқ кризисигә дуч кәлгән вә бу сәвәбтин кочиға чиққанларниң пәқәтла аз бир қисмини әкс әттүридиғанлиқи билинмәктә.

Биз арқидин ғулҗа шәһәрлик сақчи идариси қоманданлиқ мәркизигә телефон қилип, 11-сентәбир (йәкшәнбә) күни қамални бөсүп кочиға чиққанларниң әһвали һәққидә мәлумат соридуқ. Нөвәтчи, кочиға чиққанларниң қандақ бир тәрәп қилинғанлиқи һәққидики соалимизға җавабән, бу һәқтә алақидар орунлардин мәлумат елишимиз керәкликини баян қилди. Биз униңдин кочиға чиққанларниң омумий сани һәққидә мәлумат соридуқ. У, бу һәқтә сақчи идарисиниң алақидар хадимлирида мәлумат барлиқини, шундақла бу тоғрилиқ тордиму учур барлиқини баян қилди.

Һалбуки, 11-сентәбир, йәни төнүгүн сақчи даирилири тарқатқан бир учурда, ғулҗа шәһиридә қамални бузған пәқәт икки кишиниң 5 күнлүктин тохтитип қоюш җазасиға учриғанлиқи, буларниң бири хитай, йәнә бириниң уйғур икәнлики қәйт қилинған иди. Муһаҗирәттики уйғурлар өзлириниң иҗтимаий таратқуларға язған инкаслирида, бу учурниң пәқәт тәшвиқат мәқсити үчүн тарқитилғанлиқи вә реаллиқини әкс әттүрмәйдиғанлиқини билдүрүшкән; җазаланғучиларниң чоқум буниңдин көп икәнликини вә уларниң мутләқ көп қисминиң уйғур болуш еһтималлиқини илгири сүрүшкән иди. Мәзкур сақчи хадими бу һәқтә йәниму илгириләп сориған соаллиримизға җавабән, дело турғузуш ишини асасий қатламдики сақчиханиларниң қилидиғанлиқини вә шулардин әһвал игилишимиз керәкликини билдүрди. У зияритимиз давамида баштин-ахир ғулҗа шәһиридә қамални бөсүп кочиға чиққанларниң тутқун қилинғанлиқини инкар қилмиди.

Биз ахирида аһалилири кочиға чиққанлиқини ениқ болған қарадөңдики бир кәнт сақчиханисиға телефон қилдуқ. Сақчи хадими дәсләптә аһалиләрниң қамал мәзгилидә һечқандақ қейинчлиққа йолуқмиғанлиқини билдүргән болсиму, әмма арқидин соалимизға җавабән кочиға чиққанларниң көпичисиниң аздурулған яш-өсмүрләр икәнликини, уларниң сорақ давамида пушайман қилғанлиқини билдүргәнликини тилға алди. У қарадөң йезиси бойичә җәмий 617 нәпәр кишиниң тутқунда икәнликини дәлиллиди.

Материйлларда көрситилишичә, қаридөң йезисиниң омумий нопуси 18 миң әтрапида болуп, мутләқ көп қисмини уйғурлар тәшкил қилиду. Уйғурларниң нопуси 270 миң әтрапида дәп хатириләнгән ғулҗа шәһиридә, җәмий қанчи кишиниң қамални бөсүп чиққанлиқи сәвәблик тутқун қилинғанлиқи һазирчә мәлум әмәс.

Йоқурида ғулҗада ачлиққа бәрдашлиқ берәлмәй қамални бөсүп кочиға чиққан аһалиләрниң тутқун қилинғанлиқи, нөвәттә қаридөң йезисидинла 617 кишиниң тутқунда икәнлики һәққидә аңлитиш бәрдуқ.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.