Хитай хәлқ җумһурийитиниң 70 йиллиқида өткүзүлгән парат һәққидики охшимиған инкаслар

Мухбиримиз меһрибан
2019-10-07
Share
xi-jinping-jumhuriyet-70 Хитай компартийәси мәркизий комитетиниң баш секритари ши җинпиң паратта сөз қилип параттин өткән қисимларни көздин кәчүрди. 2019-Йили 1-өктәбир, бейҗиң
Xinhua

10-Айниң 1- күни хитай коммунист һөкүмити хитай хәлқ җумһурийити қурулғанлиқиниң 70 йиллиқини тәбрикләп, бейҗиң тйәнәнмен мәйданида дағдуғилиқ парат өткүзди.

Хитай таратқулиридин мәлум болушичә, мәзкур паратқа хитай хәлқ азадлиқ армийәсиниң һәрқайси қисимлири, хитай қураллиқ сақчи қисимлири вә хәлқ аммиси намида 200 миңдин артуқ адәм қатнашқан.

Хитай компартийәси мәркизий комитетиниң баш секритари, дөләт рәиси, мәркизий һәрбий ишлар комитетниң рәиси қатарлиқ хитайдики әң алий 3 һоқуқиниң саһиби болған ши җинпиң паратта сөз қилған вә параттин өткән қисимларни көздин кәчүргән.

Ши җинпиң 1949-йили қурулған  хитай хәлқ җумһурийитиниң дәсләпки аҗиз бир дөләттин һазир күчлүк дөләткә айланғанлиқини тәкитләп, бүгүнки хитай дөлитини һәрқандақ бир күчниң "бозәк қилалмайдиғанлиқи" ни алаһидә тилға алған.

У мундақ дегән: "70 йил илгирики бүгүнки күндә йолдаш мав зедуң бу йәрдә дуняға хитай хәлқ җумһурийитиниң қурулғанлиқини тәнтәнилик җакарлиғаниди, хитай хәлқи шуниңдин етибарән орнидин дәс турди. Бу бир улуғ вәқә, йеқинқи 100 йилдин көпрәк вақит хитайниң намрат, аҗиз, башқиларниң бозәк қилишиға учриған ечинишлиқ тәқдирини үзүл - кесил өзгәртти. Бүгүнки күндә сотсиялистик хитай дуняниң шәрқидә һәйвәт билән қәд көтүрди, һечқандақ күч бизниң улуғ вәтинимизниң орнини тәвритәлмәйду, һечқандақ күч хитай хәлқи вә җуңхуа миллитиниң алға илгириләш қәдимини тосуп қалалмайду."

Ши җинпиң нутуқида йәнә хитай компартийәсиниң хитайдики мутләқ рәһбәрлик орнини, сотсиялизим түзүмининиң әвзәлликини вә дөләт бирликини тәкитлигән.

У мундақ дегән: "алға илгириләш мусаписидә биз хитай коммунистик партийәсиниң рәһбәрликидә чиң туруп, хитайчә сотсиялизм йолида чиң туруп, партийәниң асасий нәзәрийәси, асасий йөнилиши, асасий тәдбирини омумийүзлүк изчиллаштуруп вә иҗра қилип, хәлқниң гүзәл турмушқа болған интилишини үзлүксиз қандуруп, йеңи тарихий улуғ ишларни үзлүксиз яритишимиз керәк.

Бир нәччә күндин буян хитай таратқулирида мәзкур паратта хитайниң 70 йилда қолға кәлтүргән иқтисадй мувәппәқийәтлири билән һәрбий қудритини намаян қилинғанлиқи мәдһийәләнмәктә. Хитай рәиси ши җинпиңниң паратта қилған сөзлиридики хитай компартийәсиниң мутләқ рәхбәрликини һимайә қилиш шундақла параттта намайән қилинған хитай армийисиниң қудритигә апирин оқуш асасий тема қилинди.

Әмма ғәрп дөләтлиридики мустәқил таратқуларда хитай хәлқ җумһурийитиниң 70 йиллиқи хатирләнгән һәшәмәтлик парат һәққидә анализчиларниң охшимиған мулаһизилири елан қилинмақта.

"хитай истиратигийәси тәтқиқати" намлиқ пәсиллик журналниң  башлиқи, сиясий анализчи ли  вейдоң әпәндиниң  қаришичә, ши җинпиңниң һөкүмранлиқидики хитайниң бу қетим бейҗиңда өткүзгән паратини өткән әсирдики  мустәбит  түзүмдики дөләтләрдин гитлер башчилиқидики натсистлар германийәсиниң 2- дуня урушидин илгири, йәни 30-йилларда берлинда өткүзгүн паратиға вә сталин рәһбәрликидики сабиқ советләр иттипақиниң иккинчи дуня уруши ахирлашқандин кейин москвадики қизил мәйданда өткүзгән  паратиға охшитиш мумкин икән.

