Xitay xelq jumhuriyitining 70 yilliqida ötküzülgen parat heqqidiki oxshimighan inkaslar

Muxbirimiz méhriban
2019-10-07
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay kompartiyesi merkiziy komitétining bash sékritari  shi jinping paratta söz qilip parattin ötken qisimlarni közdin kechürdi. 2019-Yili 1-öktebir, béyjing
Xitay kompartiyesi merkiziy komitétining bash sékritari shi jinping paratta söz qilip parattin ötken qisimlarni közdin kechürdi. 2019-Yili 1-öktebir, béyjing
Xinhua

10-Ayning 1- küni xitay kommunist hökümiti xitay xelq jumhuriyiti qurulghanliqining 70 yilliqini tebriklep, béyjing tyen'enmén meydanida daghdughiliq parat ötküzdi.

Xitay taratquliridin melum bolushiche, mezkur paratqa xitay xelq azadliq armiyesining herqaysi qisimliri, xitay quralliq saqchi qisimliri we xelq ammisi namida 200 mingdin artuq adem qatnashqan.

Xitay kompartiyesi merkiziy komitétining bash sékritari, dölet re'isi, merkiziy herbiy ishlar komitétning re'isi qatarliq xitaydiki eng aliy 3 hoquqining sahibi bolghan shi jinping paratta söz qilghan we parattin ötken qisimlarni közdin kechürgen.

Shi jinping 1949-yili qurulghan  xitay xelq jumhuriyitining deslepki ajiz bir dölettin hazir küchlük döletke aylan'ghanliqini tekitlep, bügünki xitay dölitini herqandaq bir küchning "Bozek qilalmaydighanliqi" ni alahide tilgha alghan.

U mundaq dégen: "70 Yil ilgiriki bügünki künde yoldash maw zédung bu yerde dunyagha xitay xelq jumhuriyitining qurulghanliqini tentenilik jakarlighanidi, xitay xelqi shuningdin étibaren ornidin des turdi. Bu bir ulugh weqe, yéqinqi 100 yildin köprek waqit xitayning namrat, ajiz, bashqilarning bozek qilishigha uchrighan échinishliq teqdirini üzül - késil özgertti. Bügünki künde sotsiyalistik xitay dunyaning sherqide heywet bilen qed kötürdi, héchqandaq küch bizning ulugh wetinimizning ornini tewritelmeydu, héchqandaq küch xitay xelqi we jungxu'a millitining algha ilgirilesh qedimini tosup qalalmaydu."

Shi jinping nutuqida yene xitay kompartiyesining xitaydiki mutleq rehberlik ornini, sotsiyalizim tüzüminining ewzellikini we dölet birlikini tekitligen.

U mundaq dégen: "Algha ilgirilesh musapiside biz xitay kommunistik partiyesining rehberlikide ching turup, xitayche sotsiyalizm yolida ching turup, partiyening asasiy nezeriyesi, asasiy yönilishi, asasiy tedbirini omumiyüzlük izchillashturup we ijra qilip, xelqning güzel turmushqa bolghan intilishini üzlüksiz qandurup, yéngi tarixiy ulugh ishlarni üzlüksiz yaritishimiz kérek.

Bir nechche kündin buyan xitay taratqulirida mezkur paratta xitayning 70 yilda qolgha keltürgen iqtisady muweppeqiyetliri bilen herbiy qudritini namayan qilin'ghanliqi medhiyelenmekte. Xitay re'isi shi jinpingning paratta qilghan sözliridiki xitay kompartiyesining mutleq rexberlikini himaye qilish shundaqla parattta namayen qilin'ghan xitay armiyisining qudritige apirin oqush asasiy téma qilindi.

Emma gherp döletliridiki musteqil taratqularda xitay xelq jumhuriyitining 70 yilliqi xatirlen'gen heshemetlik parat heqqide analizchilarning oxshimighan mulahiziliri élan qilinmaqta.

"Xitay istiratigiyesi tetqiqati" namliq pesillik zhurnalning  bashliqi, siyasiy analizchi li  wéydong ependining  qarishiche, shi jinpingning hökümranliqidiki xitayning bu qétim béyjingda ötküzgen paratini ötken esirdiki  mustebit  tüzümdiki döletlerdin gitlér bashchiliqidiki natsistlar gérmaniyesining 2- dunya urushidin ilgiri, yeni 30-yillarda bérlinda ötküzgün paratigha we stalin rehberlikidiki sabiq sowétler ittipaqining ikkinchi dunya urushi axirlashqandin kéyin moskwadiki qizil meydanda ötküzgen  paratigha oxshitish mumkin iken.

Li wéydong ependi mundaq deydu: "Méning parattin alghan tesiratim mustebit hökümdarlarning heywe körsitishi boldi. Mezkur paratni közetkinimizde eng diqqetni qozghaydighini hoquqni qoligha merkezleshtürgen bir hökümdarning öz hakimiyitining zorluqini namayen qilishidur. 1930-Yillarda sin'gha élin'ghan gitlérning parati heqqidiki höjjetlik filimlardin 'iradining ghelbisi' de mushundaq körünüshler uchraydu. Pütkül parat jeryanida mustebit hökümranliqning yaki bir qizil impériyening öz hakimiyitining yuqiri pellige yetkenliki namayen qilin'ghan. "

U xitayning herbiy paratta her xil qurallarni körgezme qilish arqiliq öz heywisini namayen qilghanliqini bildürüp, mundaq deydu: "Quralliq parattin ötüsh xitayning xelq'arada 2- derijidiki herbiy küchke ige döletler qatarigha ötkenlikini namayen qildi dep qaraymen. Chünki 1- orunda yenila amérika turidu. Herbiy küchte 2-orundiki döletlerdin hazir rusiye, en'giliye, isra'iliye, yaponiye we xitay qatarliq döletler bu da'irige kiridu. Qarighanda, xitay hazir yaponiye bilen tengleshkendek, en'giliyedin éship ketkendek körüniwatidu. Bu ehwal dunyaning bixeterliki we kelgüsi tereqqiyati üchün bir tehdit dep qarashqa bolidu."

Li wéydong ependi yene paratta shexske choqunush idiyesining gewdilik namayen qilin'ghanliqini bildürüp, mundaq deydu: "Re'is sehniside yéqinqi yillardiki xitay dölet re'isiliridin jyang zémin, xu jintaw, shi jinping qatarliq dölet rehberliri paratni közdin kechürüwatqanqinida namayishchi amma xitay kopmpartiyesi tarixidiki dölet rexberliridin  maw zédong, déng shyawping, jyang zémin, xu jintaw, shi jinping qatarliq 5 kishining resimini we ularning üzündiliri yézilghan chong taxtini kötürüp medhiye sho'arlirini towlap parattin ötti. Tirik ademlerning resimini kötürüp parattin ötüsh emeliyette hazir xelq'arada peqet shimaliy koriyedila mewjut. Ilgiri kuba we sabiq sowét ittipaqi qatarliq sotsiyalistik döletlerdila mewjut idi. Bu xil shexske choqunush rohini namayen qilish we sehnidiki 3 neper hayat rehberning resimini teng kötürüp méngish nahiyiti sezgür mesile."

Türkiye haji tepe uniwérsitétining oqutquchisi, istiratégiye mutexessisi doktor erkin ekrem ependining bildürüshiche, xitayda bu xil zor kölemlik paratlar adette her 10 yilda bir qétim ötküzüsh adetke aylan'ghan. Shundaqla bu sabiq sowét ittipaqi dewridin qalghan shimaliy koriye qatarliq sotsiyalistik döletlerning ortaq alahidiliki diyishke bolidiken.

Erkin ekrem ependi yene gherb démokratik döletliride ötküzülidighan paratlar bilen xitaydiki paratning perqlinidighanliqini bildürüp, xitay re'isi shi jinpingning bu qétimqi paratni ötküzüshtiki meqsiti heqqidimu pikir bayan qildi.

Erkin ekrem ependi bayanida shi jinping textke chiqqan 7 yilda 5 qétim parat ötküzgenlikini bildürüp, shi jinpingning bu xil parat arqiliq xitayning küchini namayen qilishni meqset qilghan bolsimu, emeliyette xitay dölitining u qeder qudretlik emeslikinimu eskertti.

Erkin ekrem ependi bayanida xitayda 6 ay teyyarliq qilinip, zor meblegh we adem küchi bilen ötküzülgen bu paratning xitayning gherb démokratik döletliri bilen soda we bashqa munasiwetliri yirikleshken, xongkongda naraziliq namayishi dawamlishiwatqan, 2 milyondin 3 milyon'ghiche Uyghurning lagérgha qamalghanliqi munazire boluwatqan bir chaghda ötküzülgenlikini tilgha aldi.

Erkin ekrem ependi sözide shi jingpingning bu xil parat arqiliq xitay kompartiyesi hakimiyitining küchlük dölet ikenlikini dunyagha namayen qilish, öz xelqide xitay söygüsini küchlendürüshni meqset qilghan bolsimu, emma uning dunyada jiddiy diqqet nuqtisi boluwatqan xongkong we Uyghurlarning basturulush weziyiti, xitaydiki barghanche nacharlishiwatqan kishilik hoquq mesilisi, iqtisadiy tereqiyat, muhit bulghunishi, gherp döletliri bilen soda we qimmet qarishi qatarliq  mesililerni hel qilmay turup, bu meqsetke yétishining teske toxtaydighanliqini bildürdi.

Toluq bet