Халмурат: түркийәдин вәтән зияритигә қайтқан аялим вә балам қаримайда тутқунда

Мухбиримиз меһрибан
2019-09-16
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Түркийәдә яшаватқан халмурат идрис әпәндиниң лагерға қамалған аяли гүлзар сәләй (солдин тәрәп чәттә), һәдиси алмирә идрис (оттурида) вә униң оғли.
Түркийәдә яшаватқан халмурат идрис әпәндиниң лагерға қамалған аяли гүлзар сәләй (солдин тәрәп чәттә), һәдиси алмирә идрис (оттурида) вә униң оғли.
Photo: RFA

Йеқинқи йилларда түркийәдә узун муддәтлик иқамәт, йәни туруш рухсити билән туруватқан уйғурлар һәтта түркийә гиражданлиқидики уйғурлардин вәтән зияритигә барғанларниң хитай даирилири тәрипидин тутқун қилинип «қайта тәрбийиләш» намида лагерларға қамалғанлиқи һәққидики учурлар барғанчә көпәймәктә.

Түркийәдә узун муддәтлик иқамәт билән туруватқан халмурат идрис әпәндиниң радийомизға билдүрүшичә, униң аяли гүлзар сәләй 2016-йили 6-ай мәзгилидә еғир кесәл болуп қалған анисини ахирқи қетим көрүвелиш үчүн юрти қаримайға қайтқинида, үрүмчи айродромидила сақчилар тәрипидин тутқун қилинип, қаримайға елип кетилип лагерға қамалған.

Халмурат әпәндиниң билдүрүшичә, аяли гүлзар тутқун қилинип, 2 айдин кейин йәни 2016-йили 8-ай мәзгилидә униң қаримай шәһәрлик 2-башланғуч мәктәптә оқутқучилиқ қилидиған һәдиси алмирә идрисму, түркийәдә туруватқан ата-анисиниң пенсийә маашини әвәтип бәргини үчүнла, «чәтәлдики террорчиларға пул әвәтип бәргән» дегән җинайәт артилип тутқун қилинған. 2017-Йилдин кейин у йәнә қаримайдики уруқ-туғқанлиридин 10 нәччә кишиниң тутқун қилинип лагерға елип кетилгәнлик хәвирини алған. 

Халмурат әпәнди йәнә сүрүштүрүш арқилиқ, түркийәдә узун муддәтлик иқамәт алғандин кейин, 2016-йилниң ахир 2017-йилниң башлирида вәтән зияритигә барған уйғурларниң зор көп қисминиң тутқун қилинип, аталмиш «тәрбийиләш мәркәзлири» гә қамалғанлиқи, һәтта тутқун қилинғанлар арисида хитайға тиҗарәт қилиш үчүн барған түркийә гиражданлиқидики уйғурлардин 30 дин артуқ кишиниң барлиқидин хәвәр тапқанлиқини билдүрди.

Түркийәдики уйғурлардин адил абдуреһим әпәнди 12-сентәбир күни норвегийәдики «уйғур әдлийә архип амбири» да гуваһлиқ берип, аялиниң 2017-йили әтияз мәзгилидә ақсуда тутқун қилинип, ақсудики лагерға қамалғанлиқи, нарәсидә үч балисиниңму аталмиш ятақлиқ мәктәп намидики «балилар лагери» ға елип кетилгәнлики һәққидә гуваһлиқ бәргәниди.

Адил абдуреһим әпәндиму бүгүн радийомиз зияритини қобул қилип, өзиниң ақсудики аилисиниң тутқундики әһвали һәққидә мәлумат бәрди. У йәнә өзиниң ениқлаш арқилиқ хитай даирилири тәрипидин тутқун қилинип, лагерларға қамалған уйғурлар арисида, түркийә қатарлиқ дөләтләрниң узун муддәтлик иқамити бар бир қисим уйғурларниң, һәтта түркийә паспорти билән юртиға зиярәткә барған уйғурлардин 10 нәччә кишиниң лагерларға қамалғанлиқидин хәвәр тапқанлиқини билдүрди.

У баянида түркийәдики бир қисим уйғурлар, туғқанлириниң хитай зиярити мәзгилидә тутқун қилинғанлиқ әһвалини вә бәзи түркийә гиражданлири уйғурларниң тутқун қилинғанлиқини түркийәдики уйғур тәшкилатлири вә мунасивәтлик һөкүмәт органлириға инкас қилип, ярдәм тәләп қилған болсиму, әмма улардин өзлириниң тутқундики уруқ-туғқанлириниң әһвалини сүрүштә қилиш тоғрисида қанаәтлинәрлик җаваб алалмиғанлиқини билдүрди.

Биз, түркийә ташқи ишлар министирлиқи яки түркийәниң хитайдики әлчиханисиниң, түркийәдин хитай зияритигә барғанда «қайта тәрбийиләш» намида тутқун қилинип, лагерларға қамалған кишиләрниң вәзийитигә болған инкасини билиш үчүн телефон қилдуқ. Әмма қилған телефонлиримиз телефон җавабсиз қалди.

Түркийәниң америка пайтәхти вашингтондики әлчиханисиға телефон қилип, чәтәлләргә зиярәткә барған түркийә пуқралири өз барған дөләтләрдә аваричиликкә йолуқса түркийә һөкүмитиниң уларға қандақ ярдәм беридиғанлиқини сориғинимизда, бу хадим аввал әһвалниң тәпсилатни елхәт арқилиқ әлчиханиға мәлум қилиш керәкликини билдүрди.

Андин бу хадимдин, йеқиндин буян хитай зияритигә барған бир қисим түркийә пуқралириниң тутқун қилинип лагерға елип кетилгәнлики һәққидә учур алғанлиқимизни вә бундақ әһвалдики түркийә пуқралириниң әлчиханидин қандақ ярдәм тәләп қилса болидиғанлиқини сориғинимизда, бу аял хадим, әлчиханиниң телефонида пәқәт виза бериш қатарлиқ ишлар һәққидики мәсилиләрни сорашқа болидиғанлиқини тәкитләп, өзиниң бундақ сәзгүр сиясий мәсилиләргә телефонда җаваб берәлмәйдиғанлиқини билдүрди.

Юқириқи аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт