Uyghurlar asaretning 70 yilliqi munasiwiti bilen istanbulda namayish ötküzdi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2019-10-02
Élxet
Pikir
Share
Print

1-Öktebir küni istanbuldiki sherqiy türkistan teshkilatliri birliki teripidin xitayning istanbuldiki konsulxanisi aldida namayish we axbarat élan qilish pa'aliyiti ötküzüldi.

Namayishqa türkiyediki Uyghur teshkilatlirining mes'ulliri we ezaliri bolup 1000 din artuq kishi qatnashti. Namayishqa yene "Türkiye kamu sen kadirlar uyushmisi", "Xelq'ara türkistanliqlar birliki jem'iyiti", "Qirim türkliri ural tetqiqat jem'iyiti" qatarliq bir qanche teshkilatlarning mes'ullirimu namayishni qollap qatnashti. Namayish jeryanida sherqiy türkistan asaritining 70-yili munasiwiti bilen bayanat élan qilindi. Türkiye we istanbulning her qaysi jayliridin kelgen namayishchilar aldi bilen istanbulning tarabiyediki déngiz boyigha toplandi we qollirida türkiye bayriqi bilen ay yultuzluq kök bayraqlarni kötürgen halda xitay konsulxanisi aldighiche bir kilométirdek yolda sho'ar towlap yürüsh qildi.

Namayishchilar birdek, "Qizil xitay sherqiy türkistandin chiqip ket!", "70 Yilliq zulumgha xatime bérilsun!", "Türkistan sanga jénim pida", "Heq-hoquq adalet türkistan'gha hörriyet", "Shinjang emes sherqiy türkistan" dégendek sho'arlar towlidi.

Xitay konsulxanisi aldida yüzlerche türk saqchiliri tosuq qurup amanliq tedbirliri alghan bolup namayishchilar tosuqning aldida sho'ar towlashni dawam qildi. Kéyin sherqiy türksitan teshkilatliri birlikige wakaliten sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining re'isi hidayetulla oghuzxan, bayanatni oqup ötti.

Hidayetulla oghuzxan, 1949-yili 1-öktebir küni Uyghurlar üchün matem we qayghuluq bir kün ikenlikini bildürüp mundaq dédi: "Bügün hör we musteqil wetinimiz sherqiy türkistanning xitay teripidin ishghal qilin'ghanliqining 70-yili künidur. Bügün öz wetinimizde asaret astida yashashqa mejbur bolghan qarangghu tarixning bashlinishidur. Xitay hakimiyiti bayram dep tebriklewatqan bu kün biz üchün tünügünkige oxshash bügünmu matemning dawam qiliwatqanliqini eslitidighan bir künidur".

Hidayetulla oghuzxan 2016-yilidin buyan Uyghur diyarida yüz bériwatqan paji'elerning insaniyetni nomus qilduridighan bir basquchqa yetkenlikini bildürdi.

Hidayetulla oghuzxan sözide yene insan heqlirini qoghdighuchilargha, xelq'araliq teshkilatlar we organlargha xitab qilip: "Insanlirimiz, atalmish 'qayta terbiyelesh merkizi' namdiki tutup turush lagérlirida assimilyatsiye qilinishqa uchrimaqta. Xelq'ara kishilik hoquq teshkilatlirini, birleshken döletler teshkilatini, islam hemkarliq teshkilatini xitayning sherqiy türkistan xelqi üstidin yürgüzüwatqan yoq qilish siyasitini toxtitish üchün wezipisini ada qilishqa chaqiriq qilimiz. Sherqiy türkistanda yüz bériwatqan qirghinchiliqqa közliringlarni échinglar", dédi.

Hidayetulla oghuzxan sözining axirida yene sherqiy türkistanda yüz bériwatqan tragédiyelerge qarita islam dunyasining süküt qilishni dawamlashturuwatqanliqini bildürdi we eyiblidi.

Namayishchilar sho'ar towlashni dawam qildi, kéyin, Uyghur akadémiyesining re'isi proféssor alimjan inayet, "Kamu sen türkiye kadirlar uyushmisi" ning istanbul shöbe re'isi remzi özmen ependi, Uyghurlarni yéqindin qollap kéliwatqan türk zhurnalist merwe shebnem orch xanim qatarliq bir qanche muhim kishilermu söz qilip, Uyghurlargha alaqidar muhim bayanatlarni élan qildi.

Proféssor alimjan inayet xitay kommunist réjimining, Uyghur xelqini tamamen yoq qilish üchün ménge yuyush opératsiyesi élip bériwatqanliqini bildürdi we xelq'ara teshkilatlarni Uyghurlargha ige chiqishqa chaqiriq qilip mundaq dédi: "Xitay kommunist réjimi bügün insan qélipidin chiqqan bu qilmishliri bilen sherqiy türkistan xelqlirining méngilirini yuyushqa, mashina ademge aylandurushqa, erkin puqraliqtin mehbus puqralargha aylandurushqa eng axirida bir milletni tarix sehnisidin öchürüp tashlashqa urunuwatidu. Biz Uyghur akadémiyesi bolush süpitimiz bilen bashta insan heqliri teshkilatlirini, pütkül dunya jama'itini, xususen islam dunyasi we türk dunyasini wijdan'gha, adaletke dewet qilimiz. Heqsizliqqa, zulumgha we yoq bolush xewpige duch kéliwatqan sherqiy türksitan xelqige ige chiqishqa chaqiriq qilimiz".

"Kamu sen türkiye kadirlar uyushmisi" ning istanbul shöbe re'isi remzi özmen ependi Uyghur mesilisining hem insaniy, hem türklük hem musulmanliq mesilisi ikenlikini ipadilep mundaq dédi: "Merhum eysa yüsüp aliptékinning déginidek, méning dewayim sherqiy türksitan, men bir insan, türk, musulman bolush süpitim sherqiy türksitan dewasi méning dewayimdur. Biz dunyada héch bir waqit özimizge a'it bolmighan bir heqni telep qilmiduq. Shuning üchün heqqimizni qolimizdin alghan'gha hergiz teslim bolmaymiz. Netije étibari bilen sherqiy türkistan musteqil bolup otturigha chiqidu we döletler arisidiki ornini alidu. Biz 'kamu sen' kadirlar uyushmisi bolush süpitimiz bilen her zaman silerning yéninglarda bolimiz".

Uyghurlarni médiyalarda yéqindin qollap kéliwatqan türk zhurnalist merwe shebnem oruch xanim söz qilip mundaq dédi: "Sherqiy türkistanni ajiz, ümidsiz dep oylap qalmanglar, chünki zulmet chékige yetken yerdin yoruqluq otturigha chiqidu. Qolimizda purset we shara'itlar bar, emma aldi bilen bir bashtin bashlayli. Isim qoyayli, u yerde yüz bériwatqan hadise irqiy qirghinchiliqtur".

U yene mundaq dep sözini dawamlashturdi: "Sherqiy türkistanning Uyghurlar yashighan rayonning qanchilik qimmetlik ikenlikini siler téximu yaxshi bilisiler. 'bir yol bir belwagh'namliq'yéngi yipek yoli pilani'üchün Uyghurlar yashaydighan rayon'gha-ürümchige xitayning telwilerche éhtiyaji bolghanliqi üchün bu irqiy qirghinchiliqni yürgüzüwatidu. Shu sewebtin u rayonda musulmanlarni tamamen süpürüp tashlashqa urunuwatidu. Undaqta islam dunyasigha bir wezipe chüshidu. Yalghuz musulman dunyasigha emes bu bir insaniyet mesilisidur shuning üchün pütkül dunyagha mes'uliyet artilidu. Pütkül insaniyet xitaygha, eger rastinila yéngi yipek yoli arqiliq dunya nopusining üchte ikkisini bir yerge jem qilishni xalisang awwal ürümchining we sherqiy türkistanning heq-hoquqini qayturup bérishing kérek, déyishi lazim".

Pikirler (0)
Share
Toluq bet