Мәкиттә 10 йил җаза өтәп чиққан хәйриниса мәмәт қурбан һейт һарписида йәнә 14 йиллиқ кесиветилгән

Вашингтондин мухбиримиз шөһрәт һошур тәйярлиди
2024.06.17
urumchi-sot-mehkimisi.jpg Үрүмчи сот мәһкимисиниң алдида көзәт қиливатқан вә чарлаватқан хитай қораллиқ күчлири. 2009-Йили 12-сентәбир.
AP

Уйғур елидики қурбан һейтлиқ бихәтәрлик тәдбирлири һәққидә елип барған ениқлашлиримиз давамида, 5-айниң 11-күни мәкит наһийәсидә мәхпий сот ечилип зулқум йезисидин 3 кишиниң кесиветилгәнлики, буларниң ичидики бирәйләнниң 10 йиллиқ җаза муддитини йеңила түгәткән, әмма техи аилисигә қайтмиған хәйриниса мәмәт исимлик сабиқ мәһбус икәнлики ашкариланди. Мәлум болушичә, у бу қетим 14 йиллиқ кесиветилгән.

Қәшқәргә қарита телефон зиярәтлиримиз давамида мәкит наһийәсидә вәзипә өтәватқан, әмма өзини ашкарилашни халимиған бир сақчи хадими, қурбан һейтлиқ бихәтәрлик тәдбирлири һәққидики соалимизға җавабән, мәкит наһийәсидә 2017‏-йилдин буян вәзийәттики җиддийчиликниң охшаш давам қиливатқанлиқини, пәқәт бу җиддийчиликниң шәклидә пәрқ барлиқини ашкарилиди. Униң дейишичә, 2017- вә 2018 ‏-йиллири аһалиләр аилә әзалириниң тутулуш яки кесилип кетишидин әндишә қилип яшиған болса, әмдиликтә кесилип кәткән аилә әзалириниң түрмидики азаблиқ һаяти вә саламәтлик әһвалидин әндишә қилип яшимақта икән. Сақчи хадимлири илгири адәм тутуш билән алдираш өткән болса, әмди тутқун аилилирини назарәт қилиш, уларниң идийә вә кәйпиятини көзитиш вә турақлаштуруш билән алдираш икән. Униң дейишичә 2014-йилидики қаттиқ зәрбә долқунида җазаланғанларниң бир қисимлириниң муддити тошқан болсиму, әмма түрмидин чиққан һаман аилисигә әмәс қамақханиға йөткәлгән. Қамақханида бәзилири бир ай, бәзилири бир йилчә турғузулуп қайтидин кесиветилгән. Униң әскәртишичә, сәйшәнбә күни, йәни қурбан һейттин 5 күн бурун мәкитниң зулқум йезисидин җаза муддитини түгәткән 3 киши үстидин сот ечилип, алдиға 18 йил, арқисиға 12 йиллиқ қамақ җазаси берилгән.

Мәкит наһийә зулқум йезилиқ сақчиханидин телефонимизни қобул қилған бир хадим, 11-июн күни наһийәдә бир мәйдан сот ечилип, зулқум йезисидин 3 кишиниң кесилгәнликини дәлиллиди. Әмма уларниң немә үчүн вә қанчә йиллиқ кесилгәнлики һәққидә мәлумат берәлмиди. Зулқум йезисидики кәнт аманлиқ мудири өз кәнтидин мушу сәйшәнбә күни җазаланғанларниң әслидә җаза муддитини түгитип болғанлар икәнликини, бу қетимқисиниң җаза муддити тошқандин кейин, улапла иккинчи қетим кесилгәнликини ашкарилиди. Униң дейишичә, бу үч мәһкумдин бири хәйриниса мәмәт болуп, 2014-йили үрүмчи әтигәнлик базарға һуҗум қилиш вәқәсидин кейин башланған қаттиқ зәрбә бериш долқунида 10 йиллиқ кесилгән икән. Униң кесилишигә мәһәллидә өсмүр балиларға диний тәлим бериши сәвәб болған икән. Мәлум болушичә, хәйриниса мәмәт гәрчә тәблиғ қилғудәк юқири мәлуматқа игә болмисиму, мәһәллидики қолум-қошнилириниң тәлипи билән уларниң пәрзәнтлириниң қуран саватини чиқиришиға ярдәм қилғанлиқи үчүн 14 йиллиқ кесиветилгән.

Мәлум болушичә, хәйриниса билән бирликтә кесилгән икки мәһкумму йеңи җаза муддитини түгәткәнләр болуп, улар илгири қанунсиз үн-син буюмлирини көргән вә аңлиғанлиқи сәвәблик диний әсәбийлик билән әйиблинип җазаланған икән. Дейилишичә, буларниң аилә-тавабиатлириға пәқәт уларниң илгирики алған тәрбийәсиниң йетәрлик болмай қалғанлиқи, шуңа давамлиқ “тәрбийәләш” кә елип кетилгәнлики уқтурулған.

Хәйриниса мәмәт бу йил 45 яшларға киргән болуп, униң йолдиши вә пәрзәнтлири бар-йоқлуқи, бу қетим илгирики җазани түгитип йеңи җазасини башлаш алдида аилиси билән көрүшүш имканиниң болған-болмиғанлиқи айдиң әмәс.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.