Ли вейдоң әпәнди мундақ дәйду: "мениң параттин алған тәсиратим мустәбит һөкүмдарларниң һәйвә көрситиши болди. Мәзкур паратни көзәткинимиздә әң диққәтни қозғайдиғини һоқуқни қолиға мәркәзләштүргән бир һөкүмдарниң өз һакимийитиниң зорлуқини намайән қилишидур. 1930-Йилларда синға елинған гитлерниң парати һәққидики һөҗҗәтлик филимлардин ‹ирадиниң ғәлбиси' дә мушундақ көрүнүшләр учрайду. Пүткүл парат җәрянида мустәбит һөкүмранлиқниң яки бир қизил империйәниң өз һакимийитиниң юқири пәллигә йәткәнлики намайән қилинған. "

У хитайниң һәрбий паратта һәр хил қуралларни көргәзмә қилиш арқилиқ өз һәйвисини намайән қилғанлиқини билдүрүп, мундақ дәйду: "қураллиқ параттин өтүш хитайниң хәлқарада 2- дәриҗидики һәрбий күчкә игә дөләтләр қатариға өткәнликини намайән қилди дәп қараймән. Чүнки 1- орунда йәнила америка туриду. Һәрбий күчтә 2-орундики дөләтләрдин һазир русийә, әнгилийә, исраилийә, японийә вә хитай қатарлиқ дөләтләр бу даиригә кириду. Қариғанда, хитай һазир японийә билән тәңләшкәндәк, әнгилийәдин ешип кәткәндәк көрүниватиду. Бу әһвал дуняниң бихәтәрлики вә кәлгүси тәрәққияти үчүн бир тәһдит дәп қарашқа болиду."

Ли вейдоң әпәнди йәнә паратта шәхскә чоқунуш идийәсиниң гәвдилик намайән қилинғанлиқини билдүрүп, мундақ дәйду: "рәис сәһнисидә йеқинқи йиллардики хитай дөләт рәисилиридин җяң земин, ху җинтав, ши җинпиң қатарлиқ дөләт рәһбәрлири паратни көздин кәчүрүватқанқинида намайишчи амма хитай копмпартийәси тарихидики дөләт рәхбәрлиридин  мав зедоң, дең шявпиң, җяң земин, ху җинтав, ши җинпиң қатарлиқ 5 кишиниң рәсимини вә уларниң үзүндилири йезилған чоң тахтини көтүрүп мәдһийә шоарлирини товлап параттин өтти. Тирик адәмләрниң рәсимини көтүрүп параттин өтүш әмәлийәттә һазир хәлқарада пәқәт шималий корийәдила мәвҗут. Илгири куба вә сабиқ совет иттипақи қатарлиқ сотсиялистик дөләтләрдила мәвҗут иди. Бу хил шәхскә чоқунуш роһини намайән қилиш вә сәһнидики 3 нәпәр һаят рәһбәрниң рәсимини тәң көтүрүп меңиш наһийити сәзгүр мәсилә."

Түркийә һаҗи тәпә университетиниң оқутқучиси, истиратегийә мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәндиниң билдүрүшичә, хитайда бу хил зор көләмлик паратлар адәттә һәр 10 йилда бир қетим өткүзүш адәткә айланған. Шундақла бу сабиқ совет иттипақи дәвридин қалған шималий корийә қатарлиқ сотсиялистик дөләтләрниң ортақ алаһидилики дийишкә болидикән.

Әркин әкрәм әпәнди йәнә ғәрб демократик дөләтлиридә өткүзүлидиған паратлар билән хитайдики паратниң пәрқлинидиғанлиқини билдүрүп, хитай рәиси ши җинпиңниң бу қетимқи паратни өткүзүштики мәқсити һәққидиму пикир баян қилди.

Әркин әкрәм әпәнди баянида ши җинпиң тәхткә чиққан 7 йилда 5 қетим парат өткүзгәнликини билдүрүп, ши җинпиңниң бу хил парат арқилиқ хитайниң күчини намайән қилишни мәқсәт қилған болсиму, әмәлийәттә хитай дөлитиниң у қәдәр қудрәтлик әмәсликиниму әскәртти.

Әркин әкрәм әпәнди баянида хитайда 6 ай тәйярлиқ қилинип, зор мәбләғ вә адәм күчи билән өткүзүлгән бу паратниң хитайниң ғәрб демократик дөләтлири билән сода вә башқа мунасивәтлири йирикләшкән, хоңкоңда наразилиқ намайиши давамлишиватқан, 2 милйондин 3 милйонғичә уйғурниң лагерға қамалғанлиқи муназирә болуватқан бир чағда өткүзүлгәнликини тилға алди.

Әркин әкрәм әпәнди сөзидә ши җиңпиңниң бу хил парат арқилиқ хитай компартийәси һакимийитиниң күчлүк дөләт икәнликини дуняға намайән қилиш, өз хәлқидә хитай сөйгүсини күчләндүрүшни мәқсәт қилған болсиму, әмма униң дуняда җиддий диққәт нуқтиси болуватқан хоңкоң вә уйғурларниң бастурулуш вәзийити, хитайдики барғанчә начарлишиватқан кишилик һоқуқ мәсилиси, иқтисадий тәрәқият, муһит булғуниши, ғәрп дөләтлири билән сода вә қиммәт қариши қатарлиқ  мәсилиләрни һәл қилмай туруп, бу мәқсәткә йетишиниң тәскә тохтайдиғанлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт