Amérika dölet xewpsizlik kéngishining sabiq xitay ishliri diréktori mat pottin'gér xitayning Uyghurlargha irqiy qirghinchiliq yürgüzüwatqanliqini tekitlidi

Muxbirimiz méhriban
2021-02-05
Share
Amérika dölet xewpsizlik kéngishining sabiq xitay ishliri diréktori mat pottin'gér xitayning Uyghurlargha irqiy qirghinchiliq yürgüzüwatqanliqini tekitlidi Amérika dölet xewpsizlik kéngishining sabiq xitay ishliri diréktori mat pottin'gér(otturida) "Bir belwagh bir yol" munbirining échilish murasimida. 2017-Yili 14-may, béyjing.
REUTERS

Aldinqi nöwetlik amérika dölet xewpsizlik kéngishining xitay ishliri diréktori mat pottin'gér wezipisidin istépa bergendin kéyin, 3-féwral küni baydin hökümitige amérikaning xitay bilen bolghan munasiwetliri toghriliq özining teklip we tewsiyelirini otturigha qoyghan.

"Bügünki wal-strét téléwéziyesi" ning xewiridin melum bolushiche, 3-féwral küni filorida xelq'ara uniwérsitéti uyushturghan bir pa'aliyette muxbirlarning ziyaritini qobul qilghan mat pottin'gér xitay hökümitining Uyghurlargha qarita irqiy qirghinchiliq yürgüzüwatqanliqini we buning insaniyetke qarshi jinayet ikenlikini yene bir qétim tekitligen.

"Bügünki wal-strét téléwéziyesi" ning riyasetchisi uningdin: "Xitay kompartiyesi siyasiy byurosining ezasi yang jyéchi tünügün 'teywen, xongkung, shinjang we tibet mesilisi xitayning dölet menpe'itige taqishidighan yadroluq mesile, shunga amérika ichki ishlirimizgha arilishishni toxtitishi kérek, dédi. Sizningche, bu ikki dölet munasiwitidiki qizil siziqmu?" dep sorighan.

Mat pottin'gér riyasetchining so'aligha mundaq jawab bergen: "Aldinqi nöwetlik amérika tashqi ishlar ministiri mayik pompéyo wezipisidin téxi yéngila ayrildi. U bu heqte körsetme bérip: ' hazir xitay hökümiti irqiy qirghinchiliq élip bériwatidu, bu medeniyet qirghinchiliqi emes, buning özi irqiy qirghinchiliq'dégen idi. Yéngidin teyinlen'gen amérika tashqi ishlar ministiri toniy bilinkénmu buninggha qoshulidighanliqini, buning baydin hökümitiningmu ortaq qarishi ikenlikini tekitlidi. Shunga bu mesilide her ikki nöwetlik ikki amérika hökümiti ortaq qarashta déyishke bolidu."

Mat pottin'gér ependi sözini dawamlashturup, amérika bilen xitay otturisidiki soda munasiwitide xitayda yüz bériwatqan "Insaniyetke qarshi jinayet" ning nezerge élinishi kéreklikini tekitligen.

Mat pottin'gér mundaq dégen: "Amérika xitayda irqiy qirghinchiliq yüz bériwatqanliqidek emeliyetni qobul qilishi kérek. Xitay bilen tijaret qiliwatqanlarmu bu heqiqetni qobul qilishi kérek. Bizning hökümitimiz aldinqi 4 yilda bu jehette köpligen xizmetlerni tiriship ishliduq. Biz béyjing hökümiti bilen bolghan munasiwetni normal élip bérishqa tirishtuq. Emma béyjing hökümiti bashqa erkin démokratik döletlerning qarashlirini qollimasliq pozitsiyeside boldi. Siz xongkung weziyitige qarang, tehditke uchrawatqan teywen'ge qarang, ularning (xitayning) yéqin qoshnisi hindistan'gha qilghan chégra parakendichilikige qarang. Shunga amérikaning soda sahesidikiler özlirining xewp-xeterge yüzliniwatqanliqini hés qilishi kérek. Eger ular xitay bilen soda qilmaqchi bolsa, xitaygha meblegh salmaqchi bolsa, aldi bilen tramp hökümiti bilen baydin hökümitining xitayda boluwatqan éghir derijidiki insaniyet depsendichiliki mesilisi boyiche birlikke kelgen ortaq qarishini nezerge élishi kérek."

Mat pottin'gér yene amérika-xitay munasiwitidiki ixtilaplargha seweb boluwatqan xitayning wuxen shehiridin tarqalghan krona wirusining amérika we dunyagha keltürgen apiti, amérikaning qara tizimlikige kirgüzülgen xu'awéy qatarliq xitay shirketliri mesilisidiki pozitsiyesi qatarliq sezgür témilarda soralghan so'allargha jawab bbergen. U jow baydin hökümitini xitay bilen bolghan munasiwettiki bezi sezgür mesililerde aldinqi nöwetlik amérika hökümitining qattiq pozitsiyesini dawamlashturushqa chaqirghan.

Amérikadiki xitay weziyet analizchisi, "Béyjing bahari" zhurnilining bash muherriri xu ping ependi bu heqte ziyaritimizni qobul qildi. U 3-féwral küni "Wal-strét téliwéziyesi" de bérilgen aldinqi nöwetlik amérika hökümitining dölet xewpsizlik kéngishining xitay ishliri diréktori mat pottin'gérning "Uyghurlar irqiy qirghinchiliqqa uchrawatidu" dégen sözige alahide diqqet qilghanliqini bildürdi.

Xu ping ependining tekitlishiche, mat pottin'gérning sözidin xitay hökümitining Uyghurlargha qarita irqiy qirghinchiliq yürgüzüwatqanliqini, buning amérikaning her ikki nöwetlik hökümiti ortaq qarashqa kelgen bir nuqta ikenlikini éniq körüwélishqa bolidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet