Dangliq naxshichi xaluq lewent: "Sherqiy türkistanliq qérindashlirimgha bundin kéyinmu yardem bérimen!"

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-05-15
Élxet
Pikir
Share
Print
Türkiyede tonulghan naxshichi xaluq lewent ependi.
Türkiyede tonulghan naxshichi xaluq lewent ependi.
Social Media

Türkiyede tonulghan naxshichi xaluq lewent ependige türkiyediki xitayperes bezi kishiler twittér arqiliq özige hujum qilip: "Sherqiy türkistan dep bir yer yoq, shinjang bar" dep inkas yazghan. Xaluq lewent ependi bu twittér uchurigha: "Bezi kishiler méni xitaygha bérip, u yerde zulumning bar-yoqluqini neq jayida körüp kel, deptu. Bolidu, men baray, lékin xitay hökümiti 25 a'ile Uyghurni türkiyege élip kélishimge ruxset qilsa, men choqum barimen!" dep jawab yazghan.

Xaluq lewent ependi türkiyede we dunyaning her qaysi jayliridiki yoqsul kishilerge yardem qilish meqsiti bilen "Ahbab", yeni "Dost" namida jem'iyet qurup, türkiyening 81 wilayitining köpide shöbilirini échip, namrat a'ilelerge yardem qilip kelgen. U 2 yildin buyan türkiyege yéngi köchüp kelgen shundaqla maddiy jehettin qiyinchiliqqa uchrawatqan Uyghur a'ililergimu yardem qilghan. U 9-may küni bu heqte twittérgha: "Sherqiy türkistandin kelgen qérindashlirimizgha yardem qolimizni sunuwatimiz," dégen uchurni yézip tarqatqandin kéyin, xitaypereslerning hujumgha uchrighan. U eng axirida "Sherqiy türkistanliq qérindashlirimgha yardem bérishni dawamlashturimiz, arqimizgha chékinmeymiz," dégen sözlerni yézip tarqatqan.

Dangliq naxshichi xaluq lewent ependining bu twittér uchurlirigha türkiyediki ijtima'iy taratqular, tor gézitlirimu orun bergen. Biz bu heqte téximu tepsiliy melumat igilesh üchün xaluq lewent ependige téléfon qilghinimizda uning katipi müge xanim téléfonimizni élip, mundaq dédi: "Men telipinglarni xaluq lewent ependige yetküzüp qoyay. Téléfon nomiringiznimu bérip qoyay, eger u waqit chiqiralisa sizge téléfon qilsun, bolamdu?" dédi.

Naxshichi xaluq lewent ependining ikki yildin buyan Uyghur mesilisini, bolupmu Uyghur diyaridiki jaza lagérliri mesilisini otturigha qoyup kélishining sewebi zadi néme, bu némining béshariti? enqerediki hajettepe uniwérsitétining tarix oqutquchisi, Uyghur tetqiqati institutining mudiri doktor erkin ekrem ependi naxshichi xaluq lewent ependi adalet tuyghusigha ige kishi bolghachqa Uyghurlarning derdini otturigha qoyup, yardemge mohtaj Uyghurlargha xeyrxahliq qiliwatqanliqini bayan qildi.

Doktor erkin ekrem ependi xaluq lewent ependidek jem'iyette tonulghan shexslerning Uyghur mesilisini kötürüp chiqishining bu mesilini küntertipke élip kélishte shundaqla türkiyediki siyasetchilerge tesir körsitishte paydiliq bolidighanliqini bildürdi.

Uyghur diyaridiki lagérlar mesilisi we milyonlighan kishilerning lagérlargha qamilishi türkiyediki tonulghan kishilerning diqqitini tartip kelmekte. Hazirghiche türkiyede tonulghan 3 neper sen'etchi we 1 putbolchi Uyghur mesilisige qarita ijtima'iy taratqularda pikir bayan qilip, awamning diqqitini qozghidi. Bularning ichidin tonulghan naxshichi xaluq lewent ependi izchil halda Uyghurlar mesilisini otturigha qoyup kelmekte.

Uyghur akadémiyesi xitay tetqiqat institutining mudiri ferhat qurban tengritaghli ependi jem'iyettiki tonulghan shexslerning Uyghur mesilisige arilishishining ünümi zor bolidighanliqini, Uyghurlarning öz mesililirini bundaq kishilerge anglitish üchün tirishishi kéreklikini tekitlidi.

Bundin 25 yil burun türkiyening tonulghan naxshichisi barish mancho ependimu Uyghurlar mesilisini otturigha qoyghan idi. U 1999-yili késel sewebi bilen wapat bolghandin kéyin türkiyediki tonulghan sen'etkarlar ichide uzun yillarghiche Uyghur mesilisini otturigha qoyghanlar bolmighan idi. Sherqiy türkistan weqpining sabiq bash katipi hamidxan göktürk ependi meshhur naxshichi xaluq lewentning Uyghur mesilisini otturigha qoyushining awam arisida zor ünümi bolidighanliqini tekitlep ötti.

Xaluq lewent ependi ötken yili xongkongluqlar Uyghurlarni qollap namayish qilghandin kéyin twittéride: "Xongkongluqlar u yerde namayish qiliwatqanda men bu yerde 'sherqiy türkistandin kelgen sin körünüshliri u yerde zulumning barliqini körsitip béridu, ' dep yazghan idim. Bu twittémge ademning könglini yérim qilidighan inkaslar keldi. Beziler 'türkiye bilen xitay otturisidiki munasiwetni buzuwatisen, ' dédi. Bu yazghanlirim qandaqmu ikki dölet otturisidiki munasiwetni buzsun? bu heqte bir éghiz gep qilish, u jaygha bérip tekshürüsh élip bérishni telep qilish, u yerdiki Uyghur qérindashlirimiz üchün köngül bérish gunahmu? men rastinla chüshinelmidim! ?" dep yazghan idi.

Tonulghan naxshichi xaluq lewent 1968-yili türkiyening adana wilayitide dunyagha kelgen. 1992-Yilidin tartip sen'et saheside dangq qazinip, 12 naxsha plastinkisi we 2 kitabi neshir qilin'ghan. Türkiyede ming meydandin artuq konsért bergen.

Toluq bet