"Uyghur sot kollégiyesi" ning guwahliq anglash yighini resmi bashlandi

Muxbirimiz nur'iman
2021-06-04
Share
"Uyghur sot kollégiyesi" 4-iyun tunji qétimliq guwahliq anglash yighinini london waqti chüshtin burun sa'et toqquzda bashlidi. 2021-Yili 4-iyun. London, en'gliye.
AFP

En'gliyening london shehiride dangliq kishilik hoquq adwokati jéffiriy nayis bashchiliqida qurulghan "Uyghur sot kollégiyesi" bu yil 10-may küni 4-iyundin 7-iyun'ghiche guwahliq anglash yighini ötküzülidighanliqi heqqide bayanat élan qilghan idi.

Uyghur-Tribunal-Omerbek-Ali.jpg
Lagér shahidi ömer bék'ali "Uyghur sot kollégiyesi" ning tunji qétimliq guwahliq anglash yighinida guwahliq bermekte. 2021-Yili 4-iyun. London, en'gliye.

Mezkur sot kollégiyesi bügün, yeni 4-iyun tunji qétimliq guwahliq anglash yighinini london waqti chüshtin burun sa'et toqquzda bashlidi. Yighin küntertipi boyiche 4-iyun küni lagér shahitliridin qelbinur sidiq, ömer bék'ali, sayragül sawutbay, a'ilisi heqqide guwahliq bergen patigül talip, norwégiyede qurulghan "Uyghur edliye arxip ambiri" ning xadimi mu'etter élqut, dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa, "Qaraqash tizimliki" ni ashkarilighan asiye abdul'ehed we amérikada oqughanliqi we öz millitining tilini qoghdash üchün mektep achqanliqi seweblik "Siyasiy jinayetchi" dep qarilip türmige solan'ghan abduweli ayup hemde jorji washin'gton uniwérsitétining proféssori, "Uyghurlargha échilghan urush" namliq kitabning aptori shan robértis qatarliqlar guwahliq berdi.

Uyghur-Tribunal-Kelbinur-Sidiq.jpg
Lagér shahidi qelbinur sidiq "Uyghur sot kollégiyesi" ning tunji qétimliq guwahliq anglash yighinida guwahliq bermekte. 2021-Yili 4-iyun. London, en'gliye.

"Uyghur sot kollégiyesi" ning yighin heqqidiki bayanatida körsitilishiche, "Uyghur sot kollégiyesi" ning meqsiti xitay hökümitining Uyghurlargha qaritilghan kishilik hoquq depsendichiliklirige da'itr toplan'ghan delil-ispatlar we bu qétim ötküzülidighan guwahliq anglash yighindiki guwahchilarning guwahliqigha asasen xitay hökümitining "Irqiy qirghinchiliq" jinayiti üstidin qarar chiqirish iken.

Yighin'gha "Uyghur sot kollégiyesi" ning qurghuchisi, dangliq kishilik hoquq adwokati jéffiriy nayis riyasetchilik qildi. Adwokat jéffiriy nays ilgiri sabiq yuguslawiye fédératsiyesi bilen kéyinche sérbiye jumhuriyitining sabiq prézidénti bolghan slobodan miloshéwichni balqan urushida peyda qilghan paji'eliri seweblik xelq'ara jinayi ishlar sotida jawabkarliqqa tartilishida yétekchilik rol oynighan dangliq sotchi bolup, u shundin béri xelq'aradiki kishilik hoquq depsendichiliki mesililiri we shundaqla insaniyetke qarshi ishliniwatqan jinayetler mesiliside mutexessisleshken kishi dep qarilip kelmektiken.

Jéfféri nayis ichilish sözide mundaq dédi: "Méning isimim jéfféri nayis, men 'Uyghur sot kollégiyesi' heqqidiki bir qanche nuqta heqqide texminen 25 minut etrapida söz qilmaqchi. 'Uyghur sot kollégiyesi' bügün tunji qitim amma bilen yüz körüshti. Bu guwahliq anglash 7-iyun künigiche jem'i 4 kün dawam qilidu. Ikkinchi qétimliq töt künlük ispat anglash yighini 10-séntebir ötküzülidu. Guwahchilar teminligen matériyallarni aldin oqup chiqtuq. Aldin oqush jeryanida bu teminligen ispatlar arqiliq 'irqiy qirghinchiliq' yürgüzülüwatamdu, kishilik hoquq depsendichiliki qanchilik éghir, dégendek su'allirimizgha jawab tépishqa tirishtuq. Biz sot mehkimisige oxshash höküm chiqarmaymiz. Biz ispatlargha asaslinip turup qanunda déyilgen boyiche, peqet yéterlik ispatlargha érishkende andin axirqi qararni chiqirimiz."

Lagér shahitliri özlirining yighin'gha qatnishish üchün yolgha chiqqanda xitay terepning tehditlirige uchirighanliqni, lékin yenila "Uyghur sot kollégiyesi" de guwahliq bérishni tallighanliqini éytip ötüshti.

Uyghur aptonum rayonluq da'iriler 25-may küni béyjingda mexsus axbarat élan qilish yighini chaqirip, qelbinur sidiq, ömer bék'ali, sayragül sawutbay, zumret dawut, gülbahar jélilowa qatarliq lagér shahitlirigha hujum qilghan idi.

Yuqirida tilgha élip ötken lagér shahitlirining mezkur kollégiyede bergen guwahliqlirining mezmuni radiyomiz ilgiriki programmilirida tepsiliy anglatqan mezmun bilen oxshash bolghachqa, bu pirogrmmimizda tepsiliy toxtalmaymiz.

Lagér shahitliri guwahliqlirini anglatqandin kiyin, kollégiyening ezaliri bolghan adwokatlar shahitlar sözligen ispatlar arisda özliri gumanlan'ghan nuqtilar heqqide nahayiti inchike su'allarni soridi. Adwokatlarning sorighan su'alliridin ularning özliri éytqandek terepsiz ikenlikini körüwalghili bolidu.

"Uyghur edliye arxip ambiri" xadimi mu'etter élqut xanim özliri biwasite yaki wasitilik usulda toplighan lagérgha we türmige solan'ghan kishilerning arxipi heqqide doklat berdi. Adwokatlar toplan'ghan arxiplarning ishenchlik derijisi heqqide nurghun su'allarni otturigha qoyushti. Mu'etter élqut xanim xitaydin biwasite uchur élishning qiyinliqi, shunga muhajirette yashawatqan Uyghurlardin eng ishenchlik melumatlarni özlirining ixtiyarliqi bilen toplighanliqini bildürdi.

Jorji washin'gton uniwérsitétining proféssori, "Uyghurlargha échilghan urush" namliq kitabning aptori shan robértis ependi Uyghurlarning tarixtin buyanqi iztiraplirini künimizdiki ehwalgha baghlap turup, xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan zulumlirining mahiyitini échip berdi.

"Qaraqash tizimliki" ning xelq'aragha ashkarilinishida hel qilighuch rol oynighan asiye abdul'ehed xanim özige kelgen ölüm tehditlirigimu pisent qilmay heqiqetni ashkarilashta ching turghanliqni, xitayning yalghan'gha chiqirishqa urun'ghan u tizimlikni yalghandin yasap chiqishning mumkin emeslikini tekitlidi.

Abduweli ayup ependi ana tilini qoghdash bedilige 18 ay türmide yétish jeryani we uningdin kiyinki özinng körgenlirini anglitish arqiliq shi jinping éytqan Uyghurlargha "Qilchimu rehim qilmasliq" buyruqini yene bir qétim yorutup berdi.

"Uyghur sot kollégiyesi" ning tunji qétimliq guwahliq anglash yighinining birinchi küni mushu yerde ayaghlashti. Etiki, yeni 5-iyun künidiki guwahliq anglash yighini yene oxshash waqitta, en'gliye waqti chüshtin burun sa'et toqquzda bashlinidiken.

Radiyomizmu bu guwahliq anglash yighinini neq meydandin ulap tarqitishni dawamlashturidu. Radiyomizning ijtima'iy taratqu betlirige diqqet bergeysizler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet