Qeshqer xan'ériqta 120 kishi jaza ötewatqan tawaqchi mehellisidin peqet bir kishila jaza mudditini tügetken

Washin'gtondin muxbirimiz shöhret hoshur teyyarlidi
2024.04.19
urumchi-3-turme.jpg Dawanchingdiki 3-nomurluq türmining derwazisi. 2021-Yili 23-aprél.
AP

Chet elde yashawatqan qeshqer xan'ériqliq muhajirlardin birining radiyomizgha inkas qilishiche, uning yurti xan'ériqtiki tawaqchi mehellisidin 2017-yilidin kéyin késiwétilgenlerdin tunji qétim bir kishi jaza mudditini tügitip a'ilisige qaytip kelgen. Muxbirimizning éniqlashliri dawamida, bu kishining tawaqchi mehellisidiki qassap maxmutjan muqeddem isimlik kishi ikenliki, uning dostlirigha haraq ichmeslikini tewsiye qilghanliqi üchün 7 yil jaza ötep chiqqanliqi delillendi.

 Chet elde yashawatqan qeshqer xan'ériqliq bir muhajirning inkas qilishiche, bu yil héytning 2 ‏-küni qeshqer xan'ériqning tawaqchi mehelliside, 2017-yili tutulup 7 yilliq késiwétilgen bir kishi jaza mudditini tügitip a'ilisige qaytip kelgen. Déyilishiche bu, kentte késiwétilgen yüz nechche kishidin birsining tunji qétim tirik halette qoyup bérilishidur. Melum bolushiche, bu xewer mehellide bezi kishilerde türmidiki qérindashlirining teqdiri heqqide az-tola ümid peyda qilip söyündürgen bolsa, yene bezilerde, endishe peyda qilghan. Chünki qoyup bérilgen kishi tutqunlar ichidiki “Jinayi” qilmishi eng yenggil sanalghanlardin bolup, uning 7 yilda qamaqtin chiqishi “Jinayiti” éghir bolghanlarning a'ile ezalirida wehime peyda qilghan.

 Biz bu uchurning toghra-xataliqini aydinglashturush üchün, xan'ériq yézisi tewe bolghan yéngisheher nahiyesidiki saqchi xadimlirigha téléfon qilduq. Xan'ériqning tawaqchi mehellisidiki bir saqchi xadimi mezkur kentte jem'iy hazirgha qeder 120 kishining késiwétilgenliki we jaza ötewatqanliqini ashkarilidi. Emma jaza ötep chiqqanlar heqqide melumat bérelmidi. Beydu uchur ambirida tonushturulushiche xan'ériq yézisi 23 kent we 31 ming nopustin teshkillen'gen bolup, her bir mehellide ottura hésab bilen 1400 che kishi istiqamet qilidiken. Xan'ériqliq muhajirining inkasida déyilishiche, tawaqchi 800 nopusluq bir mehelle bolup, uningda 100 nechche kishi türmide bolghandin bashqa yene bir qisimliri jaza mudditi éniqsiz bolghan lagérlarda iken.

 Xan'ériqning yéngitam kentidin téléfonimizni qobul qilghan bir saqchi xadimi, tawaqchi mehellisidin bu roza héytning ikkinchi küni qoyup bérilgen kishining qassap maxmutjan muqeddem ikenlikini ashkarilidi. Uning déyishiche, maxmutjan muqeddem 7 yilliq jaza mudditini ürümchidiki bir türmide ötigen. Uning saqchi sepdashliridin xewer tépishiche, maxmutjan muqeddem, 2016-yilining aldida bir sorunda dostlirigha haraq ichmeslikni tewsiye qilghanliqi üchün diniy radikalliq gumani bilen tutulghan we deslepte ikki yil lagérda “Terbiyelen'gen”؛ 2019-yili késiwétilip türmige yötkelgen. Bu xadim tawaqchi mehellisidin buningdin bashqa qoyup bérilgenlerdin xewer tapmighanliqini tilgha aldi.

 Xitayning “Diniy esebiylikning 75 xil alamiti” namliq qollanmisida ushtumtut haraq tashliwétish diniy radikalliqning alamiti hésablan'ghanidi. Ilgiriki éniqlashlirimizda yéngisarda 70 yashliq bir boway oghlini haraqtin tosqanliqi üchün 10 yilliq késilgenliki ashkarilan'ghan. Uning tutulushtin 14 yil burun toyida haraq ichken oghlini eyiblep tenqid qilghanliqi uning radikalliq qilmishigha pakit sanalghan.

 Mezkur saqchi xadimining yene ashkarilishiche, maxmutjan muqeddemning dostlirini haraqtin tosqanliqi, “Terbiyelesh” ke ekétilgenler teripidin, soraq we mesile tapshurush dawamida pash bolghan.

 Chet elde yashawatqan xan'ériqliq muhajir, tawaqchi mehelliside, 2017 ‏-yili tutqun qilin'ghanlardin hazirghiche bir kishi tirik qoyup bérilgendin bashqa, 6 kishining jesiti chiqqanliqini tilgha alghan. Emma éniqlashlirimizda uchurning bu qismi téxi delillenmidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